การทุจริต โกงกิน ฉ้อราษฎร์บังหลวง เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นมาอย่างยาวนานเหมือนกับเป็นส่วนหนึ่งของความเป็นชาติ แม้ในสมัยอาณาจักรสุโขทัยจะไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนในเรื่องนี้ แต่ก็มีข้อความในหลักศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหงหลักที่ ๑ ว่า “ปากประตูมีกระดิ่งอันหนึ่งแขวนไว้ให้ไพร่ฟ้า หน้าปก กลางบ้านกลางเมืองมีถ้อยมีความ เจ็บท้องข้องใจ มันจักกล่าวถึงเจ้าถึงขุนบ่ไร่ลั่นกระดิ่งอันท่านแขวนไว้ พ่อขุนรามคำแหงเจ้าเมืองได้ยิน เรียกเมื่อถามสวนความแก่มันด้วยซื่อ” เป็นการให้สิทธิ์แก่ราษฎรในการร้องเรียนหรือร้องทุกข์ขอความเป็นธรรมที่อันเกิดจากขุนนางข้าราชการด้วย ซึ่งอาจจะมีปัญหาในการประพฤติมิชอบ

น่าจะเป็นเหตุให้สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ พระเจ้าอู่ทองได้โปรดให้มีการตรากฎหมายที่เรียกว่าพระไอยการลักษณะอาญาหลวงขึ้นในปี พ.ศ.๑๘๙๕ มีการกำหนดบทลงโทษขุนนางข้าราชการและผู้ที่กระทำการอันเข้าข่ายทุจริตประพฤติมิชอบไว้ด้วยกฎหมายนี้เป็นการธำรงพระเกียรติยศของพระเจ้าแผ่นดินในการอำนวยความยุติธรรมและความสงบสุขให้เกิดแก่บ้านเมืองและราษฎรด้วย

ตัวอย่างบทบัญญัติของการใช้กฎหมายนี้ เช่น

“พระเจ้าอยู่หัวมิได้ตรัสให้ไปราชการใดๆ แต่ไปด้วยตัวเองหรืออ้างว่าตรัสให้ไป และไปกระทำการรุกราษฎร์ ข่มเหงไพร่ฟ้า เก็บเอาทรัพย์สิ่งของใดๆ ผู้นั้นมีความผิดฐานรุกราษฎร์เกินเลย ให้ลงโทษ ๘ สถาน” ซึ่งต่ำสุดคือภาคทัณฑ์จนสูงสุดคือประหารชีวิต”

“มีพระราชโองการและพระราชบัญญัติใช้ให้กระทำราชการ และเพทุบายเอาแต่เงินทอง ทรัพย์ เข้าของ เหย้าเรือนลูกเมีย ข้าคนเขามาเป็นประโยชน์แห่งตนก็ดี แลนายพระธำมรงค์ นายมหาดไทย นายคดีผู้ไปเรียก หากมิส่งคนให้พิจารณาโดยกระทรวงคดีก็ดี แลมิทำตามพระราชนิยมกรมอันท่านอายัตไว้ โดยกระทรวงการนั้นก็ดี ท่านใช้ให้ไปสืบเอากิจจานุกิจ แลมิไปเอาราชกิจตามท่านใช้ก็ดี ท่านว่ามีโทษ ๖ สถาน”

พระไอยการลักษณะอาญาหลวงถูกใช้ต่อเนื่องมาตลอดอาณาจักรอยุธยา โดยมีการปรับปรุงหลายครั้ง เช่นในรัชสมัยของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ จนถึงรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ ต้นราชวงศ์จักรี ผู้ทรงก่อตั้งอาณาจักรรัตนโกสินทร์ มีการนำมารวมไว้ในกฎหมายตราสามดวง และมีการใช้ต่อเนื่องมาจนยกเลิกการใช้ใน พ.ศ.๒๔๕๑ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ซึ่งมีการตรากฎหมายสมัยใหม่ที่สอดคล้องกับอารยประเทศ

หลังจากการปฏิวัติเพื่อเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข โดยผู้ที่อ้างตนว่าเป็นคณะราษฎร ภายใต้การนำของพันเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา โดยผู้ที่เป็นมันสมองอยู่เบื้องหลังน่าจะเป็นนายปรีดี พนมยงค์การปกครองของประเทศจึงต้องมีผู้บริหารสูงสุดที่เรียกว่านายกรัฐมนตรี ที่ปฏิบัติงานภายใต้กรอบกฎหมายหลักของประเทศที่เรียกว่ารัฐธรรมนูญ

การเข้ามาบริหารประเทศที่มีการจัดตั้งพรรคการเมือง เพื่อส่งผู้แทนเข้ารับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และมีการแต่งตั้งผู้แทนของพรรคที่ได้รับเสียงข้างมากที่สุดในการจัดตั้งรัฐบาลมาเป็นนายกรัฐมนตรี จึงเริ่มเกิดขึ้น

และหลังจากนั้น กระบวนการที่อาจจะเรียกว่า“สมบัติผลัดกันชม” ก็เกิดขึ้นโดยตลอดมา ทั้งในรูปแบบรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งภายใต้รัฐธรรมนูญ รวมไปถึง รัฐบาลที่มาจากการรัฐประหารด้วย

เรื่องที่น่าแปลกมากก็คือทุกรัฐบาลเมื่อเข้ามาบริหารประเทศ มักจะมีความพยายามในการแก้กฎหมายสูงสุดของประเทศอยู่เสมอ จึงทำให้ประเทศไทยนับจนถึงปัจจุบันนี้มีรัฐธรรมนูญมาแล้วถึง ๒๐ ฉบับ

การขอแก้รัฐธรรมนูญมักจะมีเหตุผลเสมอว่าเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชน แต่โดยเนื้อแท้แล้วมีเรื่องแอบแฝงอยู่เสมอ ว่าสิ่งที่จะทำขึ้นใหม่ต้องเป็นประโยชน์แก่พรรคการเมืองที่บริหารประเทศอยู่ด้วยเสมอ

โดยรัฐธรรมนูญแล้ว หากผู้ใดไม่กระทำผิดกฎหมายตามที่บัญญัติไว้ ก็จะไม่ถูกทำโทษอย่างแน่นอน ซึ่งที่ผ่านมาไม่ว่าจะรัฐธรรมนูญฉบับใดก็ไม่กระทบประชาชนผู้สุจริตอยู่แล้ว เพียงแต่มีนักการเมืองและคนบางกลุ่มบางเหล่าที่เสียประโยชน์ หรือไม่อาจจะกระทำการบางอย่างที่ตัวเองมีความเห็นขัดแย้งได้

รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน ก็มีบทบัญญัติที่เขียนไว้เพื่อป้องกันและลงโทษผู้กระทำผิด โดยเฉพาะในกรณีของการกระทำทุจริตประพฤติมิชอบหรือคอร์รัปชัน และมีบทลงโทษต่อนักการเมืองที่ประพฤติผิดในกรณีนี้มากพอสมควร เช่น การเว้นวรรคลงสมัครรับเลือกตั้ง หรือการถูกตัดสิทธิ์ในการสมัครเป็นผู้แทนราษฎร ซึ่งการลงโทษนั้นอาจจะมีทั้งทางแพ่งและทางอาญาร่วมด้วยในบางกรณี

แต่ก็ยังมีผู้ที่กระทำการทุจริตประพฤติมิชอบหรือคอร์รัปชันอยู่เสมอ ดังกรณีที่เป็นเรื่องฉาวโฉ่อยู่ในขณะนี้ คือการสอบเข้าเป็นพนักงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่กล่าวกันว่าผู้ที่น่าจะกระทำผิดมิใช่มีเฉพาะผู้ปฏิบัติงานระดับล่างเท่านั้น แต่พัวพันไปถึงผู้บริหารระดับกรรมการ ผู้อำนวยการ ระดับอธิบดีหรือสูงกว่านั้นและอาจพัวพันถึงนักการเมืองด้วยซึ่งขณะนี้กระบวนการสอบสวนได้เริ่มขึ้นแล้ว โดยมีการตั้งคณะกรรมการหลายคณะเพื่อดำเนินการ

ที่มาที่ไปของการสอบทุจริตครั้งนี้ เกิดจากเริ่มมีเบาะแสและมีผู้ร้องเรียนเรื่องการสอบเข้ารับราชการส่วนท้องถิ่น โดยเริ่มแต่การจัดสอบที่มีการประกวดราคา หาผู้ดำเนินการจัดสอบ ซึ่งผลปรากฏว่ามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) เป็นผู้ชนะการประมูล โดยเสนอราคา ๑๓๓ ล้านบาทในขณะที่มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์เสนอราคาเพียง ๙๘.๖ ล้านบาท

มหาวิทยาลัยราชภัฏฯ จึงดำเนินการยื่นอุทธรณ์ แต่คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ และคณะกรรมการกฤษฎีกามีความเห็นว่าการอุทธรณ์ดังกล่าวฟังไม่ขึ้น จึงให้ มศว เป็นผู้ชนะการเสนอราคาและรับจ้างเหมาดำเนินการจัดสอบต่อไป

ต่อมามีผู้พบว่าการจัดสอบ เมื่อวันที่ ๗ ธันวาคม ๒๕๖๘ ซึ่งมีผู้สมัครสอบมากกว่า ๔ แสนคนโดยมีตำแหน่งงาน ๖,๖๖๙ อัตรานั้น ข้อสอบที่ออกโดย มศว ถูกวิจารณ์ว่าง่ายผิดปกติ

แต่เมื่อมีการสอบครั้งต่อมาที่ภาคใต้ เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๖๙ กลับพบว่า ข้อสอบครั้งใหม่นี้ยากกว่าเดิมมาก แต่ข้อสอบในรอบนี้กลับมีผู้สมัครสอบทางภาคใต้สอบผ่านได้ขึ้นบัญชีจำนวนมากกว่าที่อื่น จนนำมาซึ่งข้อสงสัยว่ามีความเกี่ยวข้องกับการทุจริตเกิดขึ้น มีการบรรจุผู้สอบผ่านไปแล้ว ๓,๙๖๗ จากผู้เข้าสอบ ๒๗๙,๐๐๐ คนโดยจังหวัดสุราษฎร์ธานี มีผู้ได้รับการบรรจุถึง ๒๔๒ คน

ในเดือนมิถุนายน ๒๕๖๙ จึงมีการรายงานข่าวเรื่องการทุจริตในการสอบ โดยมีประเด็นทุจริตหลายเรื่อง อาทิ การสอดใส่ชื่อ การซื้อตำแหน่งเก้าอี้โดยมีการแก้ไขคะแนนสอบ ซึ่งต่อมาปรากฏหลักฐานชัดเจน

ปลายเดือนมิถุนายน คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติหรือ ป.ป.ช. ได้ร่วมกับกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลางแถลงผลปฏิบัติการทลายเครือข่ายขบวนการทุจริตการสอบบรรจุข้าราชการส่วนท้องถิ่น มีการตรวจยึดเอกสารจำนวนมากซึ่งรวมถึงสำเนากระดาษคำตอบรวมทั้งเครื่องคอมพิวเตอร์และนำตัวผู้ต้องสงสัยมาสอบปากคำ มีการจับตัวผู้ต้องหาในคดีนี้รวม ๓ ราย เมื่อวันที่ ๑๕ กรกฎาคมที่ผ่านมา และในวันที่ ๑๗ กรกฎาคม ได้มีการประชุมคณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น(กสถ.) มีการลงมติให้ยกเลิกประกาศบัญชีผู้สอบแข่งขัน ๕,๙๒๔ คน เพื่อจะดำเนินการคัดผู้เกี่ยวข้องกับการทุจริตออกมาทั้งหมดจากกลุ่มที่มีการเปลี่ยนแปลงคะแนน กลุ่มที่ไม่ผ่านเกณฑ์ และจัดลําดับผู้ผ่านการสอบอย่างถูกต้องใหม่

พฤติกรรมการกระทำผิดในครั้งนี้มี ๒ รูปแบบ ได้แก่ การวิ่งเต้นจ่ายเงินโดยผู้เข้าสอบต้องจ่ายเงินหลายแสนบาทให้นายหน้าหรือนักการเมืองท้องถิ่น เพื่อแลกกับการการันตีผลสอบ การแก้ไขกระดาษคำตอบโดยขบวนการนี้มีการร่วมมือ ระหว่างเจ้าหน้าที่หรือผู้คุมสอบเพื่อเปลี่ยนคำตอบหลังจากสอบเสร็จแล้วเพื่อให้สอบผ่าน ซึ่งทั้งสองเรื่องมีเครือข่ายเชื่อมโยงทั้งนายหน้าระดับท้องถิ่นเจ้าหน้าที่รัฐและผู้บริหารสถานศึกษา ซึ่งผู้ที่ต้องถูกลงโทษนั้นจะต้องมีทั้งผู้ที่ใช้เงินจ้างเพื่อให้สอบได้ และผู้ที่สร้างกระบวนการในการโกงทั้งหมดด้วย

การโกงการสอบครั้งนี้จึงเป็นเป้าใหญ่อันหนึ่งของรัฐบาล ว่ามีความโปร่งใสในการบริหารราชการแผ่นดินหรือไม่ หากผลการสอบสวนโยงไปถึงบุคคลที่อยู่ในส่วนใดส่วนหนึ่งของรัฐบาล ย่อมเป็นการทำลายชื่อเสียงของรัฐบาลอย่างแน่นอน นายกรัฐมนตรีจะต้องดำเนินการให้เกิดการลงโทษอย่างเด็ดขาด ไม่ว่าคนนั้นจะเป็นคนของใครอยู่ฝ่ายไหน และผลสรุปการสอบสวนนั้นต้องไม่ทำให้สังคมเกิดความคลางแคลงใจว่าผู้ถูกลงโทษเป็นเพียงตัวเล็กตัวน้อยเท่านั้นมิฉะนั้นคลื่นลูกใหญ่อีกหลายลูกซึ่งกำลังวิ่งเข้าหารัฐบาลนั้นจะถาโถมจนทำให้รัฐบาลต้องซวนเซถึงกับล้มก็เป็นได้

ปิยะ เนตรวิเชียร