การเลี้ยงสุนัขในปัจจุบันนั้น เปรียบเสมือนการมีสมาชิกคนหนึ่ง (ตัวหนึ่ง) ในครอบครัว หลายคนเลี้ยงสุนัขพันธุ์เล็กเสหมือนว่าเป็นเด็กเล็กๆ คนหนึ่งทีเดียว มีการอุ้มไปไหนมาไหน ไปร่วมกับเกือบทุกกิจกรรม ในบางครั้ง ระหว่างที่เราทำกิจกรรมนั้นๆ  อาจมีการพักวางสัตว์เลี้ยงบนโต๊ะ บนเก้าอี้ หรือบนตู้ และบ่อยครั้งที่สุนัขเกิดความซุกซน ไม่อยู่นิ่ง กระโดดหรือเดินไปมา จนทำให้พลัดตกลงมาจากตู้หรือโต๊ะเหล่านั้น บางบ้านที่มีหลายชั้นอาจปล่อยให้วิ่งเล่นทั่วบ้าน อาจพลาดไปเล่นริมระเบียงชั้นสูงๆ (ที่ไม่ได้มีอะไรกั้น) แล้วเกิดอุบัติเหตุพลัดตกลงมาจากชั้น 2 หรือสูงกว่านั้น ซึ่งหากเป็นตึกหลายชั้น ซึ่งทำให้เกิดอันตราย เช่นกระดูกซี่โครงหัก ขาหัก หัวแตก รวมถึงอาการอื่นๆ ที่น่ากลัว จนถึงเสียชีวิต วันนี้ผมมีข้อมูลจาก สพ.ญ.มนิษิน วานิชวัฒนรำลึก แผนกเวชศาสตร์ฉุกเฉิน และหออภิบาลสัตว์ป่วยวิกฤต โรงพยาบาลสัตวเ์ล็ก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เกี่ยวกับภาวะการตกจากที่สูงมาฝากครับ

@ภาวะตกจากที่สูงคืออะไร

ภาวะการตกจากที่สูงนี้ เป็น อุบัติเหตุที่พบได้บ่อยในห้องฉุกเฉินตัวอย่างอุบัติเหตุเหล่านั้นได้แก่การตกตึก การตกบันได การตกจากโต๊ะหรือตู้ ซึ่งเป็นภาวะที่มักทำให้สัตว์เลี้ยงอยู่ในสภาวะวิกฤตและอาจตกอยู่ในสภาพอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ เนื่องจากการตกจากที่สูงถือว่าเป็นการกระทบกระแทกอย่างรุนแรง ที่ส่งผลให้ เกิดความเสียหายอย่างรุนแรงต่ออวัยวะภายในที่สำคัญ ซึ่งต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วนและทันเวลา มิฉะนั้นสัตว์อาจไม่หายเป็นปกติ และกลายเป็นสภาพเรื้อรัง ทุพลภาพถาวร รวมถึงเสียชีวิตได้

@สาเหตุการตกจากที่สูงมีอะไรบ้าง

การตกจากที่สูง อาจเกิดจากได้จากหลายสาเหตุ ได้แก่

- ตกตึก ตกจากระเบียงอพาร์ตเมนต์หรือคอนโด ซึ่งสาเหตุนี้มักมีอาการที่รุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต เนื่องจากมีความสูงมาก 

- ตกจากบันได หรือช่องตรงราวบันได

- ตกจากโต๊ะ เก้าอี้ และตู้ ซึ่งสัตว์ป่วยมักเป็นสัตว์ที่มีขนาดเล็ก แม้จะเป็นบริเวณที่เจ้าของคิดว่าไม่สูงมากนัก แต่ก็อาจทำให้เกิดการเสียหายของอวัยวะ ในสุนัขพันธุ์เล็กได้

@ภาวะที่พบได้จากการตกจากที่สูง

เมื่อสัตว์เลี้ยงตกจากที่สูงแล้ว ปัญหา อาการ หรือสภาพที่สามารถเกิดขึ้นได้กับสัตว์เลี้ยงของเรามีหลายกรณี ได้แก่

- กะโหลกร้าวหรือแตก การมีเลือดออกในสมอง รวมถึงการที่สมองได้รับการกระทบกระเทือน

- อวัยวะในช่องท้อง เช่น ตับ ม้าม ไต กระเพาะอาหาร หรือลำไส้ ได้รับการกระทบกระเทือน แตก ฉีกขาด หรือเสียหาย ซึ่งนำมาสู่ภาวะเลือดออกในช่องท้องเฉียบพลันจนทำให้เสียชีวิต

- ระบบทางเดินปัสสาวะแตกหรือฉีกขาด ทำให้ไม่สามารถขับถ่ายปัสสาวะและของเสียออกมาได้

- กระดูกหัก กระดูกสันหลังแตก หัก ทำให้ประสาทไขสันหลังได้รับบาดเจ็บ ทำให้ไม่สามารถเดินได้ 

@การดูแลปฐมพยาบาลสัตว์ที่ตกจากที่สูง

ในกรณีที่สัตว์เลี้ยงของเราประสบอุบัติเหตุตกจากที่สูง เราสามารถช่วยปฐมพยาบาล เพื่อลดความรุนแรงได้เบื้องต้นดังนี้

- เบื้องต้น หากมีเลือดออก ให้ทำการกดห้ามเลือดด้วยผ้าที่สะอาดกดลงไปที่บาดแผล แต่ต้องระมัดระวังเรื่องกระดูกหักด้วย

- เคลื่อนย้ายสัตว์ป่วยด้วยความระมัดระวังที่สุด  อาจต้องประคองทำเป็นเปล หรือต้องห่อตัวร่วมด้วยในกรณีที่สัตวป่วยดิ้นมาก

- รีบพาไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด เพื่อไดัรับยาลดความเจ็บปวดห้ามเลือด ห้ามเลือด และรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เช่น การเอกซเรย์ ตรวจเลือด อัลตร้าซาวด์ หรือต้องใช้การวินิจฉัยเชิงลึกต่อ เช่น การทำ CT scan หรือ MRI 

@การรักษาทำได้อย่างไร

หลักของการรักษานั้น จะขึ้นกับอาการเจ็บป่วย และตำหน่งที่ได้รับบาดเจ็บที่เกิดขึ้น รวมถึงการประเมินของสัตวแพทย์ที่ตรวจอย่างละเอียด เช่น

- การใส่เฝือก เพื่อประคองไม่ให้อวัยวะนั้นๆ มีการเคลื่อนไหว หรือลดการเคลื่อนไหวให้น้อยที่สุด    

 - การรักษาทางศัลยกรรม โดยการผ่าตัดแก้ไขการฉีกขาดของเนื้อเยื่อหรืออวัยวะ รวมถึงการแตกหรือหักของกระดูก

- รักษาทางอายุรกรรม โดยการให้ยากินเพื่อรักษาและแก้ไขการอักเสบการติดเชื้อ การปวด การห้ามเลือด เป็นต้น

- รักษาแบบประคับประคองอาการ ในบางกรณีไม่สามารถทำให้การกลับเป็นปกติได้ จึงจะต้องมีการรักษาแบบประคับประคองเพื่อไม่ให้อาการกลับรุนแรงมากขึ้น หรือให้และสามารถดำรงชีวิตได้เกือบเป็นปกติมากที่สุด

@การป้องกัน

การป้องกัน ถือเป็นการจัดการที่ดีที่สุด เพราะอาการเจ็บป่วยหลายอย่างอาจะทำให้สัตว์ป่วยมีสภาพไม่เหมือนเดิม หรือมีคุณภาพชีวิตที่ไม่ดี หรืออาจกลายเป็นสัตว์พิการไปตลอดชีวิต การป้องกันอันตรายจากการตกจากที่สูงที่อาจจะเกิดขึ้นอาจทำได้โดย

- ติดตั้งตาข่าย หรือที่กั้นบริเวณระเบียงหรือนอกชาน ในกรณีที่อยู่อาศัยเป็นตึกหรืออาคารสูง

- ติดตั้งแนวป้องกันตามราวบันได รวมถึงต้องคอยปิดประตูและทำแนวกั้นเพิ่มเติมกรณีห้องที่เลี้ยงอยู่ชั้นบนหรือใกล้ทางลงไปชั้นล่าง

 - หลีกเลี่ยงการวางหรือพักเลี้ยงสัตว์เลี้ยงบนเตียงหรือโต๊ะที่สูงเพราะสัตว์เลี้ยงอาจเดินซนหรือกระโดดออกมาได้

จะเห็นได้ว่าปัญหาการตกจากที่สูงนั้น เป็นสิ่งที่ผู้เลี้ยงสามารถป้องกันได้และควรทำเป็นอย่างยิ่ง เพราะคงไม่คุ้มแน่หากเกิดอุบัติเหตุ จนทำให้สัตว์เลี้ยงของเราบาดเจ็บ เสียชีวิต หรือพิการ ดังนั้นอยากให้ทุกท่านลองตรวจเช็คบริเวณบ้านของเราว่า มีจุดที่ล่อแหลมที่อาจทำจะทำให้เกิดอุบัติเหตุจากการตกที่สูงหรือไม่ ถ้าพบความเสี่ยงแล้วละก็ รีบปรับปรุงโดยด่วนเลยนะครับ

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ ฝ่ายประชาสัมพันธ์และภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย