การเพิ่มประสิทธิภาพ ป.ป.ช.:

ป.ป.ช. ควรได้รับอำนาจหน้าที่ที่เพิ่มขึ้นเพื่อให้การปราบปรามการทุจริตบรรลุผล

หนึ่งในข้อเสนอที่เคยมีการหารือคือ

การให้อำนาจ ป.ป.ช. ในการตรวจสอบภาษีย้อนหลัง 5 ปี เพื่อสกัดนักการเมืองที่ทุจริต

ที่สำคัญกว่าอำนาจคือความซื่อสัตย์สุจริตของผู้ปฏิบัติหน้าที่เอง

ซึ่งต้องควบคู่ไปกับการสร้างกลไกการถอดถอนผู้ที่ขาดความซื่อสัตย์อย่างเด็ดขาด

ดังที่กล่าวไปแล้ว

บทที่ 4: ยุทธวิธีและจังหวะก้าวในการเปลี่ยนผ่าน

(Tactics and Phasing)

การเปลี่ยนผ่านที่เกิดจากการปฏิรูปกฎหมาย

ต้องมีการวางแผนเชิงยุทธวิธีที่ละเอียดรอบคอบ

โดยต้องใช้โอกาสและจังหวะในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง

4.1 จังหวะและโอกาสในการปฏิรูป (Timing and Opportunity)

การเปลี่ยนผ่านที่สำคัญมักเกิดขึ้นในช่วงที่มีความขัดแย้ง

หรือในช่วงที่มีกระแสของการปฏิรูปของประชามหาชน

การใช้ช่วงเวลาที่เกิดวิกฤตการณ์ หรือ

หลังการรัฐประหารที่เกิดขึ้นเพื่อล้ม “รัฐบาลเผด็จการรัฐสภา”

จะต้องถูกเปลี่ยนเป็นโอกาสในการสร้างฉันทามติทางกฎหมายใหม่โดยทันที

สิ่งสำคัญคือการที่คณะกรรมการร่างกฎหมายจะต้องใช้เวลาหลายเดือนหรือหลายปี

ในการดำเนินการเพื่อหาฉันทามติที่ยั่งยืน

ความวุ่นวายและการไม่เห็นด้วย (dissent and tumult)

เป็นลักษณะปกติของช่วงเวลาเปลี่ยนผ่าน

เพราะแนวคิดดั้งเดิมไม่ได้หายไปในชั่วข้ามคืน

4.2 ยุทธวิธีแบบผสมผสานและการสร้างกำลังเปลี่ยนผ่าน (Hybrid Tactics)

การเปลี่ยนแปลงสู่ประชาธิปไตยต้องการความร่วมมือ

จากผู้นำที่หลากหลายที่มีคุณภาพ

และต้องใช้กำลังที่เป็นจริงในหลายมิติ

(กำลังปัญญา, กำลังทุน, กำลังสื่อ, กำลังวิชาการ, กำลังมวลชน)

บทบาทของพลังมวลชนและสันติวิธี

แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงจะขาดผู้นำระดับรัฐบุรุษที่มีกำลังใหญ่เข้มแข็งนำไม่ได้

แต่การปฏิรูปต้องมีประชาชนเป็นพลังพื้นฐานและเป็นส่วนร่วมที่สำคัญ

การเคลื่อนไหวโดยสันติวิธีที่ได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากสาธารณชน (Nonviolent, massmobilizations)

มีประวัติที่ดีกว่าในการวางรากฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงประชาธิปไตยที่มั่นคง

การมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องนี้สร้างพลเมืองที่มีความเข้าใจและ มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างลึกซึ้งในผลลัพธ์ของการเปลี่ยนผ่าน

ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการรักษาทิศทางการปฏิรูปเมื่อเผชิญกับความท้าทาย

4.3 การดำเนินการตามขั้นตอน (PhasedImplementation Steps)

การปฏิรูปต้องมีจังหวะก้าวและขั้นตอนที่ชัดเจน

โดยแบ่งออกเป็น 4 ระยะที่ต่อเนื่องกัน:

- ลำดับขั้นตอน (Phase)

- ยุทธวิธีหลัก (Strategy/Tactic)

- วัตถุประสงค์ (Objective)

- การวัดผลสำเร็จ (Success Metrics)

ขั้นที่ 1: การเตรียมการและการสร้างฉันทามติ

(Preparation & Consensus, 6-12 เดือน)

- การจัดเวทีความคิดเพื่อรับฟังปัญหาและการเสนอยุทธศาสตร์ที่นำมาใช้ได้จริง

การจัดตั้งคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายที่เป็นอิสระ

โดยมีภาคประชาสังคมและนักวิชาการเข้าร่วม

- สร้างความเข้าใจร่วมกันในปัญหา และสร้างฉันทามติเกี่ยวกับหลักการของรัฐธรรมนูญใหม่และหลักนิติรัฐ

- การยอมรับหลักการปฏิรูปในวงกว้างจากทุกภาคส่วนและการมีส่วนร่วมของประชาชน

ขั้นที่ 2: การปฏิรูปสถาบันหลักและกฎหมายสูงสุด

(Institutional Reform, 1-2 ปี)

- การร่าง/แก้ไขรัฐธรรมนูญ (การยกเลิกกฎหมายที่เป็นเครื่องมือของระบอบเก่า)

- การปรับปรุงกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญขององค์กรอิสระ

(ที่มา/อำนาจของ ศาล รธน., กกต., ป.ป.ช.).

- ลดอำนาจเด็ดขาดของฝ่ายบริหารและขจัดอิทธิพลของข้าราชการประจำ

สร้างกลไกตรวจสอบอำนาจรัฐที่เป็นอิสระ

- การบังคับใช้รัฐธรรมนูญใหม่ และการเริ่มต้นกระบวนการสรรหาบุคลากรในองค์กรอิสระตามกฎกติกาใหม่ที่เข้มงวด

ขั้นที่ 3: การปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมในทางปฏิบัติ

(Procedural Implementation, 2-5 ปี)

- ปรับปรุงโครงสร้างของตำรวจ อัยการ และศาล

รวมถึงการจัดตั้งระบบช่วยเหลือทางกฎหมาย

การบังคับใช้กลไกการค้นหาความจริงในศาล

- สร้างความเชื่อมั่นในระบบยุติธรรม (Justice Trust)

และส่งเสริมการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมอย่างเท่าเทียม

- สถิติความรวดเร็วในการพิจารณาคดีทุจริตและการเมือง;

ระดับความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการยุติธรรม

ขั้นที่ 4 : การสร้างพลเมืองและกลไกความยั่งยืน

(Sustainability & Citizenship Development, ต่อเนื่อง)

- การปฏิรูปการศึกษา การปรับปรุงกฎหมายเศรษฐกิจและสวัสดิการสังคม

- สร้างฐานพลเมืองที่มีคุณภาพ (QualityCitizenship)

และความมั่นคงทางเศรษฐกิจ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ

- การเพิ่มขึ้นของขีดความสามารถพลเมือง (Civic Virtue, Critical Skills)

และการจายรายได้ที่เป็นธรรม

• บทที่ 5: องค์ประกอบสำคัญอื่นๆ เพื่อความยั่งยืน

5.1 การพัฒนาพลเมืองที่มีคุณภาพ: การสร้างฐานรากประชาธิปไตยที่มั่นคง

การเปลี่ยนแปลงที่ประสบความสำเร็จอย่างแท้จริงไม่สามารถอาศัยเพียง “พลังของประชามหาชน” ที่ขาดคุณภาพได้

การพัฒนาพลเมือง (Citizenship Development)

จึงเป็นงานระยะยาวที่สำคัญที่สุดในการสร้างความยั่งยืนทางประชาธิปไตย

การปฏิรูปการศึกษาเพื่อสร้างทักษะการวิเคราะห์

การปฏิรูปการศึกษาจะต้องสร้างหลักสูตรที่เน้นการพัฒนาพลเมืองที่มีคุณภาพ

โดยต้องมีความสมดุลระหว่างการประพฤติปฏิบัติ (การสร้างอุปนิสัยและทัศนคติ) และการให้ความรู้ขั้นพื้นฐานทางการเมืองการปกครองและปรัชญาการเมือง

บัณฑิตที่จบการศึกษาในระดับอุดมศึกษา

ต้องสามารถคิดวิเคราะห์ปัญหาทางการเมืองได้อย่างชาญฉลาด

สามารถแบ่งแยกความถูกจากความผิด และไม่หลงเชื่อในคำโฆษณาชวนเชื่อที่ปราศจากแก่นสาร

ขีดความสามารถหลักของพลเมือง

พลเมืองที่ดีในระบอบประชาธิปไตยจะต้องมีคุณค่าในสองมิติ:

พลเมืองในมิติของการเป็นปัจเจกบุคคลที่มีศักดิ์ศรี และ

พลเมืองในมิติที่เป็นสมาชิกสังคมโดยมีคุณธรรมพลเมือง (Civic Virtue)

ที่เน้นส่วนรวม

ชัยวัฒน์ สุรวิชัย