ข่าวประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศดีลหยุดยิง 2 สัปดาห์กับอิหร่าน อาจทำให้ตลาดหุ้นและราคาน้ำมันทั่วโลกขยับตัวลดลงด้วยความโล่งใจชั่วคราว แต่นี่ไม่ใช่สัญญาณแห่งสันติภาพที่แท้จริง มันคือเพียงการ“พักยก” ในเกมที่ไม่มีกติกา รายละเอียดของดีลที่คลุมเครือและคำขู่ที่รุนแรงสะท้อนให้เห็นความจริงอันเจ็บปวดว่า “ระเบียบโลกเก่าได้ล่มสลายลงแล้ว”

สงครามและความขัดแย้งในครั้งนี้พิสูจน์ ให้เห็นว่า องค์กรระหว่างประเทศหรือกฎกติกาโลกไม่มีความหมายอีกต่อไป ผู้ที่แข็งแรงกว่าคือผู้กำหนดกติกา (Might is Right)ใครมีอำนาจต่อรองสูงกว่าคือผู้คุมชะตากรรมของผู้อื่น คำถามสำคัญคือหากโลกดำเนินไปในทิศทางที่ไร้ขื่อแปเช่นนี้ เราจะอยู่ร่วมกันได้อย่างไร? เมื่อความไม่แน่นอนกลายเป็น“ความปกติใหม่” (New Normal)

สำหรับประเทศไทย ถึงเวลาที่ต้องมองข้ามแค่เรื่อง “น้ำมันลดกี่บาท” หรือ “รัฐบาลจะอุ้มถึงเมื่อไหร่” โจทย์ใหญ่กว่านั้นคือการเตรียมพร้อมรับวิกฤตซ้อนวิกฤตที่อาจปะทุขึ้นได้ทุกเมื่อ เราต้องเลิกวัฒนธรรม “ชี้หน้าด่าหาผู้ร้าย” หรือรอคอยการช่วยเหลือจากรัฐบาลเพียงอย่างเดียว สังคมต้องยอมรับความจริงว่าปัญหาระดับโลกเชื่อมโยงกับกระเป๋าเงินเราอย่างเลี่ยงไม่ได้ และไม่มีใครช่วยเราได้ดีเท่าตัวเราเอง

วิกฤตครั้งนี้ต้องเป็นจุดเริ่มต้นของการปรับเปลี่ยน อย่างจริงจังในทุกภาคส่วน

ภาครัฐ: ต้องเลิกคิดแค่ “นโยบายบรรเทาผลกระทบ” รายวัน แต่ต้องมียุทธศาสตร์ที่มองไปยังอนาคต และมีรูปธรรมของแผนงาน“การพึ่งพาตนเองด้านพลังงาน” อย่างแท้จริง เช่น การปฏิรูปโครงสร้างภาษีเพื่อหนุนพลังงานสะอาด การส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาเพื่อนำไปสู่การพึ่งพาตัวเองด้านพลังงาน

และไม่ใช่แค่เรื่องของพลังงานเท่านั้น เศรษฐกิจภาพรวม ที่ปัจจุบันประเทศเราต้องพึ่งพารายได้จากการส่งออกและท่องเที่ยวเป็นหลัก และทุกครั้งเมื่อเกิดวิกฤตระดับโลกก็จะต้องได้รับผลกระทบรุนแรงเสมอ เราจะปรับเปลี่ยนทิศทาง โครงสร้าง กันอย่างไร เป็นโจทย์ที่รัฐต้องตีให้แตกและเริ่มลงมือปรับเปลี่ยนอย่างจริงจังเสียที

ขณะที่ ชุมชนและประชาชนก็ต้องปรับวิถีชีวิตสู่ความพอเพียงในระดับหลักคิดและวิถีชีวิต มุ่งไปสู่การพึ่งพาตนเองให้ได้มากที่สุดในทุกมิติ และสร้างระบบความมั่นคงทางอาหารในชุมชน เพื่อให้สามารถยืนระยะได้หากเส้นเลือดใหญ่ทางการค้าโลกถูกตัดขาด

การหยุดยิง 14 วันนอกจากจะเป็นโอกาสดีที่ให้โลกได้พักหายใจจากความหวั่นวิตกชั่วคราวแล้ว ยังถือเป็นโอกาสทองในการที่เราจะได้หันกลับมาตระหนักอย่างจริงจังถึงการปรับตัว เพื่ออยู่ให้รอดในโลกที่ผันผวนและไม่แน่นอน หากทุกฝ่ายยังไม่เริ่มปรับตัวตั้งแต่วันที่พอมีเวลา เราอาจไม่มีโอกาสแม้แต่จะส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ เมื่อพายุใหญ่ลูกถัดไปพัดมาถึงในวันที่โลกไม่มีกติกาไว้คุ้มครองใครอีกต่อไป