เมื่อวานนี้ 4 พ.ค. 2569 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี มีมติเห็นชอบยกเลิกเอ็มโอยู 44

1.นายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า การยกเลิกเอ็มโอยู 44ไม่เกี่ยวกับเรื่องของความขัดแย้งใดๆ ที่มีกับประเทศกัมพูชา แต่เป็นเรื่องของแนวนโยบายของรัฐบาลไทย อะไรก็ตามที่เลยมาแล้ว ซึ่งในกรณีนี้ 25 ปีแล้ว ยังไม่มีข้อสรุปไม่มีความก้าวหน้า มีตัวอ้างอิงอื่นๆ ที่เกิดขึ้นมาทั้ง UNCLOS จะเอาตรงนี้มาเป็นตัวอ้างอิงอย่างหนึ่งด้วย เพื่อที่จะได้มีแนวทางอ้างอิงร่วมกันทั้งสองประเทศเพราะทั้งสองประเทศเป็นภาคี

นักข่าวถามว่า กรณีที่สมเด็จฮุนเซนออกมาระบุว่าถ้ามีการยกเลิกเอ็นโอยู 44 จะทำให้ปัญหาข้อพิพาทมากขึ้นกว่าเดิม

นายกฯ อนุทินบอกว่า ต้องไปสัมภาษณ์ฮุนเซน

นักข่าวถามว่า ขั้นตอนหลังจากนี้จะทำอย่างไร?

นายกฯ อนุทินตอบว่า เอ็มโอยู 44 เป็นสิ่งที่ตั้งขึ้นมา เพื่อที่จะดูว่าแบ่งผลประโยชน์ที่มาจากทรัพยากรใต้ทะเลอย่างไรเป็นหลัก ดังนั้น ถ้าจะคุยกันใหม่ก็ต้องมีการหารือกันใหม่ ตั้งชุดอาจจะเป็นเอ็มโอยู 70 ไม่ใช่ 44 ก็เป็นเรื่องที่ต้องว่ากันไป ทั้งนี้ ขั้นตอนตามกฎหมายวันนี้ถือว่ายังไม่มีผล ต้องแจ้งให้คู่เอ็มโอยูของเราให้รับทราบ ซึ่งจะมีการออกหนังสือไป

นักข่าวถามว่า สถานการณ์ชายแดนจะตึงเครียด และจะต้องเตรียมรับมืออะไรหรือไม่?

นายกฯ อนุทิน กล่าวว่า ทุกวันนี้ เรามีการเฝ้าระวังสถานการณ์ชายแดน ไม่ตั้งอยู่ในความประมาท ฝ่ายความมั่นคงทหารรักษาชายแดนอย่างเต็มที่ ไม่มีสิ่งไหนที่น่ากังวล ตนสอบถามกองทัพแทบทุกสัปดาห์ สถานการณ์หากว่าไปแล้วดีขึ้นด้วยซ้ำ

2.สรุปว่า ครม.อนุทิน 2 มีมติเห็นชอบยกเลิกเอ็มโอยู 44 อย่างเป็นทางการ

เป็นไปตามข้อเสนอของกระทรวงการต่างประเทศ

เป็นไปตามมติ สมช.

เป็นไปตามนโยบายรัฐบาลที่แถลงต่อรัฐสภา

เป็นไปตามนโยบายหาเสียงของพรรคภูมิใจไทย พูดแล้วทำ

และเป็นไปตามความต้องการของประชาชนที่เทคะแนนเลือกพรรคภูมิใจไทยจนมาอันดับหนึ่ง ได้เป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาล

3.นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และรมว.การต่างประเทศ ยืนยันว่า เรายกเลิก MOU 44 แต่ไม่ได้ยุติการเจรจา ยังเดินหน้าภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล (UNCLOS) ซึ่งกัมพูชาก็พูดว่า อย่างไรต้องเจรจาด้วยกฎหมายระหว่างประเทศ เรื่องนี้ก็เหมือนกัน

4.เมื่อการยกเลิก MOU 44 แล้ว

ถ้ากัมพูชาอยากจะเจรจา ก็จะต้องติดต่อมา ถ้าไทยเห็นประโยชน์ก็พูดคุยกันใหม่ แนวทางไม่เกี่ยวกับเอ็มโอยู 44 ไม่มีอะไรผูกพันต่อเนื่องมาแล้ว

ถ้าไม่มีเอ็มโอยูอันใหม่ แต่ละประเทศก็ดำเนินการตามนโยบายของตน

หากเกิดความขัดแย้ง ก็ใช้กฎหมายระหว่างประเทศ (UNCLOS) เป็นเครื่องมือหลักแทน

5.กฎหมายทะเลโลก หรือ UNCLOS เป็นกติกาสากล ถ้าเกิดข้อขัดแย้งก็จะต้องมีกลไกตัดสินปัญหา

UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea) หรืออนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 ได้กำหนดสิทธิพื้นที่ทางทะเลไว้ 3 ระดับหลัก ได้แก่

12 ไมล์ทะเล (ทะเลอาณาเขต): เปรียบเสมือน “รั้วบ้าน” ที่รัฐชายฝั่งมีอำนาจอธิปไตยสูงสุดดั่งเช่นบนพื้นดิน

200 ไมล์ทะเล (เขตเศรษฐกิจจำเพาะ): เปรียบเสมือน “ที่ทำกิน” ที่รัฐชายฝั่งมีสิทธิแต่เพียงผู้เดียวในการแสวงหาทรัพยากร ไม่ว่าจะเป็นการทำประมง หรือขุดเจาะน้ำมัน

ไหล่ทวีป: พื้นดินใต้ผืนน้ำที่ทอดยาวออกไปจากชายฝั่ง ซึ่งมักเป็นแหล่งทรัพยากรพลังงานมหาศาล

หากเกิดกรณีที่สองประเทศลากเส้นทับซ้อนกัน UNCLOS ได้มีกลไกเป็นทางออกไว้ เช่น การจัดเจรจากันเอง (Bilateral)

ดึง “คนกลาง” จากนานาชาติ เข้ามาพิจารณาและขีดเส้นแบ่งเขตแดนให้ใหม่

โดยทั่วไป ตามหลัก UNCLOS จะยึดการลาก “เส้นมัธยะ” (Median Line) หรือการแบ่งครึ่งระยะห่างจากชายฝั่งของทั้งสองประเทศให้ยุติธรรมที่สุด

ผลลัพธ์ออกมา ไทยและกัมพูชา ต่างต้องยอมรับ

6.ขอบคุณรัฐบาลสนับสนุนเดินหน้าปกป้องผลประโยชน์ชาติ

ดร.นพดล อินนาสมาชิกวุฒิสภาในฐานะประธานคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาข้อดีข้อเสียการยกเลิก MOU 2543 และ MOU 2544 เพื่อแก้ไขปัญหาชายแดนไทย - กัมพูชา วุฒิสภา” ที่มีข้อเสนอให้มีการยกเลิกทั้ง MOU 2543 และ MOU2544

“ดร.นพดล” ให้สัมภาษณ์ประเด็นที่น่าสนใจบางส่วน ระบุว่า

MOU 2544 ผลการพิจารณาศึกษาของกรรมาธิการฯ พบว่า ในตัว MOU 2544 มีผังแนบหรือแผนที่แนบซึ่งในแผนที่ดังกล่าว จุดใหญ่ก็คือการลากเส้นไหล่ทวีปของกัมพูชาที่ลากมาในปี พ.ศ.2515 พบว่าการลากเส้นดังกล่าว ผิดตั้งแต่แรก เพราะลากมาผ่านเกาะกูดของไทย

พอไทยมีการทักท้วงไปเมื่อปี 2544 เขาก็เว้าที่เกาะกูดไว้เล็กน้อย

แต่จริงๆ ลากเช่นนั้น ไม่ได้ตามหลักสากล เพราะว่าเกาะกูด ตกเป็นของไทยตั้งแต่ปี ค.ศ.1907 ก็คือร้อยกว่าปีที่ผ่านมา

แต่มีการลากเส้นเข้าไปหนึ่งในสามของเกาะกูดแล้วกัมพูชาเคลมว่าเป็นอาณาเขตทางทะเลของกัมพูชา ทั้งที่ตามหลักมาตรฐานสากล เมื่อเกาะกูดเป็นของไทย พื้นดินบนเกาะกูด ก็เสมือนหนึ่งว่าเป็นพื้นดิน เพราะฉะนั้น ต้องมีเส้นที่เรียกว่า 12 ไมล์ทะเล และเส้นอื่นๆ ด้วย

ตามหลักสากล เขา (กัมพูชา) มีเกาะกงอยู่ ของเรามีเกาะกูด

ลากเส้นอย่างมากก็คือ กึ่งกลางระหว่างนั้น

แต่เขามาลากผ่านเกาะกูดของเราเลย ต่างกรรมต่างวาระ แล้วมาบอกว่าเกาะกูดเป็นของเขา ซึ่งจริงๆ ทำไม่ได้

และต่อมาก็นำแผนที่ดังกล่าว ซึ่งหากดูในแผนที่จะเห็นว่า ข้างบนของแผนที่ ซึ่งเป็นพื้นที่สีฟ้า 10,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งทั้งสองฝ่ายตกลงกันว่า จะต้องไปแบ่งพื้นที่กันไปเจรจากันและพื้นที่สีแดงอีก 16,000 ตารางกิโลเมตร ที่ใหญ่มาก ถือว่าเป็นพื้นที่ทับซ้อนที่มีปิโตรเลียมและก๊าซธรรมชาติ ซึ่งกัมพูชาเพิ่งมีหนังสือมาที่ประเทศไทย เมื่อปี 2565 บอกว่า “ขอแบ่งผลประโยชน์ปิโตรเลียมและก๊าซธรรมชาติ” ทั้งหมด โดยไม่สนใจพื้นที่อาณาเขตตรงแผนที่ซึ่งเป็นสีน้ำเงิน

พูดง่ายๆ คือ 26,000 ตารางกิโลเมตร กัมพูชาต้องการขอแบ่งผลประโยชน์ทั้งหมด แบบ 50-50 ซึ่งเป็นการละเมิดข้อตกลง MOU 2544 อย่างร้ายแรง

เพราะในข้อตกลงบอกว่า การที่จะไปดำเนินการต้องทำทั้งในพื้นที่สีน้ำเงิน และพื้นที่สีแดงไปพร้อมๆ กัน แต่กัมพูชามีหนังสือออกมาบอกว่า ไม่สนใจ เขาสนใจแต่เรื่องผลประโยชน์ เรื่องแบ่งอาณาเขตทางทะเล จึงเป็นการละเมิด MOU 2544 อย่างร้ายแรง

...ผมเคยให้กรรมาธิการฯบางท่านที่เป็นผู้เชี่ยวชาญจากกองทัพเรือ มาลอกลากเส้นดูตามมาตรฐานสากล ปรากฏว่าพื้นที่ทับซ้อน 16,000 ตารางกิโลเมตร เหลือแค่เล็กน้อย

ซึ่งหมายถึงว่า ทั้งก๊าซธรรมชาติและปิโตรเลียม ที่ส่วนใหญ่จะคล้อยมาอยู่ฝั่งอ่าวไทยทำให้ฝั่งกัมพูชาแทบไม่ได้เลย หรือได้ก็น้อยมาก

ตรงนี้ที่ทำให้เมื่อกรรมาธิการฯมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ยกเลิก MOU 2544

ต่อมา กัมพูชาถึงมีความกังวลกระวายใจ ไม่อยากให้ไทยยกเลิก MOU 2544

อีกส่วนหนึ่งที่เห็นว่าสมควรต้องยกเลิก MOU 2544 ก็เพราะหากเรายังคงMOU 2544 ที่เป็นข้อตกลงระหว่างไทยกับกัมพูชา สองประเทศไว้ ทำให้โอกาสที่เราจะเอาก๊าซธรรมชาติและปิโตรเลียมขึ้นมา แทบจะไม่มีเลย เพราะมันติดอยู่ที่ MOU 2544

ดังนั้น เมื่อต่างฝ่ายต่างมีแนวโน้มที่จะหาผลประโยชน์ในส่วนนี้ต่างกัน คือ ไทยเราต้องการแบ่งเขตให้ชัดเจนเสียก่อน แล้วถึงค่อยมีการเจรจาเรื่องผลประโยชน์ แต่กัมพูชาบอกว่าต้องการหาผลประโยชน์อย่างเดียว ไม่สนใจเรื่องเส้นเขตแดน มันก็มีนัยยะว่าที่กัมพูชาลากมาผ่านเกาะกูดแล้วเคลมว่าเป็นของเขา ซึ่งไม่ถูกต้อง เรื่องนี้เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ร้ายแรงมาก ที่หากเรายังคงไว้ซึ่ง MOU 2544 เราจะเสียประโยชน์เป็นอย่างมาก

ประเด็นดังกล่าวเป็นจุดใหญ่ที่คณะกรรมาธิการฯเราเสนอยกเลิก MOU 2544 เพราะมันไม่มีความคืบหน้าใดๆ ผ่านมา 25 ปี

“ตรงนี้แสดงให้เห็นถึงวาระซ่อนเร้นของกัมพูชาในการที่จะเข้ามาหาผลประโยชน์ในส่วนนี้ ซึ่งตลอด 25 ปีที่ผ่านมา กัมพูชามักมีความพยายามจะมาขอแบ่งผลประโยชน์ตรงนี้ แต่มักจะสะดุด เช่น จากเรื่องของทางการเมือง ทำให้ไม่สามารถมาหาผลประโยชน์ในส่วนนี้ได้ ก็เป็นเดชะบุญ ถือว่าประเทศไทยยังโชคดี ไม่เช่นนั้นแล้ว หากไปเดินตามMOU 2544 ไทยเราจะเสียผลประโยชน์อย่างมาก”-ดร.นพดลกล่าว

อย่างไรก็ตาม มีกติกาสากล ที่เรียกว่า UNCLOS 1982 (อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982-United Nations Convention on the Law of the Sea) ซึ่งกัมพูชาในท้ายที่สุด เมื่อต้นปีนี้เองเข้าไปเป็นสมาชิกไปให้สัตยาบัน ทำให้กัมพูชาเข้าสู่กติกาสากล

จึงเป็นที่มาของผลการประชุมสมช.เมื่อ 23 เมษายน ที่นายกรัฐมนตรีแถลงว่า เมื่อที่ประชุมสมช.เห็นชอบให้ยกเลิก MOU 2544

ขั้นตอนต่อไปก็เข้าสู่กติกาสากล เพราะต่างฝ่ายต่างเป็นภาคี

ก๊าซธรรมชาติ ปิโตรเลียมในพื้นที่ดังกล่าว นักวิชาการมีการประเมินไว้ก่อนที่จะเกิดวิกฤตน้ำมันตอนนี้ ผลประโยชน์อยู่ที่ 10 ล้านล้าน แต่ปัจจุบันอยู่ที่ 50 ล้านล้านไปแล้ว

กัมพูชาอยากได้ 50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถ้าอยู่ที่ 50 ล้านล้านบาท ก็คือ 25 ล้านล้านที่เป็นเงินไม่ใช่น้อย 

หากยกเลิก MOU 2544 แล้วอะไรที่จะมาแทน? ก็เป็นไปตามกติกาสากลทุกอย่างก็ขึ้นอยู่กับกติกาสากล ก็คือต้องมาลากเส้นกันใหม่ให้เป็นไปตามกติกาสากล ที่ไทยจะได้เปรียบทันที

ต้องบอกว่า MOU 2544 มันกลับหัวกลับหาง เมื่อเทียบกับที่เราไปทำกับเวียดนาม เราไม่มี MOU กันเลย แต่ใช้วิธีเจรจากันก่อน เส้นเขตแดน หากตกลงกันได้และไม่มีพื้นที่ทับซ้อน ก็ไม่ต้องมี MOU หรืออย่างกรณีประเทศมาเลเซีย ก็เจรจากันก่อนยังไม่มีการทำ MOU เมื่อไปพบพื้นที่ทับซ้อนที่เรียกว่า JDA (พื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย) จำนวนหนึ่งในพื้นที่ จากนั้นถึงค่อยมีการทำ MOU ว่าเราจะแบ่งปันผลประโยชน์กันอย่างไรในพื้นที่ซึ่งเราตกลงกันได้ โดย MOU กับมาเลเซีย เกิดทีหลัง ประเทศอื่นๆ ก็เช่นเดียวกัน

แต่กรณีกับกัมพูชา เราดันไปทำ MOU กับกัมพูชาเสียก่อน มันจึงกลับหัวกลับหางเลยคุยกันไม่รู้เรื่อง...

สรุป เบื้องต้น การดำเนินการยกเลิกเอ็มโอยู 44 นับว่า รัฐบาลอนุทิน 2 พูดแล้วทำ

ได้ใจคนไทยไปเต็มๆ

สารส้ม