กระแสปลื้มลิซ่า “ลูกสาวแห่งชาติ” ครอบครองโลกออนไลน์อย่างมืดฟ้ามัวดินไม่ต่ำกว่า 3 วัน ปลื้มเสื้อผ้าว่าเป็นศิลปะระดับโลก มีรายละเอียดและความคิดที่ซ่อนความหมายไว้อย่างลึกซึ้งเป็นยี่ห้อดังระดับโลก คนแต่งหน้าทำผมก็ฝีมือระดับโลก ท่าเต้นและเวทีก็ระดับโลก งานก็ใหญ่ระดับโลก เป็นของคน “ระดับโลก” ลิซ่าจึงยิ่งใหญ่ระดับโลก

หลายคนปลื้ม “ระดับโลก” ไม่พอยังดูถูกดูแคลนศิลปวัฒนธรรมไทยว่าเป็นแค่ “ระดับท้องถิ่น” โดยไม่มีหัวคิดใดๆ ว่าระดับโลกกับระดับท้องถิ่นของไทย ใครมีคุณค่ากว่ากัน

พูดเรื่อง “คุณค่า” ก็ไม่เข้าใจอีกว่าคืออะไร เป็นอย่างไร เข้าใจแค่เรื่อง “ความเก่ง ความดัง และราคา”

ผมเองก็ชื่นชมลิซ่ามีความมุ่งมั่นสูงยิ่งจน “ประสบความสำเร็จ” ในด้านเด่นดังและรายได้ แต่ผมก็ผิดหวังที่ความมุ่งมั่นของเธอทั้งหมด เพื่อจะไปเต้น “ท่ากระแทกก้น” แค่นั้นหรือ? หรือจะมีอย่างอื่นที่งดงามต่อไปอีกในวันหน้า

แต่วันนี้ผมเสียดายที่เธอด้อยคุณค่า (ความมุ่งมั่นและบุคลิกภาพ) ของตัวเองไปแล้ว

บทความนี้จึงจะสวนกระแสลิซ่าและกระแสโลกเพื่อไปให้ถึง “ต้นธารแห่งบรรพชน” ว่ามีอะไรและเป็นอย่างไร

ทำไมจะต้องพูดเรื่องลิซ่าไม่เลิกเสียที?

ผมพูดถึงลิซ่าแค่ยกมาเป็นตัวอย่าง แต่ที่พูดไม่เลิกนั้นคือเรื่อง “กระแส” หรือคนที่แห่แหนชื่นชมเธอ ว่ามันส่งผลกระเทือนอยู่ในสังคมไทย มันจะกลายเป็นค่านิยมและรสนิยมของผู้คนมากขึ้น ทั้งที่การแต่งตัวและท่าเต้นทำนองนั้นก็มีดาษดื่นในเมืองไทยอยู่แล้ว

ผมรักประเทศนี้ รักแผ่นดินนี้ก็เพราะผมได้เกิดมาพบกับพระพุทธศาสนา มีวัฒนธรรม - ขนบธรรมเนียมที่ดีต่อใจซึ่งส่วนมากสืบทอดมาจากพระพุทธศาสนาจึงมี “คุณค่า” อยู่รอบตัวของผม ทุกอย่างล้วนเชื่อมโยงให้ผู้คนร่วมมือกัน ผูกพันกัน และชี้นำผมไปสู่วิถีแห่งสันติสุข

ผมจึงเดือดร้อน ที่เห็นใครมักง่ายดูหมิ่นพระพุทธศาสนา ดูแคลนขนบธรรมเนียมประเพณีไทย แล้วสรรเสริญวัฒนธรรมกากๆ ของต่างประเทศ

แต่ผมจะพูดเฉพาะเรื่องวัฒนธรรมไทยเท่านั้น

วัฒนธรรมคืออะไร?

วัฒนธรรมคือ “ธรรมอันทำให้เจริญ” ส่วนคำว่า “ธรรม” ก็คือ “สิ่งทั้งปวง ความจริงแท้ของธรรมชาติฯ องค์ความรู้ของพระพุทธเจ้า” แค่นี้ก็พอนิยามความหมายได้ว่าคืออะไร เป็นอย่างไร ดังนั้นอะไรที่ไม่เจริญไม่ใช่วัฒนธรรม

วัฒนธรรมจึงมีความหมายในด้านบวกหรือสร้างสรรค์ เป็นความดี ความงาม ความจริงแท้

วัฒนธรรมกำเนิดมาจากไหน?

กำเนิดจากบรรพชนที่สร้างสรรค์และสร้างสมสืบทอดกันมาถึงปัจจุบัน จึงเป็นต้นธารของวัฒนธรรม

วัฒนธรรมเป็นอย่างไร?

วัฒนธรรมนั้นแผ่กว้างไพศาลเช่นเดียวกับน้ำ ที่แทรกซึมไปทั่วทุกถิ่นที่ของโลกและร่างกาย แม้กระทั่งในอากาศ ถ้ามองลึกระดับปรมัตถ์ก็จะรู้ว่าธาตุน้ำมีคุณสมบัติเชื่อมโยงธาตุดิน ไฟ ลมไว้ด้วยกัน หรือโอบอุ้มธาตุดังกล่าวไว้ไม่ให้แตกกระจัดกระจาย

วัฒนธรรมก็โอบอุ้มชีวิตคนและสังคมให้เป็นปึกแผ่นและดำรงอยู่มาได้เช่นกัน มันจึงสำคัญกว่าสิ่งใดๆ ในสังคม

วัฒนธรรมประกอบด้วยอะไร?

วัฒนธรรมประกอบด้วยจารีต ขนบธรรมเนียม ประเพณี ศิลปะทุกสาขา ศาสนา คำสอนที่กล่าวถึงความจริง ความดี ความงาม จึงมีอีกชื่อหนึ่งว่า “จริยธรรม” หรือ “ระบบคุณค่า”

วัฒนธรรมอยู่ที่ไหน?

1.)วัฒนธรรมอยู่ในวิถีชีวิตของคนแต่ละคนและสังคม มันหลากหลายตามแหล่งกำเนิดของมัน เพราะประเทศไทยนั้นเป็นที่อยู่อาศัยของชนชาติที่หลากหลาย ทั้งที่อยู่มาแต่เดิมและที่อพยพเข้ามาภายหลัง ผู้อพยพเหล่านั้นเป็นชนชาติใด ก็นำวัฒนธรรมเข้ามาด้วย เพราะมันฝังอยู่ในสำนึกของเขา เป็นตัวตนและเป็นชนชาติของเขา

ประเทศไทยจึงมีวัฒนธรรมทั้งของไทยแต่ดั้งเดิมและของผู้เข้ามาภายหลัง เช่น แขก จีน ชนกลุ่มน้อยต่างๆ วัฒนธรรมเหล่านี้ทั้งโดดเด่นในตัวเอง และประยุกต์เข้ากับวัฒนธรรมของชนชาติอื่นด้วย กลายเป็น “ระบบนิเวศด้านวัฒนธรรม”

มันเชื่อมโยงผู้คนทั้งหมดให้อยู่ร่วมกัน ยอมรับทั้งความเหมือนและความแตกต่างของวัฒนธรรม เป็นดอกไม้นานาพันธุ์ที่อยู่ในสวนเดียวกัน เป็นความงดงามของสังคม และเป็นรากฐาน
ของสังคมให้เติบโตอย่างแข็งแรงมั่นคง

(ตอนต่อไปจะกล่าวถึงวัฒนธรรมแบบจัดตั้งหรือสถาปนา)

วิมล ไทรนิ่มนวล