การดูแลสร้างเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค เป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดของการดูแลสุขภาพ ทั้งนี้เพราะ 70-75% ของการเสียชีวิตของชาวโลกมาจากโรคที่ไม่ติดต่อ หรือ non communicable diseasesหรือโรคเรื้อรังทั้งหลายที่มาจากพฤติกรรมที่ไม่ดีของตัวเราเอง

สมัยก่อนการค้นพบวัคซีนและยาปฏิชีวนะ ประชาชนชาวโลกเสียชีวิตจากโรคติดต่อ หรือ communicable diseases เป็นจำนวนมาก แต่ปัจจุบันนี้ต้องขอบคุณผู้ค้นพบวัคซีนและยาปฏิชีวนะ สาเหตุการเสียชีวิตของชาวโลกมาจากโรคติดต่อ ลดลงมาก จนสาเหตุของการเสียชีวิตส่วนใหญ่มาจากโรคไม่ติดต่อซึ่งพวกเราน่าที่จะป้องกันตนเองได้ ถ้ามีความรู้และมีวินัย

การฉีดวัคซีนป้องกันโรคต่างๆ เป็นวิธีที่ดีมากในการดูแลโรคติดเชื้อต่างๆ เพราะเป็นการสร้างภูมิป้องกันให้ร่างกายของเราแข็งแรงที่จะต่อต้านเชื้อโรคที่มาถึงตัวเรา ถึงแม้วัคซีนจะไม่ป้องกันการติดเชื้อ 100% แต่ก็ยังเป็นโรคน้อยกว่าคนที่ไม่ฉีด และถึงเป็น ความรุนแรงของโรคก็จะน้อยกว่าคนที่ไม่ได้ฉีด

ผมเห็นความสำคัญของวัคซีน และเมื่อผมไปฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ (ควรฉีดทุกปี) โรค COVID-19 (ควรฉีดทุกปี) ผมเห็นแผ่นพับของสถานเสาวภา สภากาชาดไทย อ่านแล้วพบว่ามีประโยชน์มาก จึงขอนำมาเผยแพร่ให้ท่านผู้อ่านได้กรุณารับทราบ บอกต่อๆ ไปสำหรับครอบครัวท่านและเพื่อนๆ

การฉีดวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อสำหรับผู้สูงอายุ เป็นที่ประจักษ์ว่าการฉีดวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อพบว่าสามารถลดการติดเชื้อ ลดอัตราป่วยรุนแรงและลดการเสียชีวิตได้เป็นอย่างดี ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มประชากรที่มีปัจจัยเสี่ยงในการติดเชื้อเพิ่มขึ้น และอาจมีความรุนแรงมากกว่าคนอายุน้อย เนื่องจากการที่ร่างกายมีภูมิคุ้มกันในการป้องกันการติดเชื้อลดลงโดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรังร่วมด้วย

ดังนั้น การฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันโรคจึงถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการป้องกันการติดเชื้อที่มีความสำคัญในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรังเพื่อลดการติดเชื้อ ลดการเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาล ลดอัตราการเสียชีวิตจากการติดเชื้อ

วัคซีนที่ควรพิจารณาฉีดให้แก่ผู้สูงอายุ ได้แก่ วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ วัคซีนป้องกันบาดทะยักและคอตีบ วัคซีนป้องกันโควิด-19 วัคซีนป้องกันงูสวัด วัคซีนป้องกันการติดเชื้อนิวโมคอคคัส

วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ ไข้หวัดใหญ่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสอินฟูเอ็นซ่า พบได้ในทุกช่วงอายุและพบได้บ่อยในฤดูฝน และในช่วงเดือนมกราคมถึงมีนาคม เชื้อไวรัสติดต่อโดยการหายใจเอาไวรัสซึ่งแพร่กระจายมาจากผู้ป่วยหรือติดเชื้อจากการสัมผัสสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อไวรัส

อาการของโรค ได้แก่ ไข้น้ำมูกไหล ไอ โดยทั่วไปอาการไม่รุนแรงและหายได้เองใน 3-5 วัน แต่ผู้สูงอายุผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจโรคปอด โรคไตหรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง อาจมีอาการรุนแรง มีภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ ทำให้ต้องเข้ารักษาในโรงพยาบาลและนำไปสู่การเสียชีวิตได้ การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันร่างกายด้วยการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ร่วมกับการปฏิบัติพื้นฐานเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อไข้หวัดใหญ่มีความสำคัญในการป้องกันโรค เช่นการรักษาอนามัยส่วนบุคคล การล้างมือ การใส่หน้ากาก

แนะนำให้ฉัดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ ซึ่งประกอบด้วยไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิดเอและบีแก่บุคคลที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนสูงเมื่อป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่ ได้แก่ ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป ผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น เบาหวาน หอบหืด ถุงลมปอดโป่งพอง โรคหัวใจ โรคไตวายเรื้อรัง และผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือได้รับการกดภูมิคุ้มกัน โดยฉีดเข้ากล้ามบริเวณต้นแขนปีละ 1 ครั้งทุกปี เนื่องจากวัคซีนที่กำหนดให้ฉีดในแต่ละปีจะมีการเปลี่ยนแปลงตามชนิดของไวรัสที่คาดว่าจะมีการระบาดในปีนั้นๆพบว่าการฉีดวัคซีนนอกจากลดอัตราการป่วยไข้หวัดใหญ่แล้วยังสามารถลดการป่วยที่ต้องมาพบแพทย์หรือลดการป่วยจนต้องเข้านอนรักษาในโรงพยาบาลด้วย สำหรับผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า65 ปี อาจพิจารณาฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดที่มีขนาดสูง คือเพิ่มขนาดวัคซีนเป็น 4 เท่าของวัคซีนขนาดปกติ เนื่องจากพบว่าสามารถลดการป่วยจากไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุมากกว่าการฉีดวัคซีนในขนาดปกติ

นอกจากนี้ ยังมีคำแนะนำให้ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่แก่บุคคลซึ่งใกล้ชิดกับกลุ่มผู้มีปัจจัยเสี่ยงสูงดังกล่าวข้างต้นเพราะมีโอกาสแพร่เชื้อเมื่อตนเองป่วย เช่น ผู้ที่มีหน้าที่ดูแลผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องไม่ควรฉีดวัคซีนแก่ผู้ที่มีประวัติป่วยเป็น กิลแลง-บาร์เร มาก่อน ผลข้างเคียงจากการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่มักเป็นอาการเฉพาะที่ เช่น ปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีดและหายภายใน 2-3 วัน

สามารถสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ : คลินิกเสริมภูมิคุ้มกันและอายุรศาสตร์การท่องเที่ยว, www.saovabha.org/service_saovabha/our-clinic เปิดทำการ วันจันทร์-วันศุกร์ เวลา 08.30-16.30 น. วันเสาร์ - วันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา 08.30-12.00 น. วันอาทิตย์ - ปิดทำการ, โทร.02-2520161-4 ต่อ 82119หรือ 82731 Email : [email protected]

แหล่งข้อมูล : การฉีดวัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้สูงอายุ, สถานเสาวภา สภากาชาดไทย

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์