ต่อภัสสร์: ได้รับทราบข่าวพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ ถึงแก่อสัญกรรม เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2562 จึงขอแสดงความอาลัยในฐานะที่ท่านเป็นผู้หลักผู้ใหญ่ของประเทศ เสียดายที่ผมเกิดไม่ทันช่วงที่ท่านดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี จึงไม่ค่อยทราบถึงผลงานที่ท่านได้เคยทำไว้ครับ โดยเฉพาะที่เคยได้ยินมาบ่อยๆ เรื่องความซื่อสัตย์ ว่าทำไมผู้ใหญ่หลายคนจึงเชิดชูว่าสิ่งนี้คือคุณลักษณะสำคัญของท่าน

ต่อตระกูล: เชื่อว่าคนรุ่นใหม่อีกหลายคนก็คงไม่เคยทราบว่าพลเอกเปรม ได้เคยทำอะไรให้ประเทศชาติไว้บ้าง พ่อในฐานะคนรุ่นที่ใช้ชีวิตอยู่ตอนที่ท่านดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและตำแหน่งสำคัญอีกหลายๆ ตำแหน่ง จึงอยากจะเล่าเรื่องในอดีตให้ฟัง โดยเฉพาะเรื่องความซื่อสัตย์ของท่าน

สมัยที่พลเอกเปรมเป็นนายกรัฐมนตรี ความเด็ดขาดในการจัดการกับคนทุจริตโกงชาติ เป็นที่หวาดกลัวในหมู่นักการเมือง ข้าราชการ ทั้งฝ่ายพลเรือนและทหาร จนสื่อมวลชนและศัตรูทางการเมืองได้สมญานามท่านว่า “นักฆ่าแห่งลุ่มน้ำเจ้าพระยา”

ต่อภัสสร์: ที่ท่านเด็ดขาดในเรื่องการจัดการกับคนโกง นี่เป็นอย่างไรครับ มีตัวอย่างไหมครับ

ต่อตระกูล: ประเด็นนี้ขอยกตัวอย่างที่กลุ่มปฏิบัติการหมาเฝ้าบ้าน ซึ่งเป็นกลุ่มอาสาสมัครจากทั่วประเทศที่ทำหน้าที่เข้มแข็งมากในการเฝ้าจับตาผู้ทุจริต ได้เขียนไว้อาลัยให้กับพลเอกเปรม ตอนหนึ่งไว้ว่า “ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ในอดีตเคยปลดกลางอากาศหรือสั่งย้ายข้าราชการระดับสูง ที่มีพฤติการณ์ส่อทุจริตคอร์รัปชันหลายต่อหลายคนอย่างไม่ไว้หน้าไม่ว่าจะยิ่งใหญ่มีอิทธิพลแค่ไหนก็ตาม ทำให้รัฐบาลยุค “ป๋าเปรม” ได้รับการยอมรับเป็นอย่างมาก ในเรื่องธรรมาภิบาล ทั้งในและจากนานาประเทศ” นี่คงเป็นคำยืนยันที่ดีต่อความเด็ดขาดของท่านในเรื่องนี้ตลอดช่วงเวลาที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี 3 สมัย ระหว่างปี พ.ศ.2523 ถึง 2531

แม้หลังจากที่ท่านลงจากตำแหน่งทางการเมืองต่างๆ ไปแล้ว ท่านก็ยังให้ความสนใจในเรื่องการต่อต้านการคอร์รัปชันมาโดยตลอด เห็นได้จากคำบรรยายและปาฐกถาที่ท่านไปพูดในวาระต่างๆ ที่ท่านมักปลุกเร้าให้คนไทยทุกคนร่วมมือกันขจัดการทุจริตประพฤติมิชอบให้หมดไปจากแผ่นดิน

ที่พ่อชอบมากเป็นพิเศษคือโอวาทต่อผู้จบหลักสูตรนักบริหารยุทธศาสตร์การป้องกันและปราบปรามการทุจริตระดับสูง รุ่นที่ 5 เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2557 ซึ่งมีข้อความตอนหนึ่งว่า “เราต้องกล้าหาญพอที่จะไม่ยกมือไหว้คนโกง คนโกงชาติบ้านเมือง ไม่ว่าเขาจะเป็นใคร เป็นญาติพี่น้อง เป็นเพื่อนฝูงสนิทสนมกัน แต่ถ้าเขาได้ร่ำรวยมาเพราะเขาโกง โกงคุณ โกงผม โกงดิฉัน ผมคิดว่า เราไม่จำเป็นจะต้องยกมือไหว้เขาหรอก ผมอยากให้ทุกคนไปสอนคนอื่น ให้เกลียดคนโกง ทำอย่างไรก็ได้ ขอให้ทุกคนเกลียดคนโกง เพราะคนโกงคือสิ่งเลวร้ายที่สุดที่มีในชาติบ้านเมืองของเรา”

ซึ่งนี่เป็นโอวาทที่พ่อได้นำไปปฏิบัติใช้จริงเสมอ สามารถทำได้โดยสงบ ไม่ก้าวร้าว โดยเพียงหันหลังเดินหนีไปทางอื่นเสียทุกครั้งเมื่อเจอกับคนโกงที่ยังเดินลอยหน้าลอยตาอยู่ในงานสังคมหรือในที่สาธารณะต่างๆ

ต่อภัสสร์: ผมเข้าใจว่าที่พลเอกเปรมให้โอวาทเช่นนี้ คือการส่งเสริมให้สังคมไทยใช้การลงโทษคนโกงด้วยกระบวนการลงโทษโดยสังคม หรือ Social Sanction ซึ่งวิธีการนี้เป็นที่ถกเถียงกันมากในวงการวิชาการ โดย รศ.ดร.สังศิต พิริยะรังสรรค์ ได้รวบรวมแนวความคิดเรื่องนี้เขียนเป็นหนังสือเรื่อง “เศรษฐศาสตร์การเมืองใหม่ การลงโทษโดยสังคม Social Sanction” อธิบายว่าวิธีการนี้มีใช้กันอยู่ทั่วโลกมาเป็นเวลานานแล้ว มีทั้งสำเร็จและล้มเหลว หากสังคมไทยสามารถนำมาใช้ภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสม ก็จะสามารถใช้ต่อต้านคอร์รัปชันได้อย่างมีประสิทธิผลทีเดียวครับ

ทีนี้ผมค่อนข้างเห็นชัดเจนในสิ่งที่พลเอกเปรมเคยทำในการต่อต้านคอร์รัปชันแล้ว อยากทราบว่าในการทำงานของท่านได้ยึดหลักธรรมาภิบาลอย่างไรบ้างไหมครับ

ต่อตระกูล: ประเด็นนี้พ่ออยากจะเล่าประสบการณ์เล็กๆ ที่ได้พบด้วยตนเอง สมัยที่อยู่ในทีมงานผู้เข้าร่วมประกวดราคางานโครงสร้างพื้นฐานของบริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ จำกัด (NPC) ในสมัยที่พลเอกเปรมเป็นนายกรัฐมนตรี ตอนนั้นท่านกำหนดให้คัดเลือกผู้รับเหมาไทยและต่างประเทศที่เชี่ยวชาญอย่างโปร่งใส โดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของชาติเป็นสำคัญเหนือผลประโยชน์ใดๆ ซึ่งได้ส่งผลให้โครงการก่อสร้างนั้นประสบความสำเร็จตามเป้าหมาย นำไปสู่การเจริญก้าวหน้าของประเทศไทยในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี ซึ่งในครั้งนั้น ถึงแม้พ่อจะไม่ได้ชนะการประกวดราคา แต่ก็ยังชื่นชมกับรัฐบาลและผู้บริหาร NPC ในยุคนั้น มาถึงจนทุกวันนี้

ต่อภัสสร์: ผมพอจะเห็นภาพชัดเจนมากขึ้นแล้วล่ะครับ ว่าทำไมคนจำนวนมากที่เคยใช้ชีวิตอยู่ในช่วงที่พลเอกเปรมเป็นนายกรัฐมนตรีจึงชื่นชมว่าท่านเป็นคนซื่อสัตย์และบริหารงานประเทศอย่างมีธรรมาภิบาล และสิ่งหนึ่งที่ผมตั้งใจจะทำตามที่ท่านเคยได้กล่าวไว้คือ “เกิดมาต้องตอบแทนบุญคุณแผ่นดิน”

รศ.ดร.ต่อตระกูล ยมนาค และดร.ต่อภัสสร์ ยมนาค