สวัสดีครับวันนี้หมอขอมาเล่าให้ฟังกับเหตุการณ์อุทกภัยที่เกิดขึ้นที่หาดใหญ่ จะเห็นได้ว่าถึงแม้ว่าเราจะติดตามข่าวสถานการณ์ฝนหรือน้ำ ก็มีโอกาสที่จะพลาดทำให้เกิดภาวะน้ำท่วมได้แบบเฉียบพลัน โดยไม่ได้ทันตั้งตัวแน่นอนครับคนลำบาก สัตว์เลี้ยงก็ลำบากตามไปด้วยจะเห็นได้ว่าเจ้าของสัตว์เลี้ยงมีความเป็นห่วงเป็นใยสัตว์เลี้ยงตัวเองเมื่อไปไหนก็จะพาสัตว์เลี้ยงไปด้วย ก็จะเห็นว่าเกิดศูนย์พักพิงของคนและสัตว์เลี้ยงในพื้นที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ซึ่งสิ่งต่างๆเป็นการช่วยเหลือเกื้อกูลกันของพี่น้องชาวไทย ขอนำข้อมูลปัญหาที่พบได้ในสัตว์เลี้ยงเมื่อเกิดน้ำท่วมมีอะไรบ้าง เพื่อที่จะเป็นประโยชน์กับเจ้าของสัตว์เลี้ยงในสภาวะปัจจุบัน

ปัญหาที่เกิดขึ้นกับสัตว์เลี้ยงหลังน้ำท่วม เหตุการณ์น้ำท่วมก่อให้เกิดผลกระทบต่อสัตว์เลี้ยงหลายด้าน ทั้งด้านสุขภาพกาย สุขภาพจิต และปัญหาสิ่งแวดล้อมที่อาจส่งผลต่อความเป็นอยู่ของสัตว์ในระยะสั้นและระยะยาว ความเข้าใจในปัญหาเหล่านี้เป็นสิ่งสำคัญเพื่อให้เจ้าของสามารถดูแลและป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้อย่างเหมาะสม ปัญหาที่พบหลังน้ำลดมีอะไรบ้าง

1. การติดเชื้อทางผิวหนังและอุ้งเท้า

น้ำท่วมมักปนเปื้อนสิ่งสกปรก เชื้อแบคทีเรีย และสารเคมี ทำให้สัตว์เลี้ยงมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคผิวหนังอย่างโรคผิวหนังอักเสบ (dermatitis) อุ้งเท้าแตก ติดเชื้อรา และแผลติดเชื้อ หากสัตว์ต้องยืนหรือเดินลุยน้ำเป็นเวลานาน อาจรุนแรงจนเกิดแผลลึกหรือเนื้อตายได้

2. โรคระบบทางเดินอาหาร

สัตว์เลี้ยงอาจเผลอกินน้ำหรืออาหารที่ปนเปื้อนทำให้เกิดอาการท้องเสีย อาเจียน หรือการติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น ซัลโมเนลล่า (Salmonella) และอีโคไล (E. coli) รวมถึงอาจเสี่ยงต่อพยาธิต่าง ๆ ที่อยู่ในน้ำขัง

3. โรคเลปโตสไปโรซิส (Leptospirosis)

น้ำท่วมเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเลปโตสไปโรซิสอย่างมาก เชื้อแบคทีเรียที่มากับปัสสาวะหนูสามารถปะปนอยู่ในแหล่งน้ำขังได้ สุนัขเป็นสัตว์ที่ติดโรคนี้ได้บ่อย โดยอาจมีไข้ ซึม ตัวเหลือง ไตวาย หรือเสียชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

4. ปัญหาระบบทางเดินหายใจ

สภาพอากาศชื้นและความเย็นที่เกิดขึ้นหลังน้ำลดอาจทำให้สัตว์เลี้ยงป่วยเป็นไข้หวัด หลอดลมอักเสบ หรือปอดบวม โดยเฉพาะสัตว์อายุน้อย สูงอายุ หรือมีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจและโรคทางเดินหายใจ ก็จะป่วยได้ง่ายมากขึ้น

5. ปัญหาสุขภาพจิตและพฤติกรรม

สัตว์เลี้ยงจำนวนมากเกิดความเครียด วิตกกังวล หรือมีอาการหวาดกลัวจากเหตุการณ์น้ำท่วม เช่น เสียงฝนตกหนัก การย้ายที่พัก หรือการพลัดพรากจากเจ้าของ ทำให้เกิดพฤติกรรมผิดปกติ เช่น ก้าวร้าว ซ่อนตัวมากขึ้น หรือติดเจ้าของผิดปกติ

6. การบาดเจ็บจากสิ่งแวดล้อม

เศษวัสดุ เศษแก้ว ลวดหนาม ไม้แหลม หรือซากสิ่งปลูกสร้างที่ลอยมากับน้ำสามารถทำให้สัตว์ได้รับบาดเจ็บ เช่น แผลฉีกขาด กระดูกหัก หรือบาดเจ็บบริเวณอุ้งเท้า รวมถึงงูและสัตว์มีพิษที่หนีน้ำมาอาศัยในพื้นที่แห้ง ทำให้เสี่ยงถูกกัดได้มากขึ้น

7. การขาดอาหาร น้ำสะอาด และที่อยู่อาศัยปลอดภัย

หลังน้ำท่วมอาจขาดแคลนอาหารสัตว์ น้ำดื่มสะอาด หรือพื้นที่แห้งในการนอนพัก ส่งผลให้สัตว์มีภาวะขาดสารอาหาร ภาวะขาดน้ำ หรือภูมิคุ้มกันลดลง ทำให้ติดเชื้อง่ายขึ้น ควรอาบน้ำทำความสะอาดทันทีเมื่อพ้นพื้นที่น้ำขัง เช็ดอุ้งเท้าให้แห้ง ตรวจหารอยแผล นำสัตว์ไปพบสัตวแพทย์หากมีอาการป่วย ควรให้ดื่มน้ำสะอาดและอาหารใหม่เสมอ พร้อมทั้งจัดที่พักให้สะอาด แห้ง และอบอุ่น รวมถึงเฝ้าสังเกตความผิดปกติทั้งด้านร่างกายและพฤติกรรม

ขอส่งกำลังใจให้พี่น้องคนไทย ในช่วงการฟื้นฟูขณะนี้และอย่าลืมสัตว์เลี้ยงของเรากันด้วยนะครับ ขอบคุณครับ

น.สพ.นนทษิต ชุติญาณวัฒน์

คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์