การเปิดการโจมตีทางอากาศโดยกองกำลังของสหรัฐอเมริกา และอิสราเอล ต่ออิหร่าน เมื่อวันที่ 1มีนาคม 2569 ทั้งๆ ที่สหรัฐฯ และอิหร่านกำลังอยู่ระหว่างการเจรจาเพื่อหาข้อยุติร่วมกันเกี่ยวกับการไม่พัฒนาและครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่าน ถือเป็นเรื่องที่อารยประเทศเขามักจะไม่กระทำกันเพราะมันเป็นการละเมิดหลักกฎหมายระหว่างประเทศใดๆ ทั้งปวงซึ่งหากทั่วโลกปล่อยเรื่องนี้ไปง่ายๆ ก็จะเป็นการบ่งบอกว่า โลกในวันนี้พละกำลังแสนยานุภาพคือความถูกต้อง(Might is right)

ยิ่งไปกว่านั้น การตัดสินใจของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ เพื่อเปิดฉากโจมตีอิหร่านครั้งนี้ก็เป็นไปตามคำแนะนำของนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮูแห่งอิสราเอล ที่ว่าการโจมตีนั้นจะนำไปสู่การเปลี่ยนระบบระบอบโครงสร้างทางการเมืองของอิหร่าน (Regime Change) ด้วยการประหัตประหารกลุ่มผู้นำอิหร่านทั้งฝ่ายศาสนา และฝ่ายกองทัพอย่างกว้างขวาง ซึ่งจะก่อให้เกิดการลุกฮือของประชาชนพลเมืองอิหร่านขึ้นมาขับไล่รัฐบาลศาสนานำพาของอิหร่าน ที่อยู่ในอำนาจมาร่วม 47-48 ปีแล้ว

ทั้งนี้ ฝ่ายประธานาธิบดีโดนัลด์ทรัมป์ ก็มิได้ฟังเสียงคัดค้าน และท้วงติงจากฝ่ายที่ปรึกษาทางการเมืองและฝ่ายแม่ทัพนายกองของสหรัฐฯ ที่ว่าการโจมตีทางอากาศนั้นมิได้มีความเพียงพอที่จะนำมาซึ่งการล้มล้างรัฐบาลศาสนานำพาของอิหร่านได้ หากจำเป็นที่จะต้องมีทหารเดินเท้า เข้าสู่อิหร่านด้วยอีกทั้งฝ่ายอิหร่านก็คงจะต่อสู้อย่างที่สุด ทั้งเพื่อป้องกันตัวเอง และมีการโจมตีกลับไปยังอิสราเอลและฐานทัพต่างๆ ของสหรัฐฯ ทั่วตะวันออกกลางอีกด้วย

ในช่วงวันที่ผ่านมา แม้ว่าผู้นำสูงสุดจะถูกสังหารจากการโจมตีทางอากาศไปแล้ว แต่รัฐบาลอิหร่านก็ยังไม่ล่มสลาย แถมประชาชนพลเมืองอิหร่านก็มิได้ออกมาลุกฮือขับไล่รัฐบาลของตน หากแต่กลับออกมาร่วมกันประท้วงประณามกับการกระทำของสหรัฐฯ และอิสราเอล การสงครามจึงมีทีท่าว่าจะยืดเยื้อ เพราะฝ่ายอิหร่านก็คงจะไม่ยอมแพ้ ยอมจำนน อีกทั้งก็คงจะได้รับการสนับสนุนในทางลับจากทั้งจีน และรัสเซีย เพื่อให้คงการต่อสู้ป้องกันตัวเองไว้ได้ให้นานที่สุดต่อไป

กลับกันทางฝ่ายสหรัฐฯ นั้น ชาวอเมริกันร้อยละ 50 ไม่ได้เห็นด้วยกับการโจมตีอิหร่าน และไม่เอาด้วยอย่างแน่นอนกับการที่จะให้ส่งทหารอเมริกันที่เป็นลูกหลานตนเข้าไปปฏิบัติการบนผืนแผ่นดินของอิหร่านอีกทั้งอาวุธยุทโธปกรณ์ของสหรัฐฯ ก็มิใช่จะมีใช้ได้อย่างไม่จำกัด เพราะฝ่ายสหรัฐฯ จำเป็นที่จะต้องกันส่วนหนึ่งไว้เพื่อใช้ในมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย เพื่อยับยั้งและเผชิญหน้ากับฝ่ายจีนเป็นสำคัญ และเพื่อเผชิญหน้ากับเกาหลีเหนือในระดับหนึ่ง

เมื่อสงครามมีทีท่าว่าจะยืดเยื้อ คว่ำรัฐบาลอิหร่านไม่ได้ ผลกระทบก็จะกลับมาที่ทั้งประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ และนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู โดยเฉพาะการคัดค้านจากแวดวงการเมืองภายในของทั้งสองประเทศ ส่งผลให้คะแนนนิยมของตัวประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ที่จะลดน้อยลง และอาจจจะทำให้สถานะของพรรครีพับลิกันไม่แข็งแกร่ง เมื่อการเลือกตั้งกึ่งสมัย (Mid-term Elections) เกิดขึ้นในเดือนพฤศจิกายนที่จะมาถึงในปีนี้

แต่ก็ไม่เป็นการสายเกินไปที่ทั้งสองฝ่ายจะหันกลับสู่โต๊ะเจรจา เพราะการเจรจาเป็นสันติวิธีที่จะนำไปสู่การออมชอมและหาข้อยุติร่วมกัน ซึ่งก็เป็นผลดีต่อทุกฝ่ายและชาวโลก เพราะได้รับผลกระทบอย่างแน่นอนในเรื่องราคาเชื้อเพลิงทั้งน้ำมันและก๊าซเหลว ทั้งในเรื่องการขนส่งทางทะเล และการเดินทางทางอากาศ ทั้งค่าระวางและค่าโดยสาร ไปจนถึงเรื่องการท่องเที่ยวโดยทั่วไป

สำหรับประเทศไทยเรา ฝ่ายรัฐบาลก็คงต้องมุ่งประเด็นมุ่งเป้าไปที่การดูแลคุ้มครองคนไทยประมาณแสนกว่าคนที่พำนักอาศัย ทำงาน ทำการศึกษาอยู่ในตะวันออกกลาง ซึ่งก็เป็นเรื่องที่จะต้องกระทำการ โดยฝ่ายรัฐบาลก็ควรที่จะคิดการประสานกับประเทศสมาชิกประชาคมอาเซียนด้วยกันด้วย ทั้งเพื่อการเดินทางออกจากอิหร่านและอิสราเอลทางบก ไปสู่ประเทศรอบๆ ที่ปลอดภัยกว่า และการขึ้นเครื่องบินกลับสู่มาตุภูมิ

ในขณะเดียวกัน รัฐบาลอนุทิน ชาญวีรกูล ก็ต้องแสดงจุดยืนความเป็นตัวตนว่า เห็นด้วยหรือไม่อย่างไรกับการที่ 2 ประเทศคือสหรัฐฯ และอิสราเอล โจมตีอีกประเทศหนึ่งคือ อิหร่าน ในระหว่างช่วงการเจรจาปัญหาการครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่าน ซึ่งจะพูดเพียงแต่ว่า จะเป็นกลางอย่างเดียวมันดูไม่สมเหตุสมผล ไม่สมศักดิ์ศรี และเป็นการหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบต่อหลักการและความชอบธรรม

การนี้ประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 11 ประเทศ ก็น่าจะมีจุดยืนร่วมกันในนามของอาเซียนได้ ซึ่งประเทศไทยก็อยู่ในวิสัยที่จะริเริ่มนำพาได้ โดยไม่ต้องเหนียมอาย หรือเกรงอกเกรงใจผู้หนึ่งผู้ใด

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com