ผู้ที่อยู่ในแวดวงการเมือง วิชาการ และสื่อ มักจะคุ้นเคยกับคำว่า องค์การนาโต ที่เป็นองค์การร่วมมือทางด้านทหารและความมั่นคงระหว่างประเทศในทวีปอเมริกาเหนือ กับประเทศในทวีปยุโรป ภายใต้สนธิสัญญาว่าด้วยความร่วมมือในแถบมหาสมุทรแอตแลนติกตอนเหนือ (North Atlantic Treaty Organization - NATO) ซึ่งเป็นองค์กรเพื่อความร่วมมือของประเทศในโลกเสรี เพื่อการต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ที่อยู่ภายใต้การนำพาของสหภาพโซเวียตแต่อดีต ซึ่งในทางกลับกัน ฝ่ายคอมมิวนิสต์ก็มีการจัดตั้งองค์การความร่วมมือทางด้านความมั่นคงและทางด้านทหารในทำนองเดียวกันที่เรียกว่า สนธิสัญญาแห่งกรุงวอร์ซอ (Warsaw Pact) โดยทั้ง 2 องค์การดังกล่าวเป็นคู่อริและเผชิญหน้ากันในช่วงโลกยุคสงครามเย็น ที่มีเรื่องอุดมการณ์ (Ideology) เป็นต้นเรื่อง

เมื่อกำแพงเบอร์ลินสัญลักษณ์ของการแบ่งค่ายอุดมการณ์ล่มสลายลงเมื่อปี ค.ศ. 1989 ตามมาด้วยการล่มสลายของสหภาพโซเวียตรัสเซียในปลายปี ค.ศ. 1991 โลกแห่งสงครามเย็นก็ถึงกาลยุติลง ส่งผลให้องค์การสนธิสัญญาวอร์ซอก็ถูกล้มเลิกไปโดยปริยาย ในขณะที่องค์การนาโตยังคงอยู่มาจนถึงทุกวันนี้ และยังได้มีการขยายจำนวนสมาชิก โดยไปรวมเอาประเทศยุโรปกลาง และยุโรปตะวันออก ที่เคยเป็นบริวารของสหภาพโซเวียตเข้ามาด้วยจนวันนี้องค์การนาโตมีสมาชิกถึง 30 ประเทศ และก็ได้ร่วมกันสนับสนุนยูเครนในการต่อสู้กับการรุกรานจากฝ่ายรัสเซีย ทั้งในการส่งอาวุธยุทโธปกรณ์ การฝึกทหาร การให้ข้อมูลด้านข่าวกรอง การให้ความช่วยเหลือทางด้านการเงินไปจนถึงการร่วมกันคว่ำบาตรฝ่ายรัสเซียดังที่ทราบกันอยู่

ฉะนั้น ก็อาจสรุปได้ว่า ในวันนี้ศัตรูขององค์การนาโตได้เปลี่ยนไปจากสหภาพโซเวียตแต่อดีต กลายมาเป็นสหพันธ์สาธารณรัฐรัสเซีย ในฐานะรัฐที่สืบทอดอำนาจมา

และเมื่อไม่นานมานี้ รัฐมนตรีกลาโหม และรัฐมนตรีต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นหัวเรือใหญ่ขององค์การนาโตได้เดินทางไปเยือนกรุงโตเกียวและกรุงโซล ก่อนที่นายเย็นส์ สต็อลเตินบาร์ก (Jens Stoltenberg) เลขาธิการองค์การนาโต จะเดินทางไปเยือนเกาหลีใต้ และญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการเพื่อปรึกษาหารือและโน้มน้าวให้ 2 ประเทศดังกล่าวให้การสนับสนุนยูเครนในการต่อต้านรัสเซีย

ทั้งนี้ ฝ่ายเกาหลีใต้ได้ตกลงที่จะขายปืนใหญ่และกระสุนปืนให้กับประเทศสมาชิกองค์การนาโตหลายประเทศแล้ว และก็เป็นที่แน่นอนว่า อาวุธยุทโธปกรณ์จำนวนหนึ่งนี้ก็คงไม่พ้นจะถูกนำไปสนับสนุนฝ่ายยูเครน และล่าสุดก็ได้มีข่าวออกมาว่า รัฐบาลญี่ปุ่นจะเปิดสำนักงานตัวแทนประจำสำนักเลขาธิการองค์การนาโตที่กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม โดยก่อนหน้านั้นไม่นานทั้งเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ต่างได้รับเชิญให้ส่งผู้แทนไปเข้าร่วมการประชุมระดับรัฐมนตรีขององค์การนาโตที่กรุงมาดริด ประเทศสเปนอีกด้วย

ทั้งหมดที่กล่าวมานี้มีความหมายว่าอย่างไร?

คำตอบก็คือองค์การนาโตที่แต่เดิมมีพื้นที่ปฏิบัติการในแถบเหนือของมหาสมุทรแอตแลนติก และทวีปยุโรป กำลังก้าวเอื้อมขยายความสัมพันธ์เข้ามาสู่แถบมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันตก ซึ่งในเชิงการเมืองระหว่างประเทศก็สามารถจะตีความได้ว่า องค์การนาโตกำลังตีโอบล้อมทั้งรัสเซียและจีนที่ครอบครองอาณาบริเวณพื้นที่ยูโรเอเชีย หรืออีกนัยหนึ่งสหรัฐฯ พี่เบิ้มใหญ่ขององค์การนาโตกำลังใช้องค์การนาโตในการยันอำนาจรัสเซียจากฝั่งแอตแลนติกและยุโรป และในขณะเดียวกันก็ดำเนินการโอบล้อมรัสเซียทางด้านแปซิฟิกด้วยการเสริมสร้างความเป็นพันธมิตรระหว่างองค์การนาโตกับประเทศพันธมิตรของสหรัฐฯ ทางด้านภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ซึ่งยังช่วยในการตีกรอบจีนให้กระชับขึ้นอีกด้วย

ในอีกมุมหนึ่ง ก็อาจจะคาดเดากันได้ว่า องค์การนาโตนั้นกำลังคิดอ่านที่จะเปิดทางให้มีประเทศสมาชิกสมทบที่อยู่นอกภูมิภาคแอตแลนติกยุโรปนั้น กำลังคิดอ่านที่จะจัดตั้งองค์การร่วมมือทางด้านการทหารและความมั่นคงสำหรับภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (ที่เป็นคู่แฝดกับองค์การนาโต) เพื่อต่อต้านจีน และรัสเซีย ทั้งนี้สหรัฐฯ ได้วางรากฐานต่างๆ ไว้บ้างแล้ว เช่น การกระชับความร่วมมือทวิภาคีกับเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ไต้หวัน ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ โดยล่าสุดก็ฟิลิปปินส์ที่เปิดรับให้กองกำลังสหรัฐฯ มาใช้ฐานทัพทางทหารของฟิลิปปินส์ได้ 4 แห่งด้วยกัน อีกทั้งก่อนหน้านี้ สหรัฐฯ ยังได้กระชับความสัมพันธ์กับญี่ปุ่น ออสเตรเลียและอินเดีย ในกรอบขององค์กรว่าด้วยความร่วมมือ 4 เส้า (QUAD) และกรอบความร่วมมือ 3 เส้า กับออสเตรเลียและอังกฤษ (AUKUS)

โลกจึงถือว่าตกอยู่ในสภาวะของการกระชับและเพิ่มพูนกำลังทางด้านการทหาร ที่จะนำไปสู่การเผชิญหน้ากันระหว่าง 2 ค่ายยักษ์ใหญ่ของโลก นั่นคือระหว่างฝ่ายสหรัฐฯ บวกตะวันตก กับ ฝ่ายจีนบวกรัสเซีย

ซึ่งระดับความหวาดหวั่น เดือดร้อนของชาวโลกนั้นขึ้นอยู่กับผู้นำทั้ง 2 ฝ่ายว่า จะคิดดำเนินการต่อไปในทิศทางของการเอาชนะเอาแพ้กันให้เด็ดขาด หรือจะหันกลับสู่โต๊ะเจรจาเพื่อหาทางปลดชนวนสงครามโลก ครั้งที่ 3ให้เร็วที่สุด

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com