วันพุธ ที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2569
ผู้บริโภคชาวไทยมักตั้งคำถามด้วยความน้อยใจว่า “ทำไมทุเรียนเกรดพรีเมียมถึงถูกส่งออกไปขายต่างประเทศหมดจนหาทานได้ยาก หรือถ้าเจอราคาต้องแพงระยับ?”
ความเข้าใจนี้มักถูกแก้ไขด้วยวาทกรรมกว้างๆ แต่ในความเป็นจริง นี่ไม่ใช่เรื่องของความรักชาติหรือการกีดกันผู้บริโภคในประเทศ หากแต่เป็นเรื่องของ “กลไกทางเศรษฐศาสตร์” ที่ถูกกำหนดด้วยโครงสร้างราคาและต้นทุนโลจิสติกส์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
1.กับดัก “ส่วนต่างราคา” (Price Ratio Compression)
หลายคนมองแค่ราคาต้นทาง แต่ลืมมองโครงสร้างราคาเมื่อไปถึงปลายทาง ตัวอย่างง่ายๆ ที่อธิบายเรื่องนี้ได้ดีที่สุดคือ:
• ในไทย : หากทุเรียนพรีเมียมราคา 200 บาท และเกรดธรรมดา 100 บาท ส่วนต่างคือ 2 เท่า ผู้ซื้อในไทยเมื่อเทียบความคุ้มค่าแล้ว มักมองว่าเกรดธรรมดาก็เพียงพอสำหรับการบริโภคทั่วไป
• เมื่อส่งออก : เมื่อบวกต้นทุนค่าขนส่ง ค่าจัดการ ค่ากักเก็บ และกำไรหรือภาษี เข้าไป สมมุติว่ากิโลกรัมละ 100 บาท ราคาพรีเมียมจะกลายเป็น 300 บาท และเกรดธรรมดาเป็น 200 บาท ดังนั้น ราคาในตลาดต่างประเทศส่วนต่างของราคาจะถูกบีบให้แคบลงเหลือเพียง 1.5 เท่า ด้วยส่วนต่างที่น้อยลงนี้เอง
ผู้บริโภคในต่างประเทศที่นิยมบริโภคผลไม้นำเข้าจากต่างประเทศ มักจะมีรายได้และกำลังซื้อสูงจึงตัดสินใจ “อัปเกรด” ไปซื้อเกรดพรีเมียมได้ง่ายกว่าคนไทย เพราะความคุ้มค่าเชิงจิตวิทยาของราคาเปรียบเทียบนี้มันสมเหตุสมผลกว่านั่นเอง
พูดอีกทางหนึ่ง “ไหนไหนจะต้องเสียค่าขนส่งทางไกลและการจัดการที่แพง ผู้ซื้อจะซื้อเกรดไม่ดีไปทำไม ก็ซื้อแพงอีกหน่อยก็แล้วกันคุ้มค่ากว่า”
ในแง่ของคนปลูกชาวสวนไทย เมื่อได้ราคาเกรดพรีเมียมดีกว่ามาก ความต่างของราคาที่เกรดพรีเมียมสูงกว่ามาก ก็จะได้มีแรงจูงใจในการพัฒนาการปลูกให้ได้เกรดดี เกรดพรีเมียม ดูแลผลผลิตและสามารถคัดเกรด เพื่อสนองต่อความต้องการของตลาดต่อไป
2.พ่อค้าคนกลาง : ฟันเฟืองที่รัฐไม่ควรเป็นคู่แข่ง
ปัญหาที่ผ่านมารัฐมักพยายามแก้ด้วยการ “ลงมาทำเอง” เช่น ขายทุเรียนเอง จะเป็นคนกลางหรือล้งผลไม้เสียเอง มีผู้แนะนำให้สร้างห้องเย็นของรัฐ หรือพยายามข้ามหัวพ่อค้าคนกลาง ซึ่งมักล้มเหลวเพราะขาดความเชี่ยวชาญ
.gif)
.gif)
การจะค้าขายเป็นพ่อค้าคนกลาง ต้องมีข้อมูลราคาวันต่อวันที่เปลี่ยนแปลง การจัดการขนส่งที่ต้องแข่งกับเวลา และการบริหารจัดการห้องเย็นที่ซับซ้อน
พ่อค้าคนกลางหรือ “ล้ง” คือผู้เชี่ยวชาญในการจัดการความเสี่ยงเหล่านี้ พวกเขาคือพันธมิตรทางโลจิสติกส์ที่สำคัญ การที่มีคนแนะนำให้รัฐเข้าไป “อุ้ม” ด้วยการลดค่าไฟหรือลดดอกเบี้ยให้กลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเป็นการเฉพาะ นอกจากจะบิดเบือนกลไกตลาดแล้ว ยังเป็นการสร้างภาระภาษีให้ประชาชนคนอื่นโดยไม่จำเป็น
3.ทางออกที่แท้จริง : รัฐในฐานะ “กรรมการ” ไม่ใช่ “ผู้เล่น”
แทนที่จะลงมาค้าขายเอง รัฐควรปรับบทบาทสู่การเป็น “ผู้สร้างกติกาที่เข้มแข็ง” เพื่อให้สนับสนุนให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรม :
• การสร้างความโปร่งใสของข้อมูล(Market Transparency) : สิ่งที่เกษตรกรไทยขาดแคลนมากที่สุดคือ “ข้อมูลราคาที่แท้จริง” รัฐควรทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มกลางที่รายงานราคาตลาดในและต่างประเทศแบบ Real-time เพื่อตัดวงจรการกดราคาด้วยข้อมูลที่ไม่เป็นธรรม
• การลดอุปสรรคในการเข้าสู่ตลาด : แทนที่จะอุดหนุนเงิน รัฐควรลดขั้นตอนทางกฎหมายหรือกฎระเบียบที่ซ้ำซ้อน เพื่อให้ผู้ประกอบการหน้าใหม่ๆ สามารถเข้าสู่ธุรกิจ ถ้าในส่วนที่เป็นผู้รับหรือล้ง การขนส่งและห้องเย็นได้มากขึ้น เมื่อมีผู้เล่นในตลาดมากขึ้น การแข่งขันจะผลักดันให้เกิดบริการที่ดีขึ้นและราคาสินค้าที่เหมาะสม
• การบังคับใช้กฎหมายการแข่งขันทางการค้า : ป้องกันไม่ให้รายใหญ่กดขี่รายย่อย หรือตกลงฮั้วราคากัน สำหรับสินค้าทุกชนิด ซึ่งปัจจุบันกระทรวงพาณิชย์ไม่มีความกล้าหาญที่จะจัดการกับผู้ผลิตรายใหญ่ที่ผูกขาดตลาด
• การส่งเสริมกลไกประมูล : สนับสนุนการสร้างตลาดกลางในพื้นที่เหมาะสม ที่โปร่งใส เปิดกว้างให้พ่อค้าหลายเจ้าเข้ามาแข่งขันประมูลซื้อสินค้าจากเกษตรกรโดยตรง วิธีนี้จะทำให้เกษตรกรได้ราคาที่เป็นธรรมตามคุณภาพจริง โดยไม่ต้องพึ่งพาเงินอุดหนุนจากรัฐ
• หลีกเลี่ยงที่จะทำหน้าที่เป็นเซลส์แมน ขายของ หรือซื้อของแข่งกับชาวบ้านแม้จะได้โฆษณาประชาสัมพันธ์ แต่จะไม่ได้ผลยั่งยืน เป็นการบรรเทาปัญหาเป็นบางแห่ง บางเวลาเท่านั้น
บทสรุป
การที่ทุเรียนเกรดพรีเมียมส่งออกไปต่างประเทศจำนวนมาก คือสัญญาณของตลาดที่ทำงานตามกลไกราคา ช่วยจูงใจให้ชาวสวนพัฒนาพันธุ์ทุเรียนให้มีคุณภาพดียิ่งขึ้นในอนาคต
ทางแก้ ปัญหาทุเรียน และผลิตภัณฑ์การเกษตรอื่นๆ ไม่ใช่การที่ “รัฐลงมาขายเอง” จัดอีเวนต์หรือโปรโมต สร้างภาพกับดาราดัง แต่การทำให้ตลาดในประเทศไทยมีประสิทธิภาพ มีการคัดเกรดอย่างมีประสิทธิภาพ มีการแข่งขันที่เสรีเป็นธรรมโดยไม่เลือกปฏิบัติ และเกษตรกรมีข้อมูล ด้านราคาที่เท่าเทียมกัน และเมื่อคนไทยมีรายได้และอำนาจซื้อมากขึ้น เมื่อนั้นกลไกตลาดจะดึงดูดสินค้าเกรดดีๆ ให้มาหมุนเวียนอยู่ในประเทศเองโดยธรรมชาติ
ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง

ลิซ่า จี้ ตรวจสอบ นฤชา เจ้าของแชท ช่วยน้ำเงินด้วย เหตุเป็นคนเซ็นจัดสอบ ขณะเป็นอธิบดี สถ.
พลังศรัทธาสร้างบ้านวีรบุรุษ ส่งมอบบ้าน 1.3 ล้าน พร้อมสิทธิ ส.ป.ก. แก่ครอบครัวทหารกล้า ร้อยตรีภานุวัฒน์ เสาร์สา
ไม่ใช่ฮีโร่ฉายเดี่ยว! เอ็ดดี้ ชูจุดแข็ง ปชป. วัฒนธรรมทำงานเป็นทีม
อิหร่านโต้ชัด โครงการขีปนาวุธไม่อยู่ในข้อตกลงกับสหรัฐฯ
วุฒิสภาสหรัฐฯ ผ่านมติจำกัดอำนาจสงครามทรัมป์ กดดันยุติสงครามอิหร่าน

เงื่อนไขการแสดงความคิดเห็น ซ่อน
โปรดอ่านก่อนแสดงความคิดเห็น
1.กรุณาใช้ถ้อยคำที่ สุภาพ เหมาะสม ไม่ใช้ ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่น สร้างความแตกแยกในสังคม งดการใช้ถ้อยคำที่ดูหมิ่นหรือยุยงให้เกลียดชังสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
2.หากพบข้อความที่ไม่เหมาะสม สามารถแจ้งได้ที่อีเมล์ online@naewna.com โดยทีมงานและผู้จัดทำเว็บไซด์ www.naewna.com ขอสงวนสิทธิ์ในการลบความคิดเห็นที่พิจารณาแล้วว่าไม่เหมาะสม โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ทุกกรณี
3.ขอบเขตความรับผิดชอบของทีมงานและผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซด์ อยู่ที่เนื้อหาข่าวสารที่นำเสนอเท่านั้น หากมีข้อความหรือความคิดเห็นใดที่ขัดต่อข้อ 1 ถือว่าเป็นกระทำนอกเหนือเจตนาของทีมงานและผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซด์ และไม่เป็นเหตุอันต้องรับผิดทางกฎหมายในทุกกรณี