การเดินทางท่องเที่ยว หรือการทำธุระโดยเครื่องบินนั้น มีความสะดวกและประหยัดเวลาเป็นอย่างมาก ปัจจุบันนี้การเดินทางโดยเครื่องบินพาณิชย์นั้น ก็สามารถขนส่งหรือพาน้องๆ สัตว์เลี้ยงเช่น สุนัข หรือ แมว ให้โดยสารไปพร้อมกับเราได้เช่นกัน 

วันนี้เรามาทำความเข้าใจถึงขั้นตอนและเงื่อนไข รวมถึงข้อจำกัดในการพาสุนัขหรือแมวเดินทางโดยเครื่องบินกัน โดย น.สพ. วิไลกร หมู่โสภิญ สัตวแพทย์ อดีตพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินสายการบินบางกอกแอร์เวย์ครับ

โดยทั่วไปการเดินทางในประเทศ สายการบินจะมีข้อกำหนดเกี่ยวกับอายุ พันธุ์ และสุขภาพทั่วไป เช่น 

-ควรมีอายุตั้งแต่ 2-4 เดือนขึ้นไป (แล้วแต่สายการบิน) ส่วนการเดินทางต่างประเทศ ก็จะขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของแต่ละประเทศนั้นๆ 

-ต้องมีเอกสารรับรองสุขภาพสัตว์ ( health certification) ที่ตรวจโดยสัตวแพทย์และออกไม่เกิน 24 ชั่วโมงก่อนการเดินทาง 

-ต้องไม่มีความผิดปกติใดๆที่จะเป็นอันตรายจากการในระหว่างเดินทาง เช่น ภาวะปวดอักเสบ โรคหัวใจ โรคหอบหืดในแมว ( Feline asthma) ภาวะหลลอดลมตีบ (Tracheal stenosis หรือ collapse) หรือสุนัขหรือแมวที่มีภาวะโลหิตจาง (Anemia) และโดยเฉพาะสุนัขพันธุ์หน้าสั้น (bracycephalic breeds) เช่น อเมริกันบูลลี่ ปั้ก และบลูด็อก ที่มีโอกาสที่จะเกิดภาวะขาดออกซิเจน (hypoxia) ได้ง่ายกว่าสุนัขพันธุ์อื่น

เกือบทุกสายการบินมีนโยบายปฏิเสธการขนส่ง “สุนัขหรือแมวที่ป่วยอยู่ มีภาวะตั้งครรภ์ หรือส่งกลิ่นที่รบกวน”  รวมถึง “สัตว์เพศเมียที่อยู่ในช่วงเป็นสัด” ด้วย เนื่องจากสุนัขและแมวจะถูกโหลดเก็บไว้ที่ห้องเก็บสัมภาระ หากเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉินกับตัวสัตว์ดังกล่าวในระหว่างเดินทาง จึงเป็นไปได้ยากมากที่จะให้การช่วยเหลือได้ 

บางสายการบินไม่มีบริการ “ขนส่งสัตว์เลี้ยง” รองรับ เนื่องจากข้อจำกัดของตัวเครื่องบินและนโยบายของสายการบินที่ไม่สามารถรับขนส่งสิ่งมีชีวิตประเภทสุนัข หรือแมวได้ จึงควรสอบถามทางสายการบินก่อน

นอกจากนี้ บาง “เที่ยวบิน” ก็อาจไม่สามารถขนส่งสัตว์เลี้ยงได้ ด้วยข้อจำกัดของประเภทเครื่องบินที่ใช้ทำการบิน  จึงควรสอบถามสายการบินด้วย

หากทราบแล้วว่า สายการบินไหน เที่ยวบินไหน มีบริการขนส่งสัตว์เลี้ยง ก็ทำการสำรองที่นั่งและจุดหมายปลายทาง หลังจากนั้นก็เป็นหน้าที่ของสายการบินที่จะประสานงานกับแผนกที่เกี่ยวข้องต่อไป แนะนำว่าควรพาสัตว์เลี้ยงมาเช็คอินอย่างน้อย 1-2 ชั่วโมงก่อนเวลาเดินทางเพื่อจะได้ไม่ฉุกละหุกเกินไป

การขนส่งสัตว์เลี้ยงโดยสายการบินในประเทศ ส่วนใหญ่จะโหลดสัตว์เลี้ยงของท่านไว้ในห้องเก็บสัมภาระใต้ท้องเครื่อง ที่มีการปรับความดันและอุณหภูมิที่เหมาะสม เพื่อความปลอดภัยต่อสัตว์เลี้ยง

กรงที่บรรจุสุนัขหรือแมว ต้องมีความแข็งแรง มีขนาดมาตรฐาน 1 กรงต่อสุนัขหรือแมว 1 ตัว สัตว์สามารถยืน นั่งหรือพลิกตัวได้ปกติ ไม่แคบเกินไป ไม่แนะนำกรงที่เป็นตาข่ายหรือตะแกรงลวด เพื่อป้องกันสัตว์หลุดออกไปในส่วนของอาคาร  ลานจอด และรันเวย์ ซึ่งส่งผลต่อความล้าช้าของเที่ยวบิน และความปลอดภัยของตัวสัตว์ด้วย

วัสดุกรงที่แข็งแรงนั้น เพื่อลดโอกาสการแตกเสียหายจากการถูกกระแทกที่อาจเกิดขึ้นในระหว่างการนำเครื่องขึ้น (Take off) และการนำเครื่องลง ( Landing) กรงที่บรรจุนั้นควรป้องกันแสงแดด อากาศที่ร้อน หรือกันฝน เพื่อป้องกันภาวะไม่พึงประสงค์ระหว่างขนย้าย และความมิดชิดเพื่อป้องกันภาวะเครียดจากการเดินทางหรือการเปลี่ยนสถานที่ 

กรงที่ใช้ควรมีกระบอกน้ำติดตั้ง และสามารถเติมได้จากข้างนอกให้สัตว์เลี้ยงกินน้ำได้ตลอดเวลา เพื่อป้องกันภาวะแห้งน้ำ (Dehydration) ร่วมกับสภาพอากาศบนเครื่องบินมีความชื้นต่ำ จึงมีโอกาสสูญเสียน้ำให้กับสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้เยื่อเมือกในช่องจมูกหรือเยื่อบุตาแห้งได้ 

ส่วนใหญ่การเดินทางในประเทศมักเป็นลักษณะเที่ยวบินสั้นๆ จึงมักไม่ค่อยพบภาวะน้ำตาลต่ำ (Hypoglycemia) แต่เราอาจจะพบภาวะนี้ได้ในเที่ยวบินระยะไกล ที่เกิดร่วมกับการงดน้ำและอาหารก่อนเดินทาง 

เมื่อเช็คอินแล้ว สัตว์เลี้ยงจะถูกลำเลียงผ่านช่องทางพิเศษ เพื่อไปยังเครื่องบิน และเมื่อถึงเครื่องบินแล้ว กัปตันและลูกเรือจะได้รับข้อมูลการขนส่งสัตว์เลี้ยงไปพร้อมกับเที่ยวบินที่ปฏิบัติงาน สุดท้ายเมื่อถึงจุดหมายปลายทางแล้ว ก็จะมีเจ้าหน้าที่ภาคพื้น (Ground personnel) เป็นคนนำสุนัขและแมวมาส่งให้กับเจ้าของถึงหน้าเครื่องบินหรือสามารถรับได้ที่สายพานรับสัมภาระได้เลย

จะเห็นได้ว่าการขนส่งสุนัขหรือแมวเดินทางโดยสารด้วยเครื่องบินนั้น ต้องมีรายละเอียดที่ต้องใส่ใจและดูแลเป็นพิเศษ  ทั้งนี้ควรติดต่อสายการบินโดยตรงทั้งหมด เพื่อความปลอดภัยของสัตว์เลี้ยงของเราตลอดการเดินทางนั่นเอง

“หมอโอห์ม”

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ ฝ่ายประชาสัมพันธ์และภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย