ว่าด้วยข่าวลือเรื่องนายกรัฐมนตรีคนใหม่ อักษรย่อ ศ.ไม่แน่ชัดนักว่าข่าวนี้เกิดขึ้นที่แรกในแหล่งไหน แต่พูดได้เลยว่า ยาก และเป็นไปไม่ได้

1) นายกรัฐมนตรีคนปัจจุบัน คือ นายอนุทิน ชาญวีรกูล ยังคงอยู่ในตำแหน่ง และยังไม่มีเหตุอันใดให้ต้องพ้นจากตำแหน่ง รวมถึงไม่มีทีท่าที่จะลาออกจากตำแหน่งด้วยตัวท่านเองเลย ในพรรคก็ไม่มีปัญหา ในหมู่พรรคร่วมก็ไม่มีปัญหา มีแต่เรื่องแต่งว่า น.น. และ พ. ขัดแย้งกัน

2) ต่อให้ต้องพ้นจากตำแหน่ง ไม่ว่าจะด้วยเหตุใดก็ตาม พรรคภูมิใจไทย ซึ่งเป็นแกนนำในการจัดตั้งรัฐบาล ก็ยังสามารถ “กุมสภาพ” ทางการเมืองในขณะนี้ได้อยู่ และยังมีชื่อบุคคลที่สามารถดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีได้อีก 1 ท่าน คือ นายสีหศักดิ์พวงเกตุแก้ว ซึ่งก็พอจะมี ศ. อยู่ในชื่อท่านบ้าง ฮ่าๆๆๆ

3) อีก 2 ชื่อจากพรรคอื่นที่มี ศ. อยู่ในชื่อ คือ“ศิริกัญญา ตันสกุล” จากพรรคประชาชน และ “ยศชนันวงศ์สวัสดิ์” จากพรรคเพื่อไทย นั้น คงเป็นไปได้ยากยิ่ง เพราะพรรคภูมิใจไทยคงไม่ปล่อยให้โอกาสไหลไปถึง 2 คนนี้แน่ ส่วน “ศุภจี สุธรรมพันธุ์”ซึ่งมิได้มีชื่ออยู่ในบัญชี “ว่าที่นายกรัฐมนตรี” นั้นหากพรรคภูมิใจไทยจะผลักดัน ก็จะต้องผ่านกระบวนการที่ไม่ง่ายเลยของสภา และหาเหตุผลไม่เจอว่า จะข้ามชื่อ “สีหศักดิ์” ที่ขั้นตอนง่ายกว่าไปทำไม

4) แม้จะเป็นข่าวปล่อย ข่าวปั่น ข่าวปั้น หรือข่าวลือใดๆ ก็ตามที แต่ในทางการเมือง เวลาที่มีข่าวแบบนี้เกิดขึ้น มันเป็น “ดัชนีชี้ความสั่นคลอน” ของนายกฯ คนปัจจุบัน ต้องมีอะไรสักอย่างในตัวท่าน ในการบริหารงานของท่าน ที่เป็นผลให้“ข่าวแบบนี้” มีพื้นที่และอยู่ในการวิเคราะห์วิจารณ์ของคนทั่วไปและในสื่อได้ โดยไม่ถูกเขี่ยทิ้ง ในฐานะที่เป็น “เรื่องไร้สาระ”

5) ผมคิดว่า นายกฯ อนุทิน กำลังมีปัญหาเรื่อง“ภาวะการเป็นนายกฯ” ที่เสมือนลอยไปลอยมากับอีเวนต์ต่างๆ เป็นหลัก โดยที่ตัวท่านไม่มีงานหลัก “ไม่จับงานหลัก” สัก 1 ภารกิจ แล้วชูขึ้นเหนือหัวให้คนเห็นว่า ท่านจะทำเรื่องนี้ หมกมุ่นและมุ่งมั่นกับปัญหานี้ จะลุยเรื่องนี้ จะเป็นวาระแห่งท่าน และวาระแห่งชาติ ในยุคที่ท่านเป็นผู้นำ จึงเปิดช่องให้คนมองหา “อีกคน”

6) ท่านเป็นนายกฯ ที่จับต้องไม่ได้ว่า “กำลังทำอะไรอยู่” เก่งเรื่องอะไร หรือ “มีธุระอะไรในเก้าอี้นายกฯ” ท่านดูเป็น “คนไม่มีธุระ”ดูเป็นคนว่างๆ มาทำงานตามตารางอีเวนต์เป็นสำคัญ ท่านบริหารงานแบบ “แจกงาน” จนท่านไม่มีงานในมือ แม้กระทั่งในกระทรวงมหาดไทย ที่ท่านลดระดับจากการเป็น “นายกรัฐมนตรี” ไปอยู่ในระดับ “รัฐมนตรี” เหมือนคนอื่นๆ ท่านก็ยัง “ไม่มีงานหลัก”ซึ่งการแจกงานไป แต่ไม่มีภาพการเร่งรัด ติดตาม ขีดเส้นตาย ถือว่า “มีความเสี่ยง” และทำให้ท่านมีความสำคัญน้อย จนดูไม่เป็นผู้นำ เพราะต้องรอ “ประสิทธิภาพ” หรือ “ความสำเร็จ” จาก “คนที่รับงานไป”

7) ท่านต้องไม่ลืมว่า ท่านชนะการเลือกตั้งมาด้วย “ภาวะผู้นำ” ที่ชัดเจน เข้มแข็ง เรื่อง “ไทย-กัมพูชา” ท่านโต้ทุกเม็ดในทางการเมืองกับกัมพูชา แข็งในเวลาที่ควรแข็ง ยืดหยุ่นในเวลาที่ควรยืดหยุ่น เป็นแม่ทัพที่บัญชาการรบอย่างชาญฉลาด ทั้งการให้ฝ่ายกองทัพนำในเชิงการรบในสนามรบ แล้วท่านคอยหนุนอย่างสุดกำลัง เป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ไม่เป็น “ฝั่งตรงข้าม” ของกองทัพเหมือนนายกฯ หุ่นเชิดคนก่อนหน้า ท่านเลือก “ทูตสีหศักดิ์” มาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ รบในสนามการทูตระหว่างประเทศได้เฉียบขาดและทันเกม แถมมี
คุณศุภจี คุณเอกนิติ มาเป็นคู่บุญ ในทางเศรษฐกิจ การคลัง การค้า และการพาณิชย์ จึงสมบูรณ์แบบ และเป็นความหวัง ทั้งภาวะผู้นำในการนำ และการสร้างทีมคือ Putting the right person in the right job8) แต่นับแต่ชนะการเลือกตั้งมา ได้เป็นนายกฯอย่างเต็มที่ ไม่ใช่ “นายกฯMOU” แบบก่อนหน้านี้ ท่านกลับไม่เปล่งประสิทธิภาพ ไม่เปล่งประกายผู้นำ ที่คนอยากฝากความหวังอย่างมีความหวังเลย ท่านกลายเป็นคนที่มีไว้เพื่อ “กันหมา” เท่านั้นเอง เพราะท่าน“ไม่ถืองาน” ไว้ในมือ ไม่กำหนดสาระและวาระที่จะต้องเร่งรีบ เพื่อให้คนเห็นและ “จับต้อง” ได้ว่า ท่านจะเอาจริงเอาจังกับเรื่องอะไร ทุกเรื่องจึง “รอคนอื่นหมด”และ “รอไปเรื่อยๆ” หรือ “รอแบบไม่เดือดเนื้อร้อนใจอะไร” อีกต่างหาก

ไม่ว่าจะเป็น

• การล่า “ไอ้โม่งน้ำมัน” ที่ก็รอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน รอดีเอสไอ รอตำรวจ ซึ่งจนบัดนี้ก็ยังไม่มีคำตอบ

• วิกฤตน้ำท่วมหาดใหญ่ และการเยียวยา ป้องกัน ก็ไม่รู้ว่าท่านรออะไร แรกทีเดียวรอมีอำนาจเต็มเพื่อสั่งจ่ายเงินเยียวยา และหลังจากนั้นต่อมา เหมือนซีรีส์ที่ไม่มีภาคต่อ

• สถานการณ์ไทย-กัมพูชา ก็อ่อนแรงลงด้วยสภาพของกัมพูชาเอง จนตอนนี้ ไม่ใช่เวทีที่จะโชว์อะไรได้ นอกจากรักษาสภาพความได้เปรียบเอาไว้

• กำแพงภาษีสหรัฐ ที่เคยเป็นปัจจัยคุกคามความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ก็เฉื่อยลงด้วยสถานการณ์ของผู้นำอเมริกา และการปรับตัว ปรับอารมณ์ของภาคเอกชนเอง

• การปราบมาเฟียและนอมินีเกาะพะงัน เกาะสมุย เกาะภูเก็ต ก็ดูไม่มียุทธศาสตร์ ไม่เป็นแม่ทัพนำกองทัพ ระดมสรรพกำลัง ไปปราบอย่างเอาจริงเอาจัง เหมือนนักมวยชกดุในยกที่ 1 หลังจากนั้น ก็เต้นฆ่าเวลารอให้หมดยกไปเรื่อยๆ

• ผมจะไม่นับเรื่องเขากระโดงกับเรื่อง ฮั้ว สว.ที่ท่านไม่ควรไปยุ่ง เพราะท่านเป็นฝ่ายถูกตรวจสอบ และท่านทำถูกแล้ว ที่ไม่ยุ่งด้วยเลย

• โชคดีที่สถานการณ์สู้รบในตะวันออกกลางคลี่คลายเร็ว เศรษฐกิจที่ส่อว่าจะปักหัวดิ่งลงก็ดูจะทรงตัวได้ แม้ไม่เฟื่องฟู พลานุภาพของคนละครึ่งพลัสก็เริ่มกลายเป็น #ความเคยชิน ไม่ใช่ “ความหวังที่เรืองรองผ่องใส” ทางเศรษฐกิจ ชีวิต และปากท้องในระยะยาว

• บัดนี้ ก็มีเรื่องทุจริตการสอบของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กับเรื่องยาเสพติด เป็นประเด็นใหม่ กับเรื่องการเตรียมรับมือผลกระทบจากซูเปอร์เอลนีโญ ก็ยังไม่เห็นท่าน ไสช้างหรือควบม้าออกมาบัญชาการรบ ในภาพของ “แม่ทัพ” , “หัวหน้า” และ “นายกฯ”

9) ในทางสากลปฏิบัติ มี “ตัวชี้วัด” ผู้นำสูงสุดฝ่ายบริหาร ดังนี้

9.1. การขับเคลื่อนเศรษฐกิจและความเป็นอยู่

ตัวชี้วัดหลัก: การเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ตัวเลขการจ้างงานรายได้ประชากร อัตราเงินเฟ้อ และหนี้ครัวเรือน

การประเมิน: วัดความสำเร็จจากการแก้ไขปัญหาปากท้อง ต้นทุนค่าครองชีพ การกระตุ้นการท่องเที่ยว และการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ

9.2. ประสิทธิภาพในการบริหารราชการแผ่นดิน (ผลสัมฤทธิ์ของงาน)

ตัวชี้วัดหลัก: การกำหนดนโยบายและติดตามผลการดำเนินงาน (KPI) ของคณะรัฐมนตรีและหน่วยงานรัฐ

การประเมิน: ความรวดเร็วในการเบิกจ่ายงบประมาณแผ่นดิน ความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้าง และการปราบปรามการทุจริต

9.3. เสถียรภาพทางการเมืองและการทำงานร่วมกับสภา

ตัวชี้วัดหลัก: การผ่านร่างกฎหมายสำคัญ การควบคุมเสียงในสภา และคะแนนเสียงไว้วางใจ

การประเมิน: ความสามารถในการประนีประนอมทางการเมือง การบริหารจัดการพรรคร่วมรัฐบาล และการลดความขัดแย้งในสังคม

9.4. การจัดการวิกฤต (Crisis Management)

ตัวชี้วัดหลัก: การรับมือเหตุฉุกเฉิน เช่นภัยพิบัติธรรมชาติ วิกฤตโรคระบาด หรือภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ

การประเมิน: ความรวดเร็วในการตัดสินใจ การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ และการเยียวยาประชาชน

9.5. การต่างประเทศและความเชื่อมั่นระดับสากล

ตัวชี้วัดหลัก: ข้อตกลงทางการค้าระหว่างประเทศ การเดินทางเยือนต่างประเทศเพื่อเจรจาธุรกิจ และความร่วมมือระดับภูมิภาค

การประเมิน: ภาพลักษณ์ของประเทศในสายตาประชาคมโลก การจัดอันดับความน่าเชื่อถือทางเศรษฐกิจ(Credit Rating)

10) จากที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ เพียงหวังให้ท่านนายกฯ ระวังการอยู่แบบ “ไม่มีตัวตน” ไม่มีภารกิจ ไม่มีทิศทาง ไม่มีงานหลัก ไม่มีวาระสำคัญ ที่ท่านจะกระโดดขึ้นคอช้าง แล้วออกรบอย่างกล้าหาญมุ่งมั่น แน่วแน่ ซึ่งจะทำให้ท่านถูกลืม หมดความสำคัญ แล้วกลายเป็นความเบื่อหน่ายสิ้นหวังของผู้คน จนเขาไปหา “ความหวังใหม่”

11) นายกฯ ศ. ที่ผู้คนกำลังเล่นเกมทายชื่อจากอักษรย่อกันอยู่นั้น กำลังส่อนัยนั้น นัยของการ “เริ่มมองหาคนใหม่มาแทนที่”

เป็นสัญญาณเตือนว่า คนกำลังรู้สึกว่า เออ...มีใหม่ก็ดีเหมือนกันนะ ว่าแต่ “ใครล่ะ” ถ้าไม่ใช่ “อนุทิน”

อย่าเปิดช่องให้คน “หาคำตอบใหม่”

จงรักษาภาวะ “คำตอบที่ยังใช่” เอาไว้ให้เร็วที่สุด

จิตกร บุษบา