l วันนี้ ขอพูดถึงเรื่องที่มีความสำคัญหนึ่ง สำหรับผู้คนในสังคม คือ เรื่อง ภาพลักษณ์ โดยเฉพาะสำหรับผู้นำในสังคมไทย

จากประสบการณ์ที่ผ่านมาในชีวิต ได้เห็น “ผู้นำกับภาพลักษณ์” ที่หลากหลายซึ่งมีทั้งผลดี และผลเสีย จาก “ความคิดและความเข้าใจเรื่องภาพลักษณ์” ที่ถูกและผิดเป็นเรื่องภาพลักษณ์ภายนอก และตัวจริงแก่นแท้ของตัวเอง

l ภาพลักษณ์ที่งดงาม คือภาพลักษณ์ที่ดีภายนอก ๑ ที่มาจากภาพลักษณ์ที่ดีแท้ภายใน ๑ และเราต้องศึกษา ทำความเข้าใจ และปรับภาพลักษณ์ภายในและภายนอกอยู่ตลอดเวลาเพราะ “ใจ และกาย ของมนุษย์” ที่เป็นสัตว์ประเสริฐ สามารถปรับและพัฒนาได้ จงมาทำหน้าที่ของตน ทั้งการปรับตนเอง และปรับผู้อื่นที่เป็นที่รักของเราและปรับชุมชน และสังคมในที่สุด

l ก่อนอื่น เรามาทำความรู้จัก และเข้าใจ เรื่องของภาพลักษณ์กันก่อน

อาจจะมีความคิดความเห็นหลากหลาย ในหมู่นักวิชาการไทยสื่อ ฯลฯ

แต่ที่สำคัญ และมีผลมาก คือ “ความคิดของผู้นำต่อเรื่องภาพลักษณ์ (ของตนและผู้อื่นมอง)”

๑.เป็นภาพที่เกิดจากความนึกคิดหรือที่คิดว่าควรจะเป็นเช่นนั้นของเจ้าตัว

๒.เป็นภาพภายนอก ที่ผู้อื่นมองผู้นำนั้นๆ

๓.อาจจะเป็นภาพจริงๆ ที่เจ้าตัวมอง และผู้อื่นมอง อย่างถูกต้อง

๔.อาจจะเป็นภาพไม่จริงแท้ที่เจ้าตัวมองอย่างหนึ่ง แต่ผู้อื่นมองตรงกันข้ามฯ

๕.ภาพลักษณ์ภายนอก ปรับพัฒนาได้ที่ “ภาพลักษณ์ภายใน”

๖.อื่นๆ

l ภาพลักษณ์ ในเชิงองค์ความรู้ทางวิชาการ

ก. ตัวอย่าง เช่น

ภาพลักษณ์โดย พจน์ ใจชาญสุขกิจ

ภาพลักษณ์เป็นเสมือนสิ่งที่เกิดขึ้นจากความรู้สึกของแต่ละบุคคลต่อสิ่งต่างๆ และมักจะเป็นความรู้สึกที่สร้างขึ้นเองโดยมีข้อเท็จจริงเป็นหลักอ้างอิงอยู่ด้วย อาศัยประสบการณ์ การค้นคว้าหาความรู้ การหลอมรวมและสร้างสรรค์ คิด วิเคราะห์สิ่งต่างๆ จนทำให้เกิดความเชื่อการรับรู้ การเข้าใจในสิ่งต่างๆ ประกอบกันขึ้นเป็นภาพลักษณ์ของตนเอง และแสดงออกในรูปของพฤติกรรม โดยผ่านการคิดและกลั่นกรองของแต่ละคนมาแล้ว จึงทำให้ภาพลักษณ์นั้นมีลักษณะที่เกี่ยวข้องกับจิตใจโดยตรง เป็นการผ่านการตีความหมาย การเลือกสรร และการให้ความหมายของตนเอง

องค์ประกอบของภาพลักษณ์

มีอยู่ 4 ประการด้วยกัน ที่มีความเกี่ยวข้องและมีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน กล่าวคือ

1. องค์ประกอบเชิงการรับรู้

2. องค์ประกอบเชิงตระหนักรู้

3. องค์ประกอบเชิงความรู้สึก

4. องค์ประกอบเชิงการกระทำ

ข.จากนักวิชาการอื่นๆ.......(ควรจะแสวงหา และศึกษา เพื่อเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจฯ)

l มาดูมุมมอง “ภาพพจน์ภายนอก” จากที่ผู้รู้สังเกตเห็น ผ่านกาลเวลาที่ยาวนานกว่า ๕๐ ปี

๑.คนที่หนึ่ง

เป็นคนมีชื่อเสียงและมีบทบาทต่อสังคมไทยสูงในทางที่ดี

(๑) ลักษณะร่วม

แสดงทัศนะ ต่อทิศทางของสังคม ในช่วงเวลาหนึ่งๆ โดยสังคมและสื่อให้ความสนใจสูงเพื่อนมิตรและผู้นำทั่วไป ยินดีที่ได้คบค้าสมาคม และจะให้ความเกรงใจมีบทบาทในการให้ความคิด และทิศทางของสังคม

(๒) ลักษณะเฉพาะของบางคน ที่หลากหลาย

สามารถคบค้าสมาคมกับ ผู้นำอื่นๆ ในสังคมได้อย่างดี วางตัวเหมาะสมมักให้ความสนใจต่อ อารมณ์ความรู้สึกของตนเองสูง ขาดการมีใจช่วยเหลือคนอื่น ระมัดระวังสูง ในการคบค้าสมาคมกับผู้นำที่มีภาพพจน์ในเชิงลบ

๒.คนที่สอง

เป็นคนเก่งมีความสามารถสูงในการสร้างความสัมพันธ์กับผู้คนเพื่อนมิตรมีข้อจำกัดที่ตนมองไม่เห็น ในการเน้นตัวเองเป็นหลัก ขาดความจริงใจต่อมิตรสหายในช่วงวิกฤต มักจะหลบหลีก เอาตัวรอด และกลับมาเมื่องานจบ

๓.คนที่สาม

เป็นคนระดับกลาง มีความรัก ความจริงใจ เคารพคนและให้ (ช่วยเหลือ) คนที่ทุกข์ลำบากคิดและทำงานอย่างจริงจัง ผ่านชีวิตการต่อสู้เพื่อส่วนรวม ฯลฯ

๔.คนที่สี่

เป็นคนเก่ง มีความรู้ความสามารถสูงที่มีชื่อเสียงและความสำเร็จในการงาน ธุรกิจของตนมาจากการใช้อำนาจทั้งทางบวกและลบ

(๑) เป็นผู้มี ๒ อารมณ์ความรู้สึก ช่วงที่สติสงบจะคิดและแสดงความคิดความเห็นในเชิงบวกสร้างสรรค์ช่วงที่อารมณ์ลบ จะแสดงตัวตนที่แท้จริงออกมาต่อสังคม

(๒) ผลงานที่คิดและทำไป มักทำเพื่อผลประโยชน์ของตน ครอบครัว พวกพ้อง เป็นหลักการคิดและทำเพื่อส่วนรวม เป็นรอง

(๓) เอาตัวเองเป็นใหญ่ และมักจะเลือกสรรคนที่มีความรู้ความสามารถมาทำงานตามที่ตนสั่งไม่ใส่ใจ “ชะตากรรมของคนที่มาช่วยงานตน” เพราะมีกรอบคิดว่า “ช่วงมาทำงาน ก็ได้ผลประโยชน์ตอบแทนไปแล้ว”

ฯลฯ

l ประเด็นที่น่าสนใจ และใส่ใจ สำหรับผู้นำส่วนใหญ่ คือ

๑.ความเก่งความสามารถของตน มาจาก “ตัวเองเป็นหลัก”

๒.การปรับปรุง พัฒนาตนเอง มาจากตัวเองคนที่อยู่รอบข้าง จะไม่กล้า หรือเกรงใจในการแนะนำข้ออ่อนให้

๓.นิสัยทั้งดีและไม่ดี ก่อขึ้นมายาวนาน ในชีวิตการทำงาน

๔.การไม่มองตัวเอง ในส่วนที่ผิด เป็นลบ ทำให้เป็นข้ออ่อนของตนที่ไม่ได้ “พยายามแก้ไขส่วนที่เป็นข้ออ่อนและความผิดของตน”เกิดจากการไม่มองตนเอง ไม่ฟังคนอื่น และคนอื่นไม่กล้าแนะนำฯ

l สำหรับ “ผู้ที่มีอุดมคติ และมีธรรม เข้าใจตัวเอง ผู้อื่นและส่วนรวม”

๑.ลงทุนศึกษา ทำความเข้าใจ สภาพความเป็นจริงของตนเอง คนรอบข้างผู้อื่นและสังคมทำให้สามารถเข้าใจชีวิต กายใจ ของตน และผู้อื่นที่อยู่รอบข้าง

๒.จะหมั่นสรุปบทเรียนของตน และปรับปรุงพัฒนาตนเอง เป็นระยะ โดยในวันสำคัญของชีวิต

วันครบรอบวันเกิดของตน วันบวชเป็นพระ เป็นภิกษุณี วันมีครอบครัว วันมีลูกมีหลาน

วันสำคัญของวงศ์ตระกูล วันเกิดวันตายของพ่อแม่

วันสำคัญของปูชนียบุคคลที่ตนเคารพนับถือ

๓.จะมีความสุขและความสงบในชีวิต และใช้ชีวิตให้เกิดคุณค่าความหมายและประโยชน์ต่อสังคม