ประเทศไทยเคยพูดเรื่อง “ปราบคอร์รัปชัน” มานับไม่ถ้วน รัฐบาลแล้วรัฐบาลเล่า แต่ล้วนเป็นเพียงคำสวยหรู ประกาศจะกวาดล้างผู้มีอิทธิพล ข้าราชการโกงจะสร้างความโปร่งใส จะคืนศรัทธาให้ประชาชน แต่เมื่อเวลาผ่านไปเรากลับไม่เคยเห็นความเด็ดขาดในการจัดการคนโกง ตรงกันข้าม กลับได้เห็นภาพของผู้มีอำนาจที่พร้อมปกป้องระบบเดิม หรือแม้กระทั่งอาจจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับความไม่โปร่งใส ทำให้สังคมเริ่มรู้สึกว่า “อย่าพูดมาก เดี๋ยวจะเดือดร้อนเอง”

นายกรัฐมนตรี นายอนุทิน ชาญวีรกูลกล่าวต่อรัฐสภาอย่างชัดเจนว่า การปราบปรามคอร์รัปชันและผู้มีอิทธิพลเป็นหนึ่งในนโยบายสำคัญของรัฐบาล เป็นวาระแห่งชาติที่ต้องเร่งจัดการ แต่เมื่อคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) เปิดผลสำรวจ 10 หน่วยงานรัฐที่มีการรับสินบนมากที่สุด สิ่งที่นายกรัฐมนตรีควรทำ คือสั่งสอบอย่างจริงจัง ไล่หาต้นตอของปัญหา และสร้างความมั่นใจให้สังคมว่ารัฐบาลเอาจริงกับการกวาดล้างการทุจริต

แต่แทนที่ผู้นำประเทศจะพูดว่า “ถ้ามีข้อมูล เราจะตรวจสอบให้ถึงที่สุด” กลายเป็นคำเตือนว่า “คนเปิดเผยข้อมูลก็ต้องพร้อมถูกฟ้องกลับ หากพิสูจน์ไม่ได้” ซึ่งฟังแล้วน่าตกใจ เพราะน้ำเสียงเช่นนี้สะท้อนให้เห็นว่าผู้นำไม่พร้อมที่จะยอมรับความจริง และไม่ส่งสัญญาณให้มีการแก้ปัญหาอย่างจริงจัง

นี่คือความสิ้นหวังที่น่ากลัวที่สุดของประเทศ ไม่ใช่เพราะมีคนโกง แต่เพราะคนที่มีหน้าที่ปราบโกง กลับแสดงท่าทีเหมือนรำคาญคนที่พยายามเปิดโปงมัน

กรณีของรัฐมนตรีบางคน ยิ่งสะท้อนภาพนี้ชัดเจน เมื่อกรมควบคุมมลพิษถูกระบุว่าเป็นหน่วยงานที่มีมูลค่าสินบนเฉลี่ยต่อครั้งสูงที่สุด แทนที่รัฐมนตรีเจ้ากระทรวงจะประกาศตั้งคณะตรวจสอบอย่างโปร่งใส กลับออกมาปกป้องหน่วยงานทันที พร้อมแสดงอารมณ์ฉุนเฉียวใส่นักข่าว สุดท้ายก็มีการขอโทษขอโพยกัน

ที่ผ่านมา ประเทศไทยไม่ได้ขาดกฎหมายไม่ได้ขาดองค์กรตรวจสอบ และไม่ได้ขาดคำพูดสวยหรูเรื่องธรรมาภิบาล สิ่งที่ประเทศไทยขาด คือ “เจตจำนง” ที่แท้จริงในการจัดการคนโกง โดยไม่เลือกปฏิบัติไม่ปกป้องพวกพ้อง และไม่ทำให้คนเปิดโปงกลายเป็นผู้ต้องหวาดกลัวเสียเอง

ภาพที่เราเห็นซ้ำๆ เดิมๆ ทุกครั้งที่มีการตั้งคำถามหรือหลักฐานเชื่อมโยงกับความไม่โปร่งใสของผู้นำในสังคมหรือหน่วยงานราชการ คือการเงียบ การปฏิเสธ การโยนภาระพิสูจน์กลับไปยังประชาชน และสุดท้ายเรื่องก็ค่อยๆ หายไปจากหน้าสื่อโดยไม่มีใครต้องรับผิด

เมื่อผู้นำประเทศไม่แสดงท่าทีที่ชัดเจนในการจัดการปัญหาคอร์รัปชันเชิงโครงสร้างอย่างจริงจัง ประชาชนจะเหลือความหวังอะไร หรือต้องปล่อยให้คนทั้งประเทศเข้าใจกันเองว่า “ยังไงประเทศนี้ก็ไม่มีวันปราศจากการคอร์รัปชันเสียที”

เป็นข่าวตามโซเชียลมีเดียอ้างคำพูดของ สี จิ้นผิง ผู้นำจีนปัจจุบันระบุ “วิธีหยุดนักการเมือง ข้าราชการ นายทุน เพื่อไม่ให้ทุจริตคดโกง มีวิธีเดียวคือทำให้ตายเท่านั้น”แม้ต่อมาสถานทูตจีนจะปฏิเสธเรื่องดังกล่าวว่าผู้นำของเขาไม่ได้พูด แต่ทฤษฎีนี้น่าจะช่วยปราบการทุจริตคอร์รัปชันในประเทศไทยได้เป็นอย่างดี