ปรากฏการณ์โตโน่ว่ายข้ามแม่น้ำโขง รับบริจาคเงินช่วยซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ให้โรงพยาบาลทั้งสองฝั่งไทย-ลาว นอกจากจะฝ่ากระแสน้ำโขงที่เย็นและเชี่ยวแล้ว ยังฝ่ากระแสดราม่า ดิสเครดิตขัดแข้งขัดขา ด้อยค่า แช่งชัก จับผิด ด้วยอคติของคนบางกลุ่มในสังคมไปด้วย

แต่สุดท้าย สังคมส่วนใหญ่ที่มีสติปัญญาแยกแยะ ก็เป็นเสมือนผนังทองแดงกำแพงเหล็ก เป็นแรงหนุนช่วยให้กิจกรรมงานบุญครั้งนี้ ข้ามไปจนถึงฝั่งฝันอย่างงดงาม ด้วยยอดเงินบริจาคทะลุเป้าหมายไปไกลมาก (ณ วันที่ 23 ต.ค. ทะลุ 63 ล้านบาท) และยังได้ช่วยกันชี้แจงตอบโต้ประเด็นดราม่าด้อยค่าทั้งหลายอย่างกระจ่างชัด

1. โตโน่-ภาคิน คำวิลัยศักดิ์ ได้ร่วมกับทีมงานจัดกิจกรรมว่ายน้ำข้ามแม่น้ำโขง “One Man AND The River หนึ่งคนว่าย หลายคนให้” เมื่อ 22 ตุลาคม 2565 ว่ายน้ำข้ามโขง ไป-กลับ ระหว่าง 2 ประเทศ ระยะทางกว่า 15 กิโลเมตร เพื่อรณรงค์ให้ช่วยกันบริจาคเงินช่วยจัดซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ให้กับโรงพยาบาลนครพนมและโรงพยาบาลแขวงคำม่วน ได้รับความสนใจ กำลังใจ และการสนับสนุนร่วมบริจาคเงินอย่างดีเยี่ยม

ประการสำคัญ นอกจากจะได้ช่วยโรงพยาบาล ช่วยให้คนตระหนักถึงความสำคัญของแม่น้ำโขงแล้ว ยังได้กระชับสายสัมพันธ์อันดีระหว่างพี่น้องประชาชนไทย-ลาว โดยพี่น้องลาวได้ออกมาให้กำลังใจ ต้อนรับ ขอบคุณจำนวนหลายพันคนริมฝั่งโขง มีการนำเสนอข่าว “โตโน่ลอยน้ำ(ว่ายน้ำ)” และยังมีการบริจาคเงินกันจำนวนหลายล้านกีบเพื่อสมทบกิจกรรมครั้งนี้ด้วย

ภาพที่ปรากฏ จึงไม่ต่างกับเวลางานบุญ งานกฐิน ที่ประชาชนในพื้นที่ร่วมกันเป็นเจ้าภาพ ลงเงินลงแรง ช่วยงาน ช่วยอำนวยความสะดวก หรือแม้แต่สมทบเงินทำบุญต่อยอดกันตามอัตภาพ ไม่ใช่เรื่องที่คนนอกพยายามโจมตีว่าเป็นภาระอะไรเลย

2. ฝ่าการปั่นกระแสด้อยค่า ดิสเครดิต โจมตี

โตโน่ลงเงินตัวเอง 1 ล้าน มีผู้สนับสนุนอีก1 ล้าน ถ้าเขาเอา 2 ล้านไปบริจาคเลย โรงพยาบาลก็ได้แค่นี้ เขาจึงคิดทำกิจกรรมที่จะดึงดูดความสนใจและสร้างแรงดึงดูดให้คนมาร่วมบริจาคเพิ่มเติม เพื่อจะได้เงินมากขึ้นในการช่วยโรงพยาบาลด้วยกันในครั้งนี้

การจัดว่ายน้ำข้ามโขงครั้งนี้ ไม่ใช่กิจกรรมกีฬาสร้างสถิติด้านกีฬาของตัวเอง แต่เป็นกิจกรรมบุญ กิจกรรมทางสังคมเพื่อประโยชน์สาธารณะ

การจัดในลักษณะอีเว้นท์ ก็เพื่อดึงดูดความสนใจให้คนมาร่วมบริจาคเยอะๆ จึงต้องจัดใหญ่จัดให้น่าตื่นตาตื่นใจ มีนางรำ มีพิธีบวงสรวง มีการ live สด (เหมือนงานแห่เทียนพรรษา บุญบั้งไฟไหลเรือไฟ) มีการแวะทำกิจกรรมระหว่างว่ายน้ำ ทักทายผู้สนับสนุน ถือกล่องรับบริจาค

ในการว่าย ก็จะมีทีมช่วยเหลือกู้ชีพ มีอุปกรณ์ช่วยป้องกันเหตุไม่คาดคิด เช่น มีทุ่นลอยน้ำสีส้มผูกติดตัวไปด้วย ซึ่งมิใช่เพื่อเกาะลอยตัว แต่เพื่อให้ทีมช่วยเหลือสังเกตเห็นหากจมน้ำหรือถูกน้ำพัดหาย ทีมช่วยเหลือจะได้รู้ว่าอยู่จุดไหน (ทุ่นแบบนี้ใช้ผูกติดตัวนักว่ายน้ำที่ว่ายในผืนน้ำกว้าง ทั้งทะเลและแม่น้ำ เรียกว่า swim buoy- อ.แพท)

มีทีม live บนเรือระหว่างว่ายน้ำ และยังมีผู้อาสาขอว่ายติดตามเพื่อร่วมเป็นกำลังใจสนับสนุนโครงการ

ก่อนวันว่ายจริง ก็ต้องมีการเตรียมความพร้อม ฝึกซ้อม ทั้งตัวโตโน่เอง และรณรงค์ประชาสัมพันธ์โครงการ จึงมีการใช้อุโมงค์น้ำของทางจุฬาฯ ซึ่งปกติ ใช้เพื่อการวิจัยและการบริการวิชาการ รวมทั้งมีนักกีฬาทีมชาติมาใช้ ครั้งนี้เมื่อเป็นกิจกรรมการกุศล จึงไม่คิดค่าใช้จ่าย (อันที่จริง ครั้งนี้ ทางจุฬาฯ ก็ได้ประชาสัมพันธ์ไปด้วย) ฯลฯ

ทั้งหมด ไม่ใช่เรื่องยากเกินสามัญสำนึกความเป็นมนุษย์จะทำความเข้าใจ

3. ด้อยค่าว่า การว่ายน้ำรับเงินบริจาค ไม่แก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง

การพ่นคำว่า “ปัญหาเชิงโครงสร้าง” ออกจากปาก มิใช่หมายความว่า จะทำให้เท่ ฉลาดรู้รอบ รู้ลึก ฯลฯ เสมอไป

บางครั้ง มันหมายถึง “กลวง” จนไม่รู้จักแยกแยะ “มนุษยธรรม” กับ “อำนาจหน้าที่”

การพูดคำว่า “ปัญหาเชิงโครงสร้าง” มันไม่ได้หัวก้าวหน้าอะไรเลย เขาพูดกันมากว่าครึ่งศตวรรษในบ้านเรา แต่ผ่านมากี่ยุค มันก็ยังแก้ไม่สำเร็จ

โครงสร้างงบประมาณแผ่นดินไทย มันเป็นรายจ่ายประจำราว 75% (งบปี’66) ส่วนใหญ่มันคือเงินเดือนเจ้าหน้าที่คนทำงาน ซึ่งค่อยๆ ปรับลดสัดส่วนงบรายจ่ายประจำ (งบปี’57 รายจ่ายประจำสูงถึง 79%)

เพิ่มงบให้การศึกษา สาธารณสุข เพิ่มงบประกันสุขภาพบัตรทอง

หรือแม้แต่ลดสัดส่วนของงบกลาโหม ที่ลดลงทุกปี ปัจจุบัน เขาก็ยังแก้กันอยู่

แต่ปัญหาเฉพาะหน้า ที่ใครทำอะไรได้ ก็ช่วยกันทำ จะทำการกุศล หรือทำบุญ มันคือ “งานมนุษยธรรม”

ทุกประเทศอารยะ จะรวยแค่ไหน มีปัญหาเชิงโครงสร้างน้อยแค่ไหน ก็มีกิจกรรมสาธารณกุศลแบบนี้ทั้งนั้น

คนที่พูดพล่อยๆ ด้อยค่างานที่โตโน่และคนไทยช่วยกันทำครั้งนี้ ประเภทว่า ว่ายแค่ไหน ได้เงินมาช่วยแค่ไหน ปัญหาเชิงโครงสร้างไม่ได้แก้ มันจึง “กลวงจนน่าเกลียด”

4. น่าเวทนา ขยะแขยง... คนบางกลุ่มพยายามขัดขวาง ขัดขา ด้อยค่า จับผิดโจมตีสารพัดเรื่องไม่เป็นเรื่อง

ผมโชคดีที่มีเพื่อนในเฟซบุ๊คที่มีสติปัญญามีความคิดอ่านดีงามจำนวนมาก ได้แบ่งปันความเห็นต่อประเด็นดราม่าทั้งหลายอย่างเฉียบคม ถึงพริกถึงขิง อาทิ

ยิ่งรัก ยิ่งลุ่มหลง บอกว่า “เคยเชื่อว่าเหี้ยอาศัยอยู่ในน้ำนิ่งแบบหนองบึงที่มีพงหญ้า และเคยเชื่อว่าในแม่น้ำโขงมีปลาบึกมีพญานาค ที่ไหนได้เรารู้มาผิดหมดเลย เพราะพอโตโน่ว่ายข้ามแม่น้ำโขง เหี้ยโผล่มาตอดขามางับเต็มไปหมด วานหน่วยแพทย์และพยาบาล หน่วยกู้ภัยกู้ชีพทั้งหลาย ตรวจดูแผลและรักษาให้โตโน่ด้วยนะครับ สงสารมันครับ”

Pichit Chaimongkol บอกว่า “โครงสร้าง (พ่องมรึงดิ) ตูน วิ่งก็บอกไม่แก้ปัญหา เชิงโครงสร้าง เป็นการแก้ปัญหาไม่ถูกจุด, โตโน่ ว่ายน้ำ ก็บอกแก้ปัญหาไม่ตรงจุด ต้องแก้โครงสร้างของรัฐ ชุดวิเคราะห์สังคมแบบแท่งนี้ล้าหลังมากในหมู่นักวิเคราะห์สังคมที่อ้างตนก้าวหน้า แต่พอคนต่อยคนอื่นเปิดรับบริจาคเข้ากระเป๋าตัวเอง พวกมรึงออกมาสะใจ แล้วบอกว่าต้นตอมาจากโครงสร้างเผด็จการ โครงสร้าง พ่องมรึงดิ
#สนับสนุนโตโน่”

นอกจากนี้ ยังมีอีกหลายความเห็น เช่น

“โตโน่ขึ้นพ้นน้ำมาหลายชั่วโมงแล้ว แต่ทำไมบางคนยังจมอยู่ในโคลนตมใต้น้ำอยู่เลย...(บัว)”

“ดูไลฟ์วันนี้คุ้มมาก ได้เห็นตั้ง 4 ฝั่ง ฝั่งไทย- ฝั่งลาว ฝั่งนรก- ฝั่งสวรรค์”

“เป็นอีกครั้งที่ มีคนออกมาบอกว่า รู้ปัญหาดี แต่คอยมาด้อยค่าการกุศลของคนอื่นว่าทำอย่างอื่นดีกว่า ตรงเป้ากว่า โดยที่ตัวเองได้แต่วิจารณ์ แต่ไม่คิดจะทำอะไร” ฯลฯ

สุดท้าย ผมขอบคุณโตโน่ ทีมงาน และผู้เข้าไปช่วยกิจกรรมครั้งนี้ทุกคน ทั้งภาครัฐและประชาชน รวมทั้งอนุโมทนาสาธุกับท่านที่ร่วมบริจาค หรือถ้าไม่ได้บริจาคเงิน แต่ร่วมอนุโมทนาไปกับกิจกรรมบุญครั้งนี้ ก็นับว่าดีงามเช่นกัน

สันติสุข มะโรงศรี