นับแต่มีการเปิดเดินรถไฟความเร็วสูงตามเส้นทางสายไหมเวียงจันทน์-คุนหมิงแล้ว แต่ละวันมีข่าวคราวถึงผลสำเร็จของการเปิดเดินรถไฟสายนี้ที่น่าตื่นตาตื่นใจกระทั่งทำให้คนไทยต้องหวนคิดว่าเหตุไฉนเล่าประเทศไทยของเราที่ได้ทำข้อตกลงแบบเดียวกันนี้กับจีนจึงยังไม่สามารถเดินรถหรือเชื่อมต่อเส้นทางรถไฟเส้นทางสายไหมไทย-ลาว-จีน ได้

ได้แต่ชะเง้อชะแง้ฟังแต่ข่าวความสำเร็จความเจริญรุ่งเรืองของประเทศลาว จนกระทั่งคนบางพวกอิจฉาตาร้อนและต้องการแก้ตัวให้แก่ความผิดพลาดล้มเหลว ถึงขนาดกล่าวหาว่าร้ายเหยียดหยามประชาชนชาวลาว

เป็นเหตุให้รัฐบาลลาวและประชาชนลาวต้องเปิดหน้าออกมาตอบโต้จนหวุดหวิดจะเกิดเป็นความขัดแย้งระหว่างประเทศ และในที่สุดก็ต้องไปขอขมาลาโทษประเทศลาวและประชาชนลาว ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าละอายและอัปยศยิ่ง แต่ถึงวันนี้ขบวนการที่สร้างความอัปยศดังกล่าวก็ยังคงลอยนวลอย่างหน้าตาเฉย ไม่มีใครแสดงความรับผิดชอบหรือรับผิดเลยแม้แต่คนเดียว

เพียงเดือนเศษที่เปิดเดินรถไฟเส้นทางสายไหมเวียงจันทน์-คุนหมิง ปรากฏว่าประชาชนของทั้งสองประเทศได้ใช้ประโยชน์จากการเดินรถอย่างคึกคักเอิกเกริก จำนวนผู้โดยสารเพิ่มขึ้นอย่างผิดคาด แม้การขนส่งสินค้าลาว-จีน ก็เพิ่มปริมาณขึ้นอย่างผิดคิดผิดคาด จนต้องเพิ่มขบวนรถขึ้นอีกหลายเท่า จากแผนเดิมที่กะไว้ว่าแต่ละวันจะมีรถออกจากคุนหมิงและจากเวียงจันทน์เพียงด้านละสองขบวน ก็ต้องเพิ่มจำนวนการเดินรถขึ้นเป็นสี่เท่า

สำหรับการขนส่งสินค้า โดยเฉพาะสินค้าภาคเกษตรและอื่นๆ จากสถานีเวียงจันทน์ไปยังเมืองคุนหมิง ได้มีการตั้งวิสาหกิจจีน-ลาวขึ้นทำหน้าที่กำหนดค่าระวางและการปฏิบัติการด้านภาษีศุลกากรตั้งแต่ต้นทางคือที่สถานีรถไฟความเร็วสูงเวียงจันทน์ ใครจะส่งสินค้าจากสถานีนี้ไปยังประเทศจีนก็ต้องไปติดต่อใช้ตู้สินค้ากับวิสาหกิจดังกล่าว ต้องจ่ายค่าระวางและค่าภาษี ณ สถานีต้นทางนั้น

สำหรับประเทศไทยของเราเมื่อยังไม่สามารถเชื่อมต่อรถไฟความเร็วสูงเส้นทางสายไหมไทย-ลาว-จีนได้ เมื่อจะส่งสินค้าเกษตรโดยใช้เส้นทางรถไฟเส้นทางสายไหมเวียงจันทน์-คุนหมิง ก็ต้องขนส่งจากประเทศไทยไปยังคลังขนถ่ายสินค้าของสถานีรถไฟความเร็วสูงเวียงจันทน์-คุนหมิง และต้องไปติดต่อใช้ตู้สินค้าที่นี่ ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่าย

หากไม่ขนส่งโดยเส้นทางนี้ก็ต้องขนส่งข้ามประเทศลาวไปยังประเทศเวียดนาม และไปตามเส้นทางจากเวียดนามครึ่งประเทศถึงมณฑลกวางสี ซึ่งต้องผ่านด่านศุลกากรหลายด่านด้วยระยะทางไกลที่มีค่าใช้จ่ายและเสียเวลามากขึ้น

หากจะขนส่งทางแม่น้ำโขง ประเทศไทยก็ไม่มีท่าเรือสำหรับรองรับเรือขนส่งขนาดใหญ่ เพราะประเทศไทยไม่ร่วมขุดลอกแม่น้ำโขงตามปฏิญญาซันย่า เรือขนส่งขนาดใหญ่ระวางขับน้ำ 500 ตัน ที่กำลังจะเปิดเดินเรือจึงเทียบท่าเฉพาะฝั่งลาว หากไทยจะต้องการขนส่งสินค้าลงแม่น้ำโขงไปจีนก็ต้องไปส่งลงที่ท่าเรือฝั่งลาว

ขณะนี้รัฐบาลลาวกำหนดจุดให้สินค้าจากประเทศไทยที่จะขนส่งลงทางแม่น้ำโขงต้องไปส่งที่ท่าเรือเมืองมอม ซึ่งอยู่ห่างจากเวียงจันทน์ไปประมาณ 100 กิโลเมตร หรือถ้าต้องการจะขึ้นรถไฟก็ถูกกำหนดให้ไปขึ้นรถไฟที่เมืองบ่อเต็นซึ่งห่างจากเวียงจันทน์ระยะใกล้เคียงกัน ทำให้ต้องเสียเวลา เสียค่าใช้จ่าย และค่าขนสินค้าขึ้นลงเป็นจำนวนมาก

สภาพเช่นนั้นกระทบต่อการส่งสินค้าจากไทยไปจีน ซึ่งควรที่ประเทศไทยจะได้รับประโยชน์สูงสุด แต่กลับตกอยู่ท้ายแถวที่ต้องเสียเวลามากที่สุด เสียค่าขนส่งมากที่สุด เสียค่าใช้จ่ายจิปาถะมากที่สุด และที่สำคัญต้องไปต่อคิวสุดท้าย

เพราะเมื่อเป็นเส้นทางร่วมลาว-จีน ทางลาวก็ต้องอนุญาตให้พ่อค้าลาวส่งสินค้าของลาวขึ้นตู้รถไฟก่อนพร้อมๆ กับสินค้าของจีน หรือถ้าเป็นการขนส่งที่ชายแดนลาว-เวียดนาม เวียดนามก็จะอนุญาตให้พ่อค้าเวียดนาม และต่อด้วยลาว ส่วนไทยก็ต้องต่อคิวสุดท้าย

เหล่านี้คือผลที่เกิดขึ้นจากการที่ไทยไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงตาม MOU ไทย-จีน ในเรื่องการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงเส้นทางสายไหมไทย-จีน ที่ลงนามกันที่ประเทศไทยเมื่อเดือนมกราคม 2558 และไม่ปฏิบัติตามปฏิญญาซันย่าในการขุดลอกพัฒนาแม่น้ำโขง ซึ่งต้องมีผู้รับผิดชอบต่อความเสียหายใหญ่หลวงครั้งนี้

และความเสียหายดังกล่าวนั้นกำลังเกิดผลกระทบต่อภาคเกษตรของประเทศไทยอย่างรุนแรง ตั้งแต่ภาคเหนือ ภาคอีสาน และภาคตะวันออก

เพราะสภาพของปัญหาเช่นนั้น ประเทศจีนจึงได้ทำสัญญาซื้อสินค้าเกษตรโดยตรงจากประเทศลาวและกัมพูชา โดยเฉพาะทำสัญญากับประเทศลาวในปีนี้เป็นมูลค่าถึง 46,000 ล้านบาท และกับกัมพูชามูลค่าร่วมแสนล้านบาท

ในอดีตทั้งลาวและกัมพูชาต้องส่งสินค้าเกษตรดังกล่าวมาขายให้แก่พ่อค้าในประเทศไทย และพ่อค้าในประเทศไทยก็จะจัดการขนส่งสินค้านั้นไปขายที่ประเทศจีน ดังนั้นการทำสัญญาจีน-ลาว-กัมพูชา ในการจัดซื้อสินค้าเกษตรดังกล่าวจะเป็นจำนวนเท่าใดก็ตาม ย่อมลดจำนวนที่จีนจะซื้อสินค้านั้นจากประเทศไทยไปในตัว

และเมื่อรวมกับข้อตกลงซื้อสินค้าภาคเกษตรระหว่างจีน-เวียดนาม และจีน-พม่าด้วยแล้ว ทุกจำนวนล้วนส่งผลต่อการส่งออกภาคเกษตรของไทย และจะรุนแรงยิ่งขึ้นจนกว่าปัญหาจะได้รับการแก้ไขให้ตกไป

ดังนั้นภารกิจอันสำคัญของรัฐบาลไทยในเรื่องนี้ก็คือจะต้องรีบเชื่อมต่อเส้นทางรถไฟความเร็วสูงเส้นทางสายไหมช่วงหนองคาย-เวียงจันทน์ให้เร็วที่สุด และกลับตัวเข้าร่วมปฏิญญาซันย่าเพื่อเข้าร่วมพัฒนาแม่น้ำโขงให้เร็วที่สุด ก่อนที่หายนะจะเกิดขึ้นกับประเทศไทยไปมากกว่านี้