ทาสแมวมีคำถามมาว่า แมวป่วยเป็นโรคช่องท้องอักเสบ (Feline Infectious Peritonitis - FIP) เมื่อติดเชื้อแล้วจะหายเป็นปกติได้ไหม

โรคช่องท้องอักเสบในแมวเกิดจากไวรัสโคโรนาแมว (Feline Coronavirus - FCoV) ซึ่งเป็นไวรัสที่แพร่กระจายในแมว แต่แมวส่วนใหญ่ที่ติดเชื้อนี้จะไม่มีอาการรุนแรง และสามารถขับไวรัสออกจากร่างกายได้เอง

อย่างไรก็ตาม ในแมวบางตัวนั้น  ไวรัสอาจกลายพันธุ์และทำให้เกิดโรค FIP ซึ่งเป็นโรคที่มีอัตราการตายสูง หากไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสมทันการ

สาเหตุของโรค FIP

FIP เกิดจาก ไวรัสโคโรนาแมว (FCoV) ที่กลายพันธุ์ โดยไวรัสชนิดนี้แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่

Feline Enteric Coronavirus (FECV)

• เป็นไวรัสโคโรนาชนิดที่พบได้ทั่วไปในแมว

• ติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร แต่ไม่ก่อให้เกิดโรครุนแรง

• แมวที่ติดเชื้อมักไม่มีอาการ หรืออาจมีอาการท้องเสียเล็กน้อย

• แมวสามารถขับไวรัสออกมาทางอุจจาระ ทำให้มีการแพร่เชื้อไปยังแมวตัวอื่น

Feline Infectious Peritonitis Virus (FIPV)

• เกิดจากการกลายพันธุ์ของ FECV ภายในร่างกายแมว

• ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของแมวตอบสนองผิดปกติ จนเกิดการอักเสบทั่วร่างกาย

• เชื้อนี้สามารถกระจายไปยังอวัยวะต่างๆ ผ่านทางกระแสเลือด

เมื่อไวรัสกลายพันธุ์เป็น FIPV แล้ว เชื้อจะไม่สามารถแพร่กระจายไปยังแมวตัวอื่นได้โดยตรง แต่แมวที่ติดเชื้ออาจยังคงปล่อย FECV ออกมาในสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นแหล่งของการติดเชื้อในหมู่แมว

กลไกการเกิดโรค FIP

เมื่อไวรัสโคโรนาแมวกลายพันธุ์เป็น FIPV ระบบภูมิคุ้มกันของแมวจะทำงานผิดปกติ โดยไวรัสจะติดเชื้อเซลล์ของระบบภูมิคุ้มกัน (macrophages) ทำให้เกิดการอักเสบอย่างรุนแรงในอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการที่พบในแมวที่ป่วยเป็น FIP

ประเภทของการตอบสนองของภูมิคุ้มกันและผลกระทบ

ภูมิคุ้มกันที่ไม่สามารถต้านเชื้อได้ ทำให้เกิด FIP แบบเปียก (Wet FIP)

• ภูมิคุ้มกันของแมวไม่สามารถควบคุมเชื้อไวรัสได้

• ส่งผลให้มีการอักเสบและของเหลวสะสมในช่องท้องหรือช่องอก

• มักมีอาการรุนแรงและดำเนินโรคอย่างรวดเร็ว

ภูมิคุ้มกันบางส่วนสามารถควบคุมเชื้อได้ → ทำให้เกิด FIP แบบแห้ง (Dry FIP)

• ระบบภูมิคุ้มกันพยายามควบคุมเชื้อ แต่ไม่สามารถกำจัดไวรัสได้ทั้งหมด

• เชื้อไวรัสไปทำลายอวัยวะภายใน เช่น ตับ ไต สมอง และดวงตา

• อาการจะค่อยๆ ปรากฏและดำเนินโรคช้ากว่าแบบเปียก

 อาการของโรค FIP

 โรค FIP สามารถแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่

FIP แบบเปียก (Wet FIP)

• มีของเหลวสะสมในช่องท้องหรือช่องอก ทำให้

• ท้องบวมโต

• หายใจลำบาก

• น้ำหนักลดลง

• มีไข้สูงเรื้อรัง

• เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย

• เยื่อเมือกซีด หรือมีสีเหลือง (หากตับได้รับผลกระทบ)

• อาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว

FIP แบบแห้ง (Dry FIP)

• ไม่มีของเหลวสะสม แต่มีการอักเสบในอวัยวะภายใน

• อาจพบก้อนเนื้องอกเล็กๆ (granuloma) ในอวัยวะต่างๆ

• อาการทางประสาท เช่น

• เดินเซ

• ชัก

• พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง

• อาการตาอักเสบ เช่น

• รูม่านตาขยายไม่เท่ากัน

• ตาขุ่นมัว หรือมีเลือดออกในตา

• น้ำหนักลด เบื่ออาหาร

 สัปดาห์หน้า เรามาดูกันว่าเมื่อแมวเป็น FIP แล้วหมอจะวินิจฉัยแบบไหน ทาสแมวจะได้มีข้อมูลเพิ่มเติมครับ

น.สพ.นนทษิต ชุติญาณวัฒน์

โรงพยาบาลสัตว์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน