ชาวโลก ณ วันนี้ตกอกตกใจ ห่วงกังวลและได้รับผลกระทบจากการสงครามสู้รบ และจากการเตรียมการสงครามสู้รบด้วย นอกจากนั้นก็มีการเร้าอารมณ์ให้เกิดการกระหายสงครามด้วยการสร้างเรื่องสร้างราวแบบนิทาน (Narrative) ให้เกิดความหวาดกลัว การเกลียดชัง และไม่ไว้เนื้อเชื่อใจกัน ซึ่งมาจากหลายสาเหตุด้วยกันเช่น ความกระหายอำนาจ การหลงตัวของกลุ่มผู้นำ การหาผลประโยชน์เข้าตัวจากธุรกิจอุตสาหกรรมการผลิตอาวุธและความทรงจำในเรื่องแต่อดีตที่ขมขื่น มาเป็นวิถีชีวิตในปัจจุบัน เป็นต้น

ชาวโลก ณ วันนี้จึงอยู่ท่ามกลางบรรยากาศของการหิวกระหายสงคราม ของการไม่แคร์หรือสะพรึงกลัวต่อผลร้ายต่างๆ ของการสงคราม

แต่ในขณะเดียวกัน ชาวโลกส่วนหนึ่งก็ยังไปวัด ไปโบสถ์ ไปสุเหร่า แล้วก็ยังทำบุญทำทานกัน และเมื่อไม่นานวันมานี้ก็มีกลุ่มภิกษุสงฆ์จำนวน 19 รูป พร้อมกับสุนัขจรจัดที่ภิกษุสงฆ์รูปหนึ่งได้นำมาจากท้องถนนเมืองกัลกัตตาสู่สหรัฐอเมริกาซึ่งมีชื่อว่า Aloka ได้ร่วมกันเดินทางเท้าระยะทางประมาณ 3,000 กิโลเมตร จากเมืองฟอร์ตเวิร์ท มลรัฐเท็กซัส สู่กรุงวอชิงตัน
ดี.ซี. เมืองหลวงของสหรัฐอเมริกา โดยใช้เวลาเดินทางประมาณ 110 วัน เป็นการเดินทางเพื่อสันติภาพ (Walk for Peace) ซึ่งก็ได้รับความสนอกสนใจ และกระตุ้นซึ่งความรู้สึกนึกคิดเกี่ยวกับสันติภาพและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติอย่างกว้างขวางในสังคมชาวอเมริกัน และสังคมโลกส่วนหนึ่ง

การเดินเพื่อสันติภาพจะนำไปสู่การปฏิบัติอย่างจริงจังหรือไม่? ก็เป็นเรื่องที่ชาวโลก ชาวอเมริกัน จะต้องติดตามกันต่อไป แต่สำหรับชาวโลกโดยทั่วไปแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่ก็มีความเชื่อถือหรือนับถือศาสนา ก็ต้องถามตัวเองกันว่ามีความประสงค์ที่จะปล่อยให้สภาวะสงครามครอบงำชีวิตประจำวัน หรือจะมีจิตใจ มีความนึกคิดที่จะร่วมกันเสริมสร้างสันติภาพ ปฏิเสธการใช้ความรุนแรง และเรียกร้องให้ผู้นำประเทศต่างๆ พูดจาหารือกันเพื่อหาข้อยุติต่อความขัดแย้ง ต่อความบาดหมางใจกันอย่างสันติวิธีด้วยการเจรจาหารือ ถ้อยทีถ้อยอาศัย อะลุ้มอล่วยต่อกันและกัน โดยหลีกเลี่ยงวิธีการประหัตประหารกัน

ในการนี้ขอถือโอกาสทบทวนคำสั่งสอนของ 4 ศาสนา ว่าด้วยสันติภาพ สันติสุข ซึ่งสรุปได้ดังนี้

1.ศาสนาอิสลาม: เน้นหลักการวะสะฏียะฮ์ (ทางสายกลาง) ซึ่งเน้นความพอดี ความอดทน และการมีส่วนร่วมในสังคม นอกจากนี้ยังเน้นย้ำถึงการปกป้องสิทธิชีวิตและทรัพย์สินของทุกคนไม่ว่าจะเป็นคนศาสนาใด เน้นการให้อภัย การยุติการแก้แค้น และการสร้างสังคมพหุวัฒนธรรม

2.ศาสนายิว: เน้นเรื่องการแสวงหาสันติภาพ การเป็นคนดี และการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข โดยคำว่า “Shalom” (ชาโลม)ไม่ได้หมายถึงแค่ความสงบแต่รวมถึงความสมบูรณ์ความสมานฉันท์ และความยุติธรรม ซึ่งเป็นรากฐานในการปฏิบัติตนต่อผู้อื่น โดยเน้นความเมตตากรุณาและการช่วยเหลือสังคม

3.ศาสนาคริสต์: เน้นเรื่อง สันติสุขแท้จริง (Peace) ที่มาจากภายในและความรักต่อเพื่อนมนุษย์ โดยสอนให้ยกโทษ สร้างความปรองดอง และเป็นผู้สร้างสันติ (Peacemakers) ท่ามกลางความขัดแย้ง ซึ่งไม่ใช่แค่การไม่มีสงคราม แต่คือการมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อพระเจ้าและผู้อื่น 

4.ศาสนาพุทธ: สันติภาพที่แท้จริงเริ่มจากภายในจิตใจ มุ่งเน้นแก้ปัญหาที่เหตุผ่านการพัฒนาตนเองด้วยศีล สมาธิ ปัญญา เพื่อขจัดโลภะ โทสะ โมหะ ซึ่งเป็นรากเหง้าของความขัดแย้ง และเน้นการไม่เบียดเบียน มีความเมตตากรุณา และอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

ทั้งหมดนี้ การจะทำการหนึ่งใดก็ต้องคิดถึงผู้อื่นเป็นสำคัญ เพราะมนุษย์เป็นสัตว์สังคม ไม่สามารถอยู่อย่างโดดเดี่ยวได้ มนุษย์ต้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน และมนุษย์เป็นสัตว์ที่มีปัญญา และฉะนั้นอยู่ในฐานะที่จะใช้ปัญญาทั้งเพื่อใฝ่หาเสริมสร้างความร่วมมือ และทั้งเพื่อการหาข้อยุติต่อความขัดแย้งได้

ในวันนี้ผู้นำสหรัฐอเมริกาและผู้นำอิหร่าน ไม่ยอมจะพูดจากันโดยตรง เช่นเดียวกันกับกรณีของผู้นำรัสเซียและผู้นำยูเครน ผู้นำจีนแผ่นดินใหญ่และผู้นำจีนเกาะไต้หวัน ไปจนถึงผู้นำเกาหลีเหนือและผู้นำเกาหลีใต้ ซึ่งนอกจากจะไม่สนใจพูดจากันโดยตรงแล้ว ก็ยังจะคิดอ่านหรือกระทำการในเรื่องของการใช้ความรุนแรงต่อกันและกัน แทนที่จะมุ่งเอาเรื่องสันติภาพเป็นตัวตั้ง แล้วหันหน้าเข้าหาเพื่อเจรจากัน

ขณะเดียวกันบรรดาผู้นำทางศาสนาทั้งหลายก็ต้องทบทวนคำสั่งสอนให้กับลูกศิษย์ให้เป็นที่ประจักษ์ และนำไปปฏิบัติว่าด้วยการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

เพื่อที่จะให้โลกไม่รุ่มร้อนจนเศรษฐกิจและความมั่นคงพังทลายลงชาวโลกทุกภาคส่วนจะต้องเอาเรื่องสันติภาพเป็นที่ตั้ง และคลายความคิดอ่านเรื่องการสงครามกันได้แล้ว

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com