การวินิจฉัยทางคลินิก เป็นแบบ diagnosis of exclusion โดยแยกโรคที่ทำให้ขนร่วงแบบ symmetric alopecia อื่น ๆ ออกก่อน ได้แก่ ภาวะไทรอยด์ต่ำ โรคคุชชิ่ง (Cushing’s disease) ปัญหาจากฮอร์โมนเพศ Reproductive hormone imbalance ในสุนัขไม่ทำหมัน และ Alopecia จากภาวะโภชนาการหรือการติดเชื้อของผิวหนัง

การตรวจวินิจฉัยทำได้อย่างไรบ้าง อันดับแรกต้องอาศัยประวัติและลักษณะทางคลินิกเพื่อช่วยวินิจฉัย การเก็บตัวอย่างผิวหนัง เช่น การเก็บตัวอย่างเซลล์ การแยกการเกิดจากภาวะโรคเชื้อราที่ผิวหนัง โรคไรขี้รูขุมขน และตรวจประเมินความสมบูรณ์ของร่างกาย ด้วยการตรวจเลือด การทำงานของตับและไต ฮอร์โมนต่าง ๆ และฮอร์โมนที่ผลิตจากต่อมหมวกไต และท้ายที่สุด คือการวินิจฉัยด้วยการเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อของผิวหนัง แล้วส่งตรวจทางพยาธิวิทยาต่อไป เพื่อประเมินลักษณะเส้นขนหยุดเจริญเติบโต (follicular arrest)

ส่วนการรักษามีความจำเป็นต้องทำหลายวิธีพร้อมกัน แต่ยังไม่มีวิธีรักษาที่เป็นมาตรฐาน แต่ว่ามีแนวทางการจัดการที่ใช้ และมีรายงานผลลัพธ์ที่ดี ได้แก่ การทำหมัน (Neutering / Spaying) สุนัขบางรายตอบสนองดีและขนขึ้นกลับภายใน 3–6 เดือน โดยเฉพาะกรณีที่เกี่ยวกับภาวะฮอร์โมนเพศ ให้กิน Melatonin ใช้ขนาด 3–6 มิลลิกรัม/ตัว วันละ 1–2 ครั้ง นาน 6–12 สัปดาห์ อาจช่วยปรับวงจรเส้นขน และให้กินยาในกลุ่ม Trilostane โดยใช้ในบางกรณี แม้สุนัขไม่ได้เป็น Cushing โดยมุ่งควบคุมสเตียรอยด์ที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของขน รวมถึงการให้ Growth hormone แต่การรักษาในยุคนี้ด้วยวิธีดังกล่าวยังไม่นิยม เพราะมีความเสี่ยงสูง เช่น เสี่ยงกับโรคเบาหวาน ภาวะอะโครเมกาลี (Acromegaly) คือ ภาวะที่ร่างกายสัตว์สร้างฮอร์โมนการเจริญเติบโตมากเกินไป ทำให้กระดูก กระดูกอ่อน และเนื้อเยื่ออ่อนต่าง ๆ มีขนาดใหญ่ขึ้นเมื่อเติบโตขึ้น ซึ่งมักเกิดจากเนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็งในต่อมใต้สมอง ภาวะนี้ส่งผลให้ลักษณะเฉพาะของใบหน้า มือ และเท้าเกิดการเปลี่ยนแปลง และอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ที่รุนแรงได้ หากไม่ได้รับการรักษาทันเวลา

แต่ทั้งนี้ยังสามารถให้การดูแลผิวหนังได้โดยใช้ Omega-3 / Omega-6 หรือใช้แชมพูช่วยการผลัดเซลล์ผิว (keratolytic) และต้องหลีกเลี่ยงการใช้สเตียรอยด์ระยะยาว แล้วก็อาจต้องใช้ Laser therapy (Low-level laser ซึ่งมีรายงานว่าช่วยด้วยการกระตุ้นวงจรขนได้ในสัตว์บางตัว

โรคขนบางในสุนัข เป็นปัญหาที่ส่งผลด้านความสวยงามมากกว่าสุขภาพ แต่สนัขขนบางรายนั้น ขนอาจกลับงอกได้เอง แต่ทว่าหลายตัวก็อาจกลับมาเป็นโรคซ้ำได้ ดังนั้น การรักษาจึงมุ่งเน้นการจัดการระยะยาวและติดตามผลเป็นระยะตามที่สัตวแพทย์นัดตรวจ

น.สพ. นนทษิต ชุติญาณวัฒน์

โรงพยาบาลสัตว์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน