ข่าวความขัดแย้งไทย-กัมพูชา ที่สื่อกระแสหลัก สื่อกระแสรอง และสื่อสังคมออนไลน์ โหมปั่นกระแสให้ดูเหมือนว่า ความขัดแย้งทวีความร้อนแรงถึงขั้นปรอทแตก ทั้งบริเวณชายแดนและทำเนียบรัฐบาลอันเนื่องจากการยกเลิก MOU 44

ฟังการวิเคราะห์รายวันของกูรู้ตาบอดคลำช้างทั้งหลาย แสดงความคิดเห็นทางทีวี พบว่า ส่วนใหญ่ขยายความจากการปั่นกระแสของกัมพูชา ให้กูรู้ทั้งหลายตำหนิกองทัพและกระทรวงการต่างประเทศว่า ขาดการสื่อสารที่ดีทำให้ประชาชนเข้าใจ

หากพิเคราะห์จากความเป็นจริง กูรู้ทั้งหลายก็คล้ายตาบอดคลำช้าง ที่แสดงความคิดเห็นชี้แนะรัฐบาลด้วยความหวังดี โดยไม่เข้าใจนโยบายและยุทธศาสตร์ความมั่นคงของไทยใช้การทูตเงียบแก้ปัญหาได้ผลมานานหลายทศวรรษ

กรณีไทยยกเลิก MOU 44 ที่กัมพูชาแสดงความไม่พอใจ แต่ดันลากไทยเข้าสู่กระบวนการประนอมภาคบังคับตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล ค.ศ.1982 หรือ UNCLOS

ทันทีที่ ฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชาแจ้งรัฐบาลไทยว่า ได้ยื่นเรื่องให้ไทย-กัมพูชา เข้ากระบวนการประนอมภาคบังคับ ตามกลไกระงับข้อพิพาททางกฎหมายระหว่างประเทศของ UNCLOS และกัมพูชาได้แต่งตั้งทนายฝ่ายกัมพูชาเรียบร้อยแล้ว

กูรู้ไทยไม่รู้เท่าทันว่า นั่นเป็นการปั่นกระแส และขุดบ่อล่อปลาของกัมพูชา แห่กันแสดงความเห็นทางทีวีในทำนองว่า ทนายฝ่ายกัมพูชา มีความสามารถเก่งกาจ เรื่อง UNCLOS มีประวัติเคยว่าความให้ ติมอร์ เลสเต ชนะคดีเขตแดนทางทะเลกับออสเตรเลียมาแล้ว

ฟังดูน่ากังวลแทนประเทศไทย ที่กูรู้บางรายถึงกับกล่าวว่าทนายของฝ่ายกัมพูชาเมื่อปี 2553 ว่าความให้กัมพูชาชนะไทยในคดีเขาพระวิหาร ที่สำคัญกูรู้ทั้งหลายตำหนิฝ่ายไทยว่าไม่สื่อสารให้ประชาชนเข้าใจ

ก็อยากบอกกูรู้ว่า จะสื่อสารให้ชาวบ้านเข้าใจได้อย่างไร ในเมื่อกูรู้เองยังไม่เข้าใจบริบทปัญหาและนโยบายของไทยที่ไม่เปิดแผนงานและกลยุทธ์สู้คดีให้ฝ่ายตรงข้ามรู้ล่วงหน้า ที่น่าหนักใจคือกูรู้ไม่เข้าใจบริบทปัญหาที่ยกเรื่องติมอร์ เลสเต และเขาพระวิหาร มาเปรียบเทียบกับ MOU 44 แสดงถึงความไม่เข้าใจว่ามันต่างกันอย่างไร

กูรู้ต้องศึกษาว่า ติมอร์ เลสเต อดีตอาณานิคมดัตช์ เพิ่งแยกออกจากการปกครองของอินโดนีเซีย เมื่อปี 2532 และขัดแย้งเขตแดนทางทะเลกับออสเตรเลียตั้งแต่ก่อตั้งประเทศ การกำหนดเขตแดนในทะเลจึงง่าย กว่าไทย-กัมพูชาที่มีดินแดนติดกันมานานหลายร้อยปี

ส่วนเรื่องเขาพระวิหารนั้นศาลโลกไม่ได้ตัดสินให้กัมพูชาได้ดินแดนมากกว่าที่ศาลโลกตัดสินไว้ในปี 2505

สิ่งที่กูรู้ทั้งหลายต้องเข้าใจคือ ประเทศไทยไม่เคยเปิดเผยกลเม็ดเด็ดพรายให้ฝ่ายตรงข้ามรู้และทุกฝ่ายต้องเข้าใจและเชื่อมั่นว่า ปัจจุบันเรามีรัฐมนตรีต่างประเทศ ที่รู้เรื่องความสัมพันธ์และปัญหาไทย-กัมพูชามากกว่าใครในประเทศนี้

พูดได้เต็มปาก เนื่องจากว่า นายสีหศักดิ์พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีต่างประเทศกับผู้เขียนเป็นคนร่วมสมัยทำงานประเด็นปัญหากัมพูชามาตั้งแต่ปี 2522

แต่เรามีหน้าที่แตกต่างกัน คือ ท่านรับราชการกระทรวงการต่างประเทศ ส่วนเราเป็นผู้สื่อข่าวสำนักข่าวยูพีไอ

ในยุคนั้นกระทรวงการต่างประเทศมีบทบาทนำสภาความมั่นคงแห่งชาติ ในห้วงเวลาที่ประเทศไทยมีนโยบายต่อต้านคอมมิวนิสต์เวียดนาม ที่มีทหารกว่าสามแสนนายในประเทศกัมพูชา

เวียดนามส่งทหารไปช่วยเขมรแดงแปรพักตร์ รวมทั้งฮุนเซน ที่หนีไปขอให้เวียดนามมาช่วยขับไล่เขมรแดงฝ่ายพอล พต ออกจากพนมเปญ

เวลานั้นประเทศไทยนอกจากรับเลี้ยงผู้อพยพกัมพูชาหลายแสนคนแล้ว ยังจำเป็นต้องสนับสนุนเขมรสามฝ่ายไว้เป็นรัฐกันชน ต้านการรุกรานจากทหารเวียดนาม

นายสีหศักดิ์ เป็นอธิบดีสารนิเทศในยุคที่สงครามกลางเมืองกัมพูชาร้อนแรง และผู้อพยพกัมพูชาทะลักเข้ามาเพิ่มมากขึ้นทุกวัน กองสารนิเทศมีหน้าที่แถลงข่าว และออกแถลงการณ์เกี่ยวกับสถานการณ์สงครามอินโดจีนที่เกี่ยวกับประเทศไทย

จึงพูดได้ว่า นายสีหศักดิ์ มีข้อมูลแน่นหนารู้ว่า เขมรสามฝ่ายมีค่ายอยู่ตรงไหน และฝ่ายตรงข้ามล่วงล้ำอธิปไตยไทยจุดไหนหรือไม่ ส่วนนักข่าวสงครามยุคนั้น เข้าถึงฐานที่มั่นเขมรสามฝ่ายผ่านทางสายข่าวทหาร และนักการเมืองที่เป็นนอมินีเขมรแดง

เราเป็นสื่อไทยเพียงไม่กี่คนที่เข้าถึงเขมรแดง โดยการช่วยของนักการเมืองที่มีสายสัมพันธ์แนบแน่นเขมรแดง ถึงขั้นตาม็อก นักรบขาเดียวคนสำคัญเขมรแดงรับนักการเมืองคนนั้นเป็นลูกบุญธรรม และลูกบุญธรรมเขมรแดงจัดการให้เราได้ทำข่าวเขมรแดงที่ช่องสะงำต่อมาได้ขึ้นไปทำข่าวเขมรแดงบนปราสาทพระวิหาร

และเมื่อย้ายจากสำนักข่าวยูพีไอไปรอยเตอร์สแหล่งข่าวสายทหารจัดการให้เราเข้าถึงที่มั่นเขมรสามฝ่ายได้มากขึ้น

พูดได้ว่าในห้วงเวลาสิบกว่าปีที่ข่าวสงครามกลางเมืองกัมพูชา เราเข้าออกชายแดนผ่านช่องทางธรรมชาติกว่าสองร้อยครั้ง เข้าถึงที่มั่นเขมรแดงทุกแห่ง ตั้งแต่ตรงข้ามอำเภอน้ำยืนจังหวัดอุบลราชธานี ลงไปถึงพื้นที่ตรงข้ามอำเภอคลองใหญ่ จ.ตราด

ยอมรับว่าการเข้าออกชายแดนไทย-กัมพูชาทางแนวป่าหลายร้อยครั้ง เราไม่เคยรู้ว่าหลักเขตแดนประเทศไทยอยู่ตรงไหน เข้าใจเพียงว่ามีด่านทหารพราน มีธงชาติไทยตรงไหนนั้นคืออาณาเขตประเทศไทย

จนกระทั่งเกิดความขัดแย้งชายแดนไทย-กัมพูชาเมื่อปี 2568 ถึงได้เข้าใจว่า ที่ทหารเขมรยั่วยุท้าทายทหารไทยให้เกิดสงครามรอบสอง รอบสาม ให้ได้นั้น อาจเป็นเพราะว่า ทหารป่าพวกนั้นเป็นลูกหลานเขมรแดงที่ถูกปลูกฝังให้เข้าใจว่าพื้นที่ขัดแย้งเป็นดินแดนกัมพูชา

พื้นที่ขัดแย้งตลอดแนวชายแดนตั้งแต่ตรงข้าม ช่องอานม้า ช่องบก ช่องสะงำ ลงไปบ้านผักกาด จังหวัดจันทบุรี และบ้านหาดเล็ก จังหวัดตราด ล้วนเคยเป็นพื้นที่เคลื่อนไหวของเขมรแดงยุคสงครามกลางเมือง

หลังจากเขมรสี่ฝ่ายลงนามสันติภาพปี 2531 เขมรแดงส่วนใหญ่ไม่ได้กลับบ้านเดิมที่จังหวัดพระตะบอง เสียมราฐ ศรีโสภณ และจังหวัดพระวิหาร เนื่องจากบ้านเรือน เรือกสวนไร่นาของ
พวกเขมรถูกยึดเป็นกองกลางครั้งเขมรแดงครองเมืองระหว่างปี 2518 ถึง เมษายน 2522

หลังจากลงนามสันติภาพรัฐบาลพนมเปญ จึงให้เขมรแดงส่วนใหญ่ทำมาหากินอยู่ใกล้ชายแดนไทย บนพื้นที่เขมรแดงเคลื่อนไหวสมัยสงคราม

แกนนำเขมรแดงรุ่นแรก ที่มีความสัมพันธ์กับนายทหารใหญ่บางนายและนักการเมืองในจังหวัดชายแดน มีบ้านพักมีกิจการมากมายในจังหวัดชายแดนประเทศไทย

เขมรแดงรุ่นลูกรุ่นหลาน เมื่อเห็นว่าทางการไทยอะลุ่มอล่วยช่วยเหลือคนรุ่นพ่อรุ่นปู่ ก็ค่อยๆ ขยายพื้นที่ทำมาหากินรุกล้ำเข้ามาในประเทศไทย จนเกิดปัญหาที่ให้ทหารรุ่นหลังและนักการเมืองยุคนี้ต้องตามแก้

นายสีหศักดิ์ จึงต้องเป็นกำลังหลักแก้ปัญหาความขัดแย้งไทย-กัมพูชา เนื่องจากเขาเป็นผู้เกาะติดปัญหาต่อเนื่องมากว่าสี่สิบปี นายสีหศักดิ์นอกจากเป็นลูกหม้อกระทรวงต่างประเทศแล้วยังเคยเป็นประธานคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (UNHRC) ที่ส่วนหนึ่งของงานมีส่วนสัมพันธ์กับการเมืองและการช่วยเหลือผู้อพยพกัมพูชา

นอกจากนั้น ท่านเคยเป็นทูตประจำปารีสและโตเกียว ที่เกี่ยวข้องประเด็นปัญหากัมพูชา โดยเฉพาะประเทศฝรั่งเศสอดีตเจ้าอาณานิคมกัมพูชา จึงมั่นใจว่านายสีหศักดิ์ จะรักษาผลประโยชน์ประเทศไทยจากประเด็นความขัดแย้งไทย-กัมพูชา

โดยเฉพาะประเด็น MOU 44 นายสีหศักดิ์ได้เตรียมการไว้อย่างดี ก่อนรับตำแหน่งรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ นายสีหศักดิ์แถลงไว้ตอนยุบสภา จะยกเลิก MOU 44 ที่ทำขึ้นเพื่อ
ผลประโยชน์กลุ่มคน ที่หวังร่ำรวยจากก๊าซและน้ำมันในอ่าวไทย

นายสีหศักดิ์ได้แต่งตั้งคณะทำงานผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายระหว่างประเทศ กรมสนธิสัญญา และนักวิชาการด้านความมั่นคงและความสัมพันธ์ต่างประเทศเตรียมพร้อมรับมือหากต้องสู้คดีในศาลโลก

จึงมั่นใจได้ว่าทีมประเทศไทยจะปกป้องผลประโยชน์ชาติอย่างเต็มกำลัง ที่สื่อและกูรู้ต้องเข้าใจว่าทีมประเทศไทยไม่ใช่พวกบ้าน้ำลาย ที่เอาความลับไปขายเพื่อได้ออกทีวี

สุทิน วรรณบวร