.jpg)
“ความเหลื่อมล้ำ” ช่องว่างทางฐานะระหว่างคนรวย-คนจน เป็นปัญหาที่มนุษย์พยายามคิดหาวิธีแก้ไขตลอดมาหนึ่งในนั้นคือการใช้ “ภาษี” ที่แต่เดิมเป็นกลไกหารายได้เข้ารัฐ เป็นงบประมาณส่วนกลางในการจัดบริการสาธารณะ มาเป็นเครื่องมือในการลดความเหลื่อมล้ำด้วย อาทิ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ภาษีมรดก ภาษีความมั่งคั่ง เหล่านี้เน้นเก็บกับคนร่ำรวยมีอันจะกินทั้งหลายเพื่อไม่ให้มีการสะสมทรัพย์สินมากเกินไป แต่อีกด้านหนึ่ง “กลไกภาษีช่วยลดความเหลื่อมล้ำได้จริงหรือ?” ก็เป็นคำถามที่น่าคิด
ย้อนไปเมื่อวันที่ 14 มิ.ย. 2566 มีการจัดงานครบรอบ 74 ปี คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่วิทยาเขตท่าพระจันทร์ โดยมีกิจกรรมเสวนา “ฝากการบ้านเศรษฐกิจให้กับรัฐบาลใหม่” ซึ่ง ศ.ดร.อารยะ ปรีชาเมตตา อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เริ่มต้นด้วยการหยิบ “ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง” ที่ประเทศไทยเพิ่งประกาศใช้ไปไม่กี่ปีก่อน แล้วพบภาพ “ดงกล้วยกลางเมือง” ที่ใครดูก็รู้ว่าเป็นการเลี่ยงการจ่ายภาษีในอัตราที่ดินรกร้างว่างเปล่า มาเป็นการจ่ายในอัตราที่ดินเพื่อการเกษตรซึ่งเสียภาษีน้อยกว่า มาเป็นกรณีศึกษา
สำหรับที่ดินรกร้างว่างเปล่า มีกรอบคิด 2 แบบ คือ 1.เชิงสถิต มองว่ามีปัญหาการกระจุกตัวของที่ดินในมือคนจำนวนน้อย ซึ่งลำพังการกระจุกตัวไม่ใช่ปัญหาหากปล่อยให้ผู้อื่นเช่าทำประโยชน์ แต่ที่เกิดปัญหาเพราะปล่อยที่ดินไว้เฉยๆ เท่ากับเป็นการใช้ที่ดินอย่างไม่มีประสิทธิภาพ กับ 2.เชิงพลวัต มองว่าเจ้าของที่ดินต้องการใช้ประโยชน์จากที่ดินอย่างเหมาะสม แต่ด้วย ณ เวลาปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลเพียงพอให้ตัดสินใจ ทำให้ยังไม่ลงทุนกับที่ดินนั้นอย่างจริงจังเพราะหากผิดพลาดจะมีต้นทุนในการแก้ไขที่สูงมาก
“ปัญหานี้ถ้าเรามองในเชิงพลวัต เขาจะต้องหาจุดเวลาที่เหมาะสมในการลงทุน พร้อมไปกับรูปแบบการใช้ประโยชน์ที่เหมาะสมในอนาคตซึ่งมีความไม่แน่นอนมาเกี่ยวข้อง ปัญหาคือพอคุณเก็บภาษีที่ดินรกร้าง มันลดความเหลื่อมล้ำจริงหรือเปล่า? สิ่งที่เกิดขึ้น เจ้าของที่ดินรายใหญ่สามารถเลี่ยงภาษีด้วยการไปปลูกกล้วยปลูกมะนาว สาเหตุที่เขาทำอย่างนี้เพราะคุณเป็นคนออกระเบียบว่าถ้าเป็นที่ดินรกร้างเสียภาษีแพง แต่คุณอยากช่วยเกษตรกร คุณไปเก็บภาษีที่ดินเกษตรต่ำๆ
ดังนั้นคนที่มีฐานะสามารถลงทุนเปลี่ยนอันนี้ได้และเก็บที่ดินเปล่านี้ไว้ ก็คือเจ้าของที่ดินรายใหญ่ ส่วนเจ้าของที่ดินรายเล็กๆ คนชั้นกลางที่พยายามเก็บเงินซื้อที่ดินเอาไว้ เผื่อจะสร้างบ้านในอีก 5 ปี 10 ปีข้างหน้าโดนภาษีอันนี้และเลี่ยงไม่ได้ ฉะนั้นเขาต้องขายที่ดินออกไปหรือลงทุนเปลี่ยนการใช้ประโยชน์ที่ดินทันทีโดยไม่เหมาะสม เพราะเขายังมีข้อมูลใม่ครบถ้วน ฉะนั้นสิ่งที่เกิดขึ้นจากอันนี้ ก็คือคุณไปเพิ่มความหลื่อมล้ำ ไม่ใช่ลดความเหลื่อมล้ำอันที่สองคุณทำให้การใช้ทิ่ดินไม่มีประสิทธิภาพในเชิงพลวัต” ศ.ดร.อารยะ กล่าว
สำหรับวิธีการแก้ปัญหาดังกล่าว ศ.ดร.อารยะ ระบุว่า “ควรลดช่องว่างระหว่างอัตราภาษีที่ดินรกร้างว่างเปล่ากับที่ดินเพื่อการเกษตรลง” ดังที่ในต่างประเทศ การเก็บภาษีที่ดินไม่ได้มีอัตราหลากหลายมากแบบในไทยเพราะต่างประเทศมองการใช้ที่ดินแบบพลวัตไม่ใช่แบบสถิต นอกจากนั้น ควรใช้นโยบายส่วนลดภาษีที่ดิน (Negative Land Tax) สำหรับที่ดินรกร้างหากให้ยืมใช้เพื่อประโยชน์สาธารณะ
ประการต่อมา “ภาษีที่ดินแบบรวมแปลง” เมื่อใช้นโยบายนี้แล้ว แม้จะแก้ปัญหาเจ้าของที่ดินเลี่ยงภาษีที่ดินรกร้างด้วยทำเกษตร แต่ผลคือจะเกิดการลงทุนใช้ที่ดินอย่างไม่มีประสิทธิภาพ แล้วนำที่ดินนั้นไปขายเพื่อเปลี่ยนเป็นเงินสดไปฝากธนาคาร นำไปสู่อีกแนวคิดหนึ่งคือ “ภาษีความมั่งคั่ง” ที่มีพรรคการเมืองหาเสียงไว้ว่าหากได้เป็นรัฐบาลจะเก็บภาษีนี้กับผู้มีทรัพย์สินรวมกันตั้งแต่ 300 ล้านบาทขึ้นไป
อย่างไรก็ตาม ตัวอย่างจากต่างประเทศ พบว่า “ในปี 2533 ในทวีปยุโรปเคยมี 12 ชาติที่เก็บภาษีความมั่งคั่ง แต่ในปี 2561 เหลือเพียง 4 ชาติ”อีกทั้งในปี 2561 ยังมีผลการศึกษาของ องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) พบปัญหาต้นทุนด้านการบริหารจัดการ มีความเสี่ยงเงินทุนไหลออกเพราะไม่ต้องการจ่ายภาษี ที่สำคัญคือล้มเหลวในการบรรลุเป้าหมายเรื่องการกระจายรายได้ หรืออย่างกรณีของประเทศสวีเดน เมื่อเก็บภาษีนี้ในหุ้น พบคนชั้นกลางที่เพิ่งเริ่มมีฐานะร่ำรวยขึ้นถูกเก็บภาษีหนักกว่าคนที่ร่ำรวยมากอยู่แล้ว เพราะมีข้อยกเว้นมากมาย
“ผู้คนที่มีเงินเก็บ 300 ล้าน ส่วนใหญ่ไม่ได้เก็บเป็นเงินสดเก็บเป็นที่ดินเขาก็ต้องขายที่ดินออกเพื่อที่จะมาจ่ายเงินภาษี บางคนก็บอกว่ามันจะทำให้การเอาหุ้น IPO เข้าตลาดหลักทรัพย์มีน้อยลง เพราะทำให้ราคาหุ้นสูงกว่าราคาในบัญชีคุณก็จะโดนภาษี ถ้าหุ้น IPO เข้าตลาดน้อยลงมันก็ทำให้การลงทุนได้ผลตอบแทนน้อยลง แล้วคนที่ออมเงินในตลาดหุ้นก็จะได้ผลตอบแทนน้อยลง” ศ.ดร.อารยะ ระบุ
อนึ่ง ในประเด็นหุ้นนั้น หากการระดมทุนในตลาดลดน้อยลง จะกระทบทางอ้อมต่อพนักงานรัฐวิสาหกิจและองค์กรเอกชนขนาดใหญ่ที่มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ รวมทั้ง กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) และกองทุนรวม RMF ด้วย และผลกระทบนี้ยังจะรวมไปถึงนักลงทุนรายย่อยที่แม้จะมีทรัพย์สินไม่ถึง 300 ล้านบาท ก็ตามดังนั้นโดยสรุปแล้ว “ภาษีความมั่งคั่งสร้างผลกระทบต่อชนชั้นกลางยิ่งกว่าคนรวย” เนื่องจากคนที่รวยมากๆ มักมีความยืดหยุ่น และสามารถจ้างผู้เชี่ยวชาญค่าตัวสูงมาเป็นที่ปรึกษาด้านการบริหารทรัพย์สินเพื่อประโยชน์ทางภาษี
“จากเป้าหมายลดความเหลื่อมล้ำ..กลายเป็นยิ่งซ้ำเติมให้ความเหลื่อมล้ำรุนแรงกว่าเดิม” ที่น่าห่วงคือคนชั้นกลางเป็นกลุ่มประชากรที่ทำงานขับเคลื่อนเศรษฐกิจของชาติ โดยเฉพาะเมื่อเข้าสู่ภาวะสังคมสูงวัย หากคนเหล่านี้ไม่มีแรงจูงใจในการทำงานแล้วจะจ่ายภาษีได้อย่างไร!!!

อนุทิน บอกเจอ ทักษิณ ต้องกราบตักอยู่แล้ว ไม่ได้คุยอะไรพิเศษ แค่ถามสารทุกข์สุกดิบ
ครั้งแรกของประเทศ! สธ.เตรียมจัดใหญ่ มหกรรมนวดไทยและเวลเนสแห่งชาติ 2569
กลุ่มผึ้งหลวง เคาะส่ง นฤพนธ์ เย็นประเสริฐ หลานชาย พ.ต.อ.ธงชัย ลงชิงเก้าอี้ นายก อบจ.นนทบุรี
อนุทิน กราบตัก ทักษิณ ส่งขึ้นรถกลับบ้าน อิ๊งค์ ชวน อาหนู ปิดห้องกินข้าวกับพ่อ หลังงานสวดพระอภิธรรม เกรียง กัลป์ตินันท์
ศาลแขวงสงขลาประทับฟ้อง ชนนพัฒฐ์ นาคสั้ว คดีเว็บพนัน นัดสอบคำให้การ 29 ก.ย.

เงื่อนไขการแสดงความคิดเห็น ซ่อน
โปรดอ่านก่อนแสดงความคิดเห็น
1.กรุณาใช้ถ้อยคำที่ สุภาพ เหมาะสม ไม่ใช้ ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่น สร้างความแตกแยกในสังคม งดการใช้ถ้อยคำที่ดูหมิ่นหรือยุยงให้เกลียดชังสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
2.หากพบข้อความที่ไม่เหมาะสม สามารถแจ้งได้ที่อีเมล์ [email protected] โดยทีมงานและผู้จัดทำเว็บไซด์ www.naewna.com ขอสงวนสิทธิ์ในการลบความคิดเห็นที่พิจารณาแล้วว่าไม่เหมาะสม โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ทุกกรณี
3.ขอบเขตความรับผิดชอบของทีมงานและผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซด์ อยู่ที่เนื้อหาข่าวสารที่นำเสนอเท่านั้น หากมีข้อความหรือความคิดเห็นใดที่ขัดต่อข้อ 1 ถือว่าเป็นกระทำนอกเหนือเจตนาของทีมงานและผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซด์ และไม่เป็นเหตุอันต้องรับผิดทางกฎหมายในทุกกรณี