7 สิงหาคมของทุกปี ถือเป็นวันที่นักกฎหมายในบ้านเมืองเรา ไม่ว่าจะจบจากค่ายไหนทวีปไหนจะน้อมรำลึกถึงพระคุณของพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ พระราชโอรสองค์ที่ 15ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(พระปิยมหาราช) รัชกาลที่ 5 ผู้ทรงวางรากฐานด้านกฎหมายในประเทศไทยหลังสำเร็จการศึกษาวิชากฎหมายมาจากประเทศอังกฤษ จนได้รับพระสมัญญานามว่า “พระบิดาแห่งกฎหมายไทย” โดยพระองค์สิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2463

จาก“สนธิสัญญาเบาว์ริง ซึ่งเป็นสัญญาการค้ากับประเทศอังกฤษ ทั้งยังมีข้อตกลงที่เกี่ยวกับการดำเนินคดีในกรณีคนในบังคับของอังกฤษกระทำความผิดในประเทศไทยไม่ต้องขึ้นศาลไทย แต่ให้ขึ้นศาลกงสุลของประเทศอังกฤษแทนทำให้ประเทศไทยเสียอำนาจอธิปไตยทางศาลอย่างรุนแรง

สนธิสัญญาเบาว์ริงนี้เองได้กลายเป็นแม่แบบของการที่ชาติเจริญแล้วกว่า 14 ประเทศ ได้เข้ามาทำสัญญาในลักษณะเดียวกันอย่างรวดเร็ว รัชกาลที่ 5ทรงยอมรับว่ากฎหมายและกระบวนการยุติธรรมของไทยล้าหลังและป่าเถื่อนไม่เหมือนกับนานาอารยประเทศ จึงทรงมีพระราชวินิจฉัยให้ปรับปรุงกฎหมายเสียใหม่ จึงทรงส่งพระราชโอรสไปร่ำเรียนยังต่างประเทศเพื่อให้รู้ถึงขนบธรรมเนียมของประเทศต่างๆ เพื่อนำมาพัฒนาประเทศไทย

ทั้งด้านวิธีพิจารณาคดี ทรงเลือกของอังกฤษรวมถึงระบบศาลเดี่ยวของอังกฤษเป็นแบบอย่างด้วย ทำให้ประเทศไทยใช้ระบบวิธีพิจารณาแบบกล่าวหา คู่กับระบบกฎหมายแบบซีวิลลอว์ ซึ่งมีลักษณะผิดฝาผิดตัว นับแต่บัดนั้นเป็นต้นมา ต่อมาแก้ปัญหาโดยวิธีเลือกใช้ระบบกฎหมายแบบฝรั่งเศส ทำให้ไม่มีปัญหาในด้านกฎหมายและศาลกับประเทศไทยอีกต่อไป นับแต่นั้นมา สิทธิสภาพนอกอาณาเขตของประเทศต่างๆ จึงสิ้นสุดไป ต่างประเทศพากันยอมรับกฎหมายและการวินิจฉัยคดีของศาลไทยตลอดมาจนถึงปัจจุบัน

ทว่าวันนี้กระบวนการยุติธรรมไทยได้สร้างความเคลือบแคลงสงสัยจากคดีขับรถยนต์ชนคนตาย ให้กลายเป็นเรื่องที่ต้องตั้งกรรมการขึ้นมาพิสูจน์กระบวนการยุติธรรมถึง 6 คณะ สื่อต่างประเทศนำเสนอข้อมูลข่าวสารคดีนี้อย่างครึกโครม ทำให้กระบวนการยุติธรรมไทยขาดการยอมรับและความน่าเชื่อถือ

ประเด็นคือถึงเวลาปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมไทยหรือยัง กระบวนการที่ ตำรวจ-อัยการวิสาสะตัดตุลาการศาลออกจากระบบ

ทหารแก่ปล่อยเยี่ยงนี้กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้เสียก่อน