ช่วงนี้อากาศร้อนมาก อย่างขณะนี้ (23/4/67) ที่สภากาชาดไทย เวลา 15.35 น. อุณหภูมิอยู่ที่ 37c เท่ากับอุณหภูมิของร่างกายพอดี จริงๆ แล้วสูงกว่าอุณหภูมิ
ของร่างกายผมด้วย ปกติอุณหภูมิของผมจะอยู่ที่ 36.3 ถ้า 37c ก็มักจะเป็นไข้แล้วสำหรับผม

การที่อุณหภูมิของอากาศสูงกว่า 37c ซึ่งสูงกว่าได้เป็นประจำอยู่แล้ว จะทำให้ร่างกายคนเราถ่ายเทความร้อนออกจากร่างกายไม่ได้ เพราะอุณหภูมิอากาศจะร้อนกว่าอุณหภูมิของร่างกาย ถ้าความชื้นยิ่งสูง ถึงแม้อุณหภูมิอากาศจะยังไม่สูงมาก ร่างกายก็จะระบายความร้อนไม่ค่อยได้ดี ฉะนั้นถ้าอากาศร้อนและแห้ง ร่างกายจะระบายความร้อนได้ดีกว่า

เนื่องจากสภาวะโลกร้อน Global Warming หรือ Climate Change ทำให้อุณหภูมิโลกร้อนขึ้นเรื่อยๆ หลังปฏิวัติอุตสาหกรรม ค.ศ.1750-1850 ก่อนปฏิวัติอุตสาหกรรมอุณหภูมิโลกอยู่ในระดับเดียวกันตลอด แต่ตั้งแต่หลังปฏิวัติอุตสาหกรรมโลกเราได้ร้อนขึ้นมาจนถึงปัจจุบันเพิ่มขึ้นจากเดิม 1.1c ซึ่งสร้างปัญหาต่างๆ นานา ต่อชาวโลก สัตว์ พืช ระบบนิเวศเป็นอย่างมาก จนได้มี Paris Agreement ใน ค.ศ.2015 ที่ตกลงให้ทุกประเทศร่วมมือกันช่วยรณรงค์ป้องกัน ไม่ให้อุณหภูมิโลกสูงกว่าเดิมเกิน 2c และถ้าเป็นไปได้ให้สูงขึ้นกว่าเดิมไม่เกิน 1.5c แต่ถ้าเป็นไปตามที่เป็นอยู่ในปัจจุบันจะไม่สามารถรักษาให้อุณหภูมิไม่สูงเกิน 2c ได้!?

โลกร้อนเกิดจากอะไร จากการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เช่น CO2 methane จากธรรมชาติ เช่น ภูเขาไฟระเบิด จากมนุษย์หายใจ CO2 ออกมาจากสัตว์ เช่น วัวเรอ ผายลมที่มี methane ออกมา ฯลฯ แต่หลังปฏิบัติอุตสาหกรรมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมาจากพฤติกรรมมนุษย์ทั้งนั้น คือจากการค้นพบและใช้พลังงานจาก fossil คือ ถ่านหิน น้ำมัน ก๊าซ ซึ่งจะปล่อยก๊าซ CO2 ออกมาจากการผลิตและใช้พลังงาน การเกษตร อุตสาหกรรม คมนาคม ฯลฯ

Climate change มีผลต่อสุขภาพมนุษย์หลายด้าน เช่น จากความร้อนโดยตรง จากการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศที่รุนแรง เช่น หนาวมาก ร้อนจัดมาก ฝนตกหนัก ฝนแล้ง ฯลฯ มลภาวะเป็นพิษ โรคที่มาจากสัตว์ แมลง โรคที่มาจากอาหาร น้ำ โรคภูมิแพ้ ปอด ระบบหายใจ ภาวะขาดน้ำ อาหาร สภาวะแวดล้อม ทำให้มีการอพยพ มีการสู้รบกัน ปัญหาทางจิต ฯลฯ

ผลของอากาศที่ร้อนจัดต่อร่างกายมนุษย์มีอะไรบ้าง

ประชาชนโลกตั้งแต่ช่วง ค.ศ.2000-2016 ประสบปัญหากับคลื่นความร้อนเพิ่มขึ้นถึง 125 ล้านคน ใน ค.ศ.2003ประชากรยุโรปเสียชีวิตจากอุณหภูมิที่ร้อนจัดถึง 70,000 คน (เดือนมิถุนายน-สิงหาคม) ในปี ค.ศ.2016 เฉพาะช่วง 44 วัน ชาวรัสเซียเสียชีวิตจากคลื่นความร้อนถึง 56,000 คน

ผู้ที่ได้รับผลจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นมากที่สุด คือ เด็กเล็ก หญิงมีครรภ์ คนทำงานในที่แจ้ง นักกีฬา ผู้ยากไร้ ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัว คนที่ดื่มแอลกอฮอล์

อุณหภูมิของร่างกายมนุษย์มาจากการเผาผลาญของร่างกายเราเอง และจากอุณหภูมิของอากาศ ถ้าอุณหภูมิของอากาศสูงมากกว่าอุณหภูมิของร่างกาย เราก็จะระบายความร้อนของร่างกายโดยระเหยเหงื่อเพื่อลดอุณหภูมิไม่ได้ ถ้าเราไม่ระวังตัวป้องกัน และอุณหภูมิเราสูงขึ้นเรื่อยๆ กว่า 37c เราก็จะเป็นตะคริว (heat cramps) heat exhaustion (โรคเพลียความร้อน), heat stroke (โรคลมแดด), และ hyperthermia (ภาวะตัวร้อนเกิน) จนถึงแก่การเสียชีวิต

อาการจากอากาศที่ร้อนจัด คือ อาการอ่อนเพลีย ปวดเมื่อยอ่อนล้า มีตะคริว เป็นลมจนถึงกับหมดสติ ผิวหนังจะแห้งและร้อน ขาบวม มีผื่นที่คอ ปวดหัว หงุดหงิด อ่อนแรง เชื่องช้า ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดที่หัวใจ สมอง และถึงแก่ชีวิตได้

วิธีป้องกัน คือ พยายามทำให้บ้านเย็นสบายอย่างน้อยก็หนึ่งห้อง มีผ้าเปียกๆ แขวนไว้ในห้องเพื่อให้ห้องเย็นขึ้น ถ้าบ้านไม่มีห้องที่เย็นพออาจไปอยู่ในห้างสรรพสินค้าที่มีเครื่องทำความเย็น ไม่ควรออกไปนอกบ้านอยู่กลางแจ้งช่วงที่ร้อนจัด ไม่ควรออกกำลังกายกลางแจ้งที่หนักในช่วงที่ร้อนจัดช่วง 04.00-07.00 น. อาจเป็นช่วงที่อากาศมีอุณหภูมิที่ต่ำที่สุด พยายามอยู่ในที่ร่ม ห้ามเอาเด็กหรือสัตว์ไว้ในรถอาบน้ำบ่อยๆ ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดตัว ใส่เสื้อผ้าให้เหมาะ ใส่หมวกที่กว้าง แว่นตากันแดด ดื่มน้ำตลอด แต่ไม่ควรดื่มเครื่องดื่มที่มีกาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ มาก และไม่ควรดื่มแอลกอฮอล์ กินอาหารน้อยๆ บ่อยๆ หลีกเลี่ยงอาหารที่มีโปรตีนมาก

วิธีการดื่มน้ำง่ายๆ คือ ดูสีของปัสสาวะ ถ้าสีใสแสดงว่าไม่ขาดน้ำ ถ้าสีเข้มแปลว่าขาดน้ำ ควรดื่มน้ำประมาณ 2 ลิตรต่อวันเป็นอย่างน้อย แต่ต้องดูสีปัสสาวะไปด้วย และรวมทั้งดูว่าเราออกกำลังกายหนักหรือไม่

ไม่อยากให้ใครสักคนเสียชีวิตจากอากาศที่ร้อนจัดเลยครับ

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์