เมื่อประมาณ 40 ปีที่แล้ว รัฐบาลเกาหลีใต้ได้เชิญข้าราชการชั้นผู้น้อยจากประเทศกำลังพัฒนาประมาณ 20 ประเทศไปเยือนเกาหลีใต้ เพื่อทัศนศึกษาเกี่ยวกับการพัฒนาประเทศของเกาหลีใต้ ผมได้ร่วมในคณะจากประเทศกำลังพัฒนาดังกล่าวด้วย หลังจากนั้น ผมก็ยังได้มีโอกาสไปเยือนเกาหลีใต้อีกหลายๆ ครั้ง ทั้งในกรอบงานความสัมพันธ์ทวิภาคี กรอบงานประชาคมอาเซียน และกรอบงานภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก

ครั้งล่าสุด เมื่อสัปดาห์สุดท้ายของเดือนพฤษภาคมนี้ผมได้รับเชิญไปเข้าร่วมการประชุมสัมมนาระหว่างประเทศภายใต้หัวข้อ สันติภาพโลก ที่จังหวัดหมู่เกาะเชจู ทางตอนใต้ของเกาหลีใต้ ซึ่งก่อนหน้านั้นและไม่นานคือในเดือนมีนาคมนี้ รัฐบาลเกาหลีใต้ได้จัดประชุมระหว่างประเทศเรียกว่า การประชุมสุดยอดประชาธิปไตย (Democracy Summit) ซึ่งบ่งบอกว่า ประเทศเกาหลีใต้ได้บรรลุความเป็นสังคมประชาธิปไตยอย่างสมบูรณ์แบบ มีความเป็นสากล เป็นที่ยอมรับของประชาคมโลกแล้ว (โดยประเทศไทยมิได้รับเชิญให้เข้าร่วม)

ในช่วงการประชุมหารือที่เกาะเชจูดังกล่าวนั้น ผู้นำเกาหลีใต้ในระดับรัฐมนตรีต่างประเทศก็ได้ประกาศว่า เกาหลีใต้จะมุ่งพัฒนาเศรษฐกิจไปในทิศทางของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีระดับสูง คู่ขนานกับการมุ่งมั่นจะมีความเป็นเลิศทางด้านการผลิตอาหารด้วย อีกทั้งเกาหลีใต้จะไม่รอให้เหตุการณ์ต่างๆ เกิดขึ้น แล้วก็มีปฏิกิริยา หากแต่จะมุ่งมั่นที่จะเป็นประเทศที่มีบทบาทนำเป็นตัวช่วยหันเหและผันแปรความเป็นไปในโลกกว้าง ซึ่งเกาหลีใต้ใช้คำภาษาอังกฤษว่า Pivotal State นั่นคือเกาหลีใต้จะนำตัวไปยังทวีปต่างๆ ทุกทวีป โดยเฉพาะในหมู่ประเทศกำลังพัฒนาทั้งหลาย มิใช่เพื่อไปเอาแต่ประโยชน์ แต่จะเข้าไปร่วมมือพัฒนา เสริมสร้างความอยู่ดีกินดีและความเจริญก้าวหน้าร่วมกัน

หากมองย้อนกลับไป 40 ปี ระดับการพัฒนาประเทศของเกาหลีใต้และของไทยเราไม่ได้แตกต่างกันมาก จัดได้ว่าเป็นประเทศกำลังพัฒนาด้วยกัน และพึ่งพารายได้จากภาคเกษตรเป็นหลัก โดยฝ่ายไทยยังเคยส่งทหารไปช่วยเหลือเกาหลีใต้สู้รบกับคอมมิวนิสต์เกาหลีเหนือ ซึ่งมีจีนคอมมิวนิสต์และโซเวียตคอมมิวนิสต์เป็นผู้สนับสนุน และช่วงนั้นทั้งไทย และเกาหลีใต้ก็ได้เห็นบทบาทของฝ่ายกองทัพในเวทีการเมืองภายในไม่ต่างกัน

เกาหลีใต้ได้เริ่มพัฒนาประเทศด้วยอุตสาหกรรมเหล็ก และเหล็กกล้า จนเกิดเป็นกิจการต่อเรือพาณิชย์ที่ขึ้นชื่อลือชาในระดับโลก ไปจนถึงเรื่องอุตสาหกรรมยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ แล้วก็ก้าวขึ้นมาเป็นประเทศที่ก้าวหน้าทางด้าน Chip หรือ Semi Conductorและเกาหลีใต้ก็ยังมีขีดความสามารถในเรื่องอุตสาหกรรมพลังงานปรมาณูไฟฟ้า และอุตสาหกรรมผลิตอาวุธยุทโธปกรณ์

แต่เกาหลีใต้มิได้หยุดยั้งขีดความสามารถทางด้านวัตถุต่างๆ เท่านั้น เกาหลีใต้ยังสามารถส่งออกและมีอิทธิพลอย่างสูงต่อประชากรโลกในเรื่องสันทนาการต่างๆ ที่เรียกว่า K-Pop อีกด้วย ซึ่งสะท้อนการเป็นสังคมแห่งวัฒนธรรมประเพณี และความคิดอ่านที่สร้างสรรค์

ณ วันนี้ เกาหลีใต้ เป็นประเทศที่มีความทันสมัยไม่เป็นรองใคร ประสบความสำเร็จในการเป็นประเทศพัฒนาแล้วที่มีทั้งความเป็นประชาธิปไตยเต็มใบ และมีองค์ความรู้ ด้วยการวิจัยและพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เป็นของตนเอง แถมยังเป็นแหล่งที่มาของความหรรษาให้กับชาวโลกอีกด้วย

เกาหลีใต้ก้าวหน้า และก้าวห่างไกลไปจากไทยมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ ขณะที่ไทยก็ยังย่ำเท้าอยู่กับที่เดิม คำถามก็คือ ทำไมเหตุการณ์ถึงเป็นเช่นนั้น? และไทยเราจะรับสภาพนี้ต่อไปอีกนานแค่ไหน?

ก่อนหน้านี้ ชาวเกาหลีใต้ถูกปราบปรามอย่างรุนแรงด้วยรัฐบาลเผด็จการทหาร แต่ในที่สุดเขาก็ประสบชัยชนะ สามารถขับไล่ฝ่ายกองทัพกลับเข้ากรมกอง ประชาชนพลเมืองได้เป็นเจ้าของประเทศอย่างแท้จริง และประชาธิปไตยก็เบิกบาน สังคมประชาธิปไตยของเกาหลีใต้เอาจริงเอาจังกับเรื่องการทุจริตคอร์รัปชั่น และการใช้อำนาจโดยมิชอบ พรรคการเมืองและนักการเมืองปรับตัวและพัฒนาตนเองเพื่อรับใช้ประเทศชาติ มากกว่าการหาตำแหน่งอำนาจหน้าที่เพื่อเอาประโยชน์เข้าตน และโดยทั่วไปชาวเกาหลีใต้มีความรักชาติอย่างจริงจัง ซึ่งได้นำเอาความเจ็บปวดในประวัติศาสตร์มาเป็นตัวผนึกกำลัง และแรงบันดาลใจที่จะช่วยกันทำนุบำรุงประเทศให้มีความเป็นปึกแผ่นและเจริญก้าวหน้า ไม่ยอมเป็นน้ำใต้ศอก หรือถูกข่มเหงโดยผู้ใดอีกต่อไป กล่าวได้ว่าเกาหลีใต้นั้นเจริญก้าวหน้าด้วยความขยันหมั่นเพียร ความเสียสละ และความรักชาติ อีกทั้งก็มีความเชื่อมั่นในระบอบประชาธิปไตย ทั้งสังคมต่างมุ่งไปในทิศทางของประชาธิปไตย แล้วก็ช่วยกันประคับประคอง

ในทางตรงกันข้าม ปัญหาต่างๆ ของประเทศไทยมาจากการไม่ลงตัวของระบอบการเมืองการปกครอง โดยเฉพาะระหว่างฝ่ายหัวก้าวหน้าเพื่อประชาธิปไตย กับฝ่ายที่ยังอยากรักษาอภิสิทธิ์และฐานันดรเดิม และไม่มีความเชื่อว่า ประชาชนพลเมืองดูแลตนเองในระบอบประชาธิปไตยได้

ก็คงต้องรอดูกันต่อไปว่าเราจะสามารถหันหน้าเข้าหาจุดเริ่มนับหนึ่งให้กับประเทศไทยได้เมื่อไหร่? ซึ่งได้แต่หวังว่าจะไม่นานนัก เพราะระหว่างนี้ ไม่เพียงแต่เกาหลีที่ทิ้งห่างเราออกไปเรื่อยๆ หากแต่ประเทศรอบๆ บ้านเราในอาเซียน ก็กำลังไล่หลังเรามาเรื่อยๆ ซึ่งบางประเทศอาจจะแซงเราไปก็ได้

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com