ท่านผู้อ่านคงเคยเห็นการสะกดคำว่า “คอร์รัปชัน”หลากหลายรูปแบบ บ้างก็ไม่มีการันต์ บ้างก็ใช้ บ ใบไม้แทน ป ปลา และที่เห็นบ่อยที่สุดคือมีไม้เอก จนไม่รู้ว่าสะกดแบบไหนจึงถูก ที่เราทั้งสองคนให้ความสนใจและความสำคัญกับการสะกดนี้ ไม่ใช่เพราะเรื่องมากหรือเป็นนักอนุรักษ์นิยมสุดโต่งที่ต้องการจะรักษาวัฒนธรรมการใช้ภาษาไทยอย่างเคร่งครัดแต่อย่างใด อันที่จริงเรากลับมีความเชื่อเสียด้วยว่าภาษาที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นต้องดิ้นได้ และมีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ แต่เป็นเพราะเรื่องความสะดวกในการจัดเก็บฐานข้อมูล และการค้นหาบทความ งานเขียน งานวิจัยต่างๆ ที่มีปัญหามากในประเทศไทย ท่านผู้อ่านเชื่อหรือไม่ว่าจนปัจจุบันงานวิชาการเรื่องคอร์รัปชันในประเทศไทยยังไม่มีการจัดเก็บไว้ให้เป็นระเบียบเลย บางแห่งแม้แต่ฐานข้อมูลรวมยังไม่มีเลย เวลาจะค้นหาต้องไปไล่ถามเจ้าหน้าที่แต่ละคนว่าคุ้น ๆ กับชื่อหัวข้อวิจัยเรื่องนี้บ้างหรือไม่ ถ้าจำไม่ได้หรือหาไม่เจอก็จบกัน งานชิ้นนั้นก็ลอยหายไปจากสารบบเลย บางแห่งดีหน่อย มีการจดชื่อเรื่องไว้ในสมุดเล่มโต พอจะเปิดค้นหาได้บ้าง แต่ถ้าตัวสะกดมันไม่เหมือนกันมันจะตกไปอยู่คนละหน้า และจะหาไม่เจอ ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องตลก แต่นี่เป็นเรื่องจริงที่เราทั้งสองคนประสบพบกับตัวเองมาแล้วครับ

การสะกดคำว่า “คอร์รัปชัน” ที่หลากหลายและไม่ถูกต้องที่นำไปสู่ผลกระทบทางลบเช่นนี้ ก็เหมือนกับความเข้าใจต่อการคอร์รัปชันและผลกระทบของการคอร์รัปชันของคนไทยจำนวนมาก ที่บ้างก็มองว่าไม่ใช่ปัญหาสำคัญ บ้างก็มองว่าสำคัญแต่ไม่มีทางแก้ไขได้ และที่อันตรายที่สุดคือการที่ผู้ออกแบบนโยบายมองว่าการคอร์รัปชันเป็นปัญหาที่แค่ยุ่งยากแต่ไม่ได้ซับซ้อน จึงสามารถแก้ได้ด้วยวิธีที่ตรงไปตรงมา อย่างการไล่ตามจับคนผิด หรือ การเพิ่มบทลงโทษเพียงเท่านั้น เพราะความจริง คอร์รัปชันเป็นปัญหาที่มีความซับซ้อนเป็นอย่างมาก จำเป็นต้องอาศัยกลยุทธ์ที่แยบยลและหลากหลายในการแก้ไขปัญหานี้ การรับรู้ความหลากหลายของความเข้าใจที่แตกต่างกันนี้อย่างลึกซึ้งเพื่อนำมาวิเคราะห์และตีความอย่างถูกต้องจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

จากผลการวิจัยของศูนย์ ทดลองการออกแบบสถาปัตยกรรมและกลไกสำนึกต่อสังคม (SIAM Lab) ของคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พบว่าคนไทยแต่ละช่วงอายุและแต่ละพื้นที่มีความเข้าใจคำว่า “คอร์รัปชัน” ไม่เหมือนกัน เช่น คนอายุมากกว่า 30 ปี มองคอร์รัปชันว่าเป็นการโกงเงินเป็นหลัก ในขณะที่กลุ่มคนอายุน้อยกว่า 25 ปี มองครอบคลุมไปถึงการช่วยพวกพ้อง การใช้อำนาจในทางที่ผิดด้วย ในมิติด้านพื้นที่งานวิจัยชิ้นนี้ก็พบว่าคนในคนละพื้นที่ตีความการ “คอร์รัปชัน” แตกต่างกันด้วย เช่น คนในเขตชนบทที่ใช้ชีวิตกับธรรมชาติก็จะมองว่าการคอร์รัปชันคือการบุกรุกพื้นที่ป่าโดยผิดกฎหมายของกลุ่มทุน ในขณะที่คนในชุมชนเมืองจะมองไปที่การให้บริการจากภาครัฐที่ขาดประสิทธิภาพหรือจัดซื้อจัดจ้างที่ไม่ชอบมาพากล เป็นต้น ซึ่งมุมมองและความเข้าใจที่แตกต่างกันนี้หากเข้าใจอย่างถูกต้องและลึกซึ้ง ก็จะนำไปสู่การป้องกันการคอร์รัปชันได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีประสิทธิผล

เมื่อพูดถึงการแก้ไขผลกระทบอย่างมีประสิทธิภาพและมีประสิทธิผลนี้ สำหรับการสะกดคำ ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 นั้นระบุว่า “คอร์รัปชัน” ซึ่งแปลมาจากภาษาอังกฤษว่า “Corruption” ซึ่งมีความหมายว่า โกง, เบียดบัง, ทุจริต, ฉ้อราษฎร์บังหลวง, รับสินบน ตัวสะกดนั้น ต้องไม่มีไม้เอกตรงคำว่า “ชัน” เมื่อสะกดถูก ผู้อ่านก็จะเข้าใจตรงกัน เวลาค้นหาคำก็ทำได้สะดวก เหมือนกับการเข้าใจปัญหาการคอร์รัปชันในประเทศไทย ที่หากทุกคนเข้าใจความแตกต่างในมิติต่างๆ ทั้งอายุและบริบทพื้นที่ของคนไทยอย่างลึกซึ้ง และนำมาวิเคราะห์ตีความอย่างถูกต้องแล้ว ก็จะนำไปสู่การต่อต้านคอร์รัปชันที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อโอกาสในการพัฒนาสังคมไทยอย่างราบรื่น

เราสองคนจึงคิดรวบรวมบทความที่หลากหลายจากคอลัมน์นี้มาเรียบเรียงใหม่เพื่ออธิบายเรื่องลึกลับซับซ้อนนี้ให้เข้าใจง่ายและอ่านสนุก เป็นหนังสือที่มีชื่อว่า “คอร์รัปชัน ไม่มีไม้เอก” ซึ่งจะพาท่านผู้อ่านไปทำความเข้าใจการ “คอร์รัปชัน” ในสังคมไทยอย่างลึกซึ้ง และนำเสนอการวิเคราะห์ตีความที่ถูกต้อง ด้วยความพิเศษ 2 ประการสำคัญ ซึ่งปกติจะไม่ค่อยได้พบอยู่ด้วยกัน นั่นคือ ความรู้ที่ครบถ้วน และความง่ายในการอ่าน เพราะเนื้อหาทั้งหมดมาจากบทสนทนาที่เกิดขึ้นจริงระหว่างเราสองคน จึงเกิดความประสานระหว่างประสบการณ์ของผมจากการทำงานต่อต้านคอร์รัปชันทั้งในภาคประชาสังคมตั้งแต่สมัยก่อตั้งเครือข่ายประชาชนต้านคอร์รัปชัน เมื่อปี พ.ศ.2543 จนถึงมาร่วมงานกับองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) ในปัจจุบัน และในภาครัฐที่เป็นอนุกรรมการหลายคณะในคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) และกรรมการต่อต้านการทุจริตแห่งชาติ (คตช.) และความรู้ของต่อภัสสร์ ที่เรียนจบมาเรื่องการต่อต้านคอร์รัปชันมาโดยตรงและปัจจุบันทำงานวิจัยในประเด็นนี้อยู่เพื่อออกแบบเครื่องมือต้านคอร์รัปชันสำหรับโลกอนาคต ทำให้เนื้อหาที่ครอบคลุมครบถ้วนถูกย่อยให้เข้าใจง่ายเป็นภาษาพูดที่พ่อลูกคุยกันเป็นปกติ

“คอร์รัปชัน ไม่มีไม้เอก” แบ่งเนื้อหาออกเป็น 4 ส่วนหลักๆ เริ่มต้นที่การทำความเข้าใจสภาวการณ์การคอร์รัปชันในภาพรวม ที่จะปูพื้นฐานให้ท่านผู้อ่านเห็นภาพกว้างของสถานการณ์และวิธีการชี้วัดระดับการคอร์รัปชันที่องค์กรนานาชาติใช้ในการประเมินประเทศต่างๆ ทั่วโลก รวมถึงประเทศไทยด้วย ส่วนที่ 2 จะนำเสนอเครื่องมือต่อต้านคอร์รัปชันสำหรับประชาชนทั่วไป ที่รับรู้สถานการณ์แล้ว อยากร่วมเป็นพลเมืองตื่นรู้สู้โกง เพื่อแก้ไขปัญหานี้ไปพร้อมๆกัน ต่อมาในส่วนที่ 3 จะอธิบายว่าจากอดีตจนถึงปัจจุบันภาครัฐได้ใช้กลไกอะไรในการแก้ไขปัญหานี้แล้วบ้าง เครื่องมือใดที่น่าสนับสนุนให้ขยายผลได้ต่อไป นโยบายใดมีปัญหาต้องปรับปรุงอย่างไร และในส่วนสุดท้าย จะนำเสนอแนวความคิดผลการศึกษา และข้อเสนอแนะจากงานวิจัยและบทความวิชาการที่เกี่ยวข้องกับการคอร์รัปชันจากทั่วโลก เพื่อกระตุ้นต่อมความคิดให้ท่านผู้อ่านจินตนาการออกแบบเครื่องมือที่สามารถนำมาใช้แก้ปัญหานี้ในสังคมไทยได้ต่อไป

ท่านที่สนใจหนังสือ “คอร์รัปชัน ไม่มีไม้เอก” เล่มนี้ สามารถหาซื้อได้ที่ศูนย์หนังสือจุฬาฯ ทุกสาขา ร้านซีเอ็ด และนายอินทร์หรือสามารถสั่งซื้อออนไลน์ได้ที่ www.chulabook.com ครับ

รศ.ดร.ต่อตระกูล ยมนาค และดร.ต่อภัสสร์ ยมนาค