ภาวะโลกร้อนได้ส่งผลกระทบต่อฤดูกาล ต่อน้ำท่วม น้ำแล้ง ต่อการเซาะกร่อนของภูเขา และแม่น้ำลำคลอง ชายฝั่งทะเล ปะการัง และสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย เรื่องต่างๆเหล่านี้ ล้วนเป็นเรื่องที่สัมผัสได้ และเป็นข้อเท็จจริงทั่วไปสำหรับชาวโลกส่วนใหญ่ แม้ว่าจะมีพวกนักการเมืองนักธุรกิจ นักคิด นักวิทยาศาสตร์ กลุ่มเล็กๆ กลุ่มหนึ่งที่คิดเป็นอื่น ซึ่งถือเป็นส่วนน้อย

การแก้ปัญหาโลกร้อนโดยทั่วไปนั้น มักจะถูกโยนภาระไปที่ฝ่ายการเมืองผู้กุมนโยบาย และฝ่ายข้าราชการผู้ปฏิบัติ รวมทั้งมุ่งไปที่ผู้ประกอบการทั้งหลาย ทั้งภาคอุตสาหกรรม ภาคการเกษตร และภาคบริการ เพราะรวมกันแล้วเป็นกลุ่มที่มีอำนาจหน้าที่และมีผลประโยชน์ ซึ่งก็ถือว่าเป็นเรื่องธรรมดาสามัญทั่วไป

น่าแปลกที่สังคมมักจะลืม หรือมองข้ามบทบาทของเยาวชนคนหนุ่มคนสาว ที่มีฐานะเป็นผู้ร่วมใช้ทรัพยากรต่างๆ ของโลกในวันนี้ และในวันข้างหน้าอันใกล้ รวมทั้งลูกหลานของเขาที่จะตามมาเมื่อเขาเป็นผู้ใหญ่ในวันข้างหน้า

ในการรักษาสิ่งแวดล้อมระดับโลก ก็ได้มีการเคลื่อนไหวของเยาวชน เช่น ที่อังกฤษ ที่เยาวชนออกมาชุมนุมหน้ารัฐสภาที่กรุงลอนดอน เพื่อเรียกร้องให้ผู้บริหารประเทศเอาจริงเอาจังกับการแก้ปัญหาโลกร้อน หรือความไม่สมดุลของธรรมชาติ

หรือในกรณีของ นางสาว Greta Thunberg (เกรต้าธันเบิร์ก) นักเรียนมัธยมชาวสวีเดน ที่หยุดเรียน 1 วันต่อสัปดาห์เพื่อรณรงค์เรื่องการรักษาโลก ซึ่งได้รับการตอบสนองจากเยาวชนต่างๆ ในหลายประเทศทั่วโลก

ในภาพกว้างก็มีการศึกษา มีข้อเสนอแนะ ให้ลดการใช้เคมีภัณฑ์ในการเกษตร ลดจำนวนสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะวัว ผ่านการลดการบริโภคเนื้อสัตว์ ลดการใช้น้ำมันและก๊าซเป็นเชื้อเพลิงยานยนต์ ลดการใช้กังหันผลิตไฟฟ้า ลดการใช้พลังงานอย่างประหยัดในโรงงานและครัวเรือน และการเพิ่มพูนการใช้พลังงานหมุนเวียนและทดแทน

หลายประเทศและเมืองใหญ่ได้ประกาศการห้ามการใช้รถดีเซล และรถเบนซิน โดยสนับสนุนให้ทดแทนด้วยรถพลังงานไฟฟ้า ในขณะเดียวกัน บริษัทผลิตรถยนต์ต่างๆ โดยเอกเทศ หรือร่วมมือกับบริษัทเทคโนโลยีสารสนเทศ กำลังทดลองพัฒนารถไฟฟ้าต่างๆ กันอย่างใหญ่หลวง เท่ากับผู้หลักผู้ใหญ่ของโลกในหลายๆ ประเทศกำลังคึกคัก ไม่นิ่งดูดาย ที่จะร่วมกันลดความร้อนของโลก และใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างประหยัด ทะนุถนอม และยั่งยืน

คำถามก็กลับมาที่เยาวชนคนหนุ่มสาวว่า จะมีส่วนร่วมกันได้อย่างไรนอกจากการรณรงค์ต่างๆ แล้ว

ก็มีข้อแนะนำจากผู้รู้และแหล่งต่างๆ มาเป็นระยะๆ ก็ขอถือโอกาสนำมาประมวลให้เยาวชนไทยและอาเซียน เริ่มลงมือได้ทันทีแต่บัดนี้ อาทิ

1. ลดการบริโภคเนื้อสัตว์

2. ปิดมือถือและอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ เมื่อไม่ใช้ คือไม่เปิดคาไว้

3. ใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ แบบประหยัดเมื่อจำเป็น แทนการใช้แบบไร้จุดหมาย อาทิ การพูดคุย ส่งข่าว ส่งข้อความไร้ประโยชน์ ไร้สาระ ผ่านมือถือ หรืออินเตอร์เนต คือฆ่าเวลาโดยใช้อุปกรณ์อย่างไม่มีความจำเป็น ไม่ประหยัด

4. ร่วมสร้างความ “เขียว” เช่น ปลูกต้นไม้ในกระถางก็ยังดี หรือเป็นอาสาสมัครปลูกป่า

5. หัดแยกขยะที่บ้าน ที่สถานศึกษา ที่ทำงาน และประสาน เรียกร้อง ควบคุม ให้ฝ่ายเทศบาล มีระบบรับขยะเป็นประเภทๆ ไม่ใช่รับมาแล้ว มาเทรวมให้เลอะเทอะอีก

6. หากมีอาชีพด้านการเกษตร ก็มุ่งปรับการเพาะปลูกแบบบชีวภาพ (organic)

7. มุ่งจัดซื้อ มุ่งบริโภคแต่อาหารต่างๆ ที่มาจากฟาร์มและสถานแปรรูปแบบชีวภาพ และในการนี้ก็จะช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลด้วย และจะช่วยยืดอายุด้วย

8. การเสริมสร้างและกระชับเครือข่ายโรงเรียน มหาวิทยาลัยของประเทศสมาชิกประชาคมอาเซียน ผ่านสมาคม สโมสร หรือคณะกรรมการนิสิตนักศึกษา โดยผู้บริหารสถาบันต่างๆ และรัฐบาล และภาคเอกชนให้การสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ อาทิ กีฬา การแลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรม การประชุมอภิปราย โต้วาทีทางวิชาการ และโดยเฉพาะการท่องเที่ยวเชิงทัศนศึกษา โดยฝ่ายสถาบันการศึกษา เป็นธุระในเรื่องที่พักอาศัยในราคาย่อมเยา

9. การร่วมเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจและทัศนคติที่ดีในเรื่อง พหุสังคม และพหุวัฒนธรรม ภายใต้หลักการความหลากหลายกับความสมานสามัคคีเป็นหนึ่งเดียวกัน ในฐานะเพื่อนมนุษย์ชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และพลเมืองอาเซียนด้วยกัน

10. การเรียกร้องให้สื่อรัฐ และสื่อเอกชน เปิดเวทีให้กับกิจกรรมเยาวชนอาเซียน เป็นต้น

เยาวชนคนหนุ่มคนสาวนั้นถือเป็นพลังสำคัญของประเทศ ขององค์การความร่วมมือภูมิภาค และโลกกว้างหากละเลย หากไม่ลงมือขับเคลื่อนเรื่องสิ่งแวดล้อมด้วยตนเองเสียแต่วันนี้แล้ว อนาคตข้างหน้า ก็ดูท่าจะมืดมนและผู้รับผลกระทบก็คือ ตัวเยาวชนนั่นเอง

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com