ในเดือนตุลาคม 2569 นี้ ประเทศไทยกำลังจะกลายเป็นศูนย์กลางความสนใจของเศรษฐกิจโลกอีกครั้ง เมื่อระบบการเงินโลกจะเคลื่อนตัวมารวมกันที่กรุงเทพมหานคร ในการจัดการประชุมประจำปีสภาผู้ว่าการธนาคารโลก (World Bank) และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

เหตุการณ์นี้เปรียบเสมือนการจัด “โอลิมปิกทางการเงินและการคลัง” ซึ่งวนกลับมาจัดที่ประเทศไทยในรอบ 35 ปีนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534

ใครจะมาเยือนเราบ้าง?

งานนี้ไม่ใช่การประชุมสัมมนาทั่วไป แต่เป็นการรวมตัวของผู้ทรงอิทธิพลในการกำหนดทิศทางโลกกว่า 15,000 คน นำโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ผู้ว่าการธนาคารกลางจาก 191 ประเทศสมาชิก นายธนาคารระดับโลก นักลงทุน
ข้ามชาติ ตลอดจนนักวิชาการและผู้นำความคิดชั้นนำ

การที่ประเทศไทยได้รับเลือกเป็นเจ้าภาพ สะท้อนถึงความเชื่อมั่นที่นานาชาติต่อเสถียรภาพทางการเงิน ความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานระดับสากล และบทบาทเชิงยุทธศาสตร์ของไทยในภูมิภาคอาเซียน

ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม: คุ้มค่าแค่ไหน?

ในทางเศรษฐกิจ เม็ดเงินมหาศาลจะถูกฉีดเข้าสู่ระบบทันที คณะผู้แทนทั้งหมดเดินทางและพำนักด้วยงบประมาณของตนเอง การจับจ่ายในโรงแรมระดับ 4-5 ดาวร้านอาหาร ภาคการขนส่ง และการท่องเที่ยวหลังจบงาน จะเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้นที่มีกำลังซื้อสูงกว่านักท่องเที่ยวทั่วไปหลายเท่าตัว

ในระยะยาว นี่คือการ “ประกาศศักยภาพ”ของประเทศผ่านหน้าสื่อยักษ์ใหญ่ระดับโลกอย่าง Bloomberg หรือ Reuters นำมาซึ่งความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติที่จะกล้าเข้ามาลงทุนในอุตสาหกรรมอนาคตของไทย และยังเป็นโอกาสที่คนไทยจะได้รับสาระความรู้ระดับโลก ทั้งเรื่องทิศทางเงินเฟ้อ วิกฤตภูมิรัฐศาสตร์ เทคโนโลยี AI ทางการเงิน และแนวคิด “การเงินสีเขียว” (Green Finance) เพื่อรับมือกับภาวะโลกร้อน ซึ่งจะเป็นทิศทางขับเคลื่อนโลกนับจากนี้

โดยคนไทยทั่วไปมีหน้าที่ร่วมกันเป็นเจ้าบ้านที่ดีด้วยความเข้าใจ วางแผนการเดินทางเพื่อลดความหนาแน่นของการจราจร และผู้ประกอบการพร้อมปรับตัวรับเทคโนโลยิจิทัลและมาตรฐานการบริการระดับสากล

จากห้องประชุมในเมืองหลวง สู่ความจริงเชิงยุทธศาสตร์ในชนบท

ทว่า...การประชุมระดับโลกเช่นนี้จะสร้างประโยชน์ให้ประเทศไทยได้อย่างเต็มที่และยั่งยืนจริงหรือ หากเราทำเพียงแค่ต้อนรับพวกเขาในห้องแอร์อันหรูหราของเมืองหลวง พาชมสถานที่ท่องเที่ยวตามพิมพ์นิยม หรือซื้อขายสินค้าหัตถกรรมที่ปรุงแต่งขึ้นเพื่อการโฆษณาสร้างภาพ แผนการรับรองผู้เข้าร่วมประชุมระดับสูงส่วนใหญ่มักหนีไม่พ้นความวิจิตรตระการตาที่ถูกจัดวางไว้สำเร็จรูป

แต่หากเราต้องการสร้าง Soft Power ที่แท้จริงที่เปลี่ยน “ความน่าสงสาร” ให้กลายเป็น “ความเคารพ” เราจำเป็นต้องกล้าเปิดเผย “ความจริงและภูมิปัญญา”ที่แท้จริงในชนบทไทยให้พวกเขารับรู้

สร้างโปรแกรมยุทธศาสตร์ในพื้นที่จริง

เพื่อตอบโจทย์ดังกล่าว จึงขอเสนอ 6 โปรแกรมเชิงยุทธศาสตร์ในพื้นที่จริง เพื่อให้ผู้นำและนักเศรษฐศาสตร์โลกแม้เพียงบางส่วนบางคน ได้เรียนรู้วิถีชีวิต อัตลักษณ์และความท้าทายที่แท้จริงของประเทศไทย ดังนี้:

1. พลังแห่งความทรหดและเกษตรกรรมออร์แกนิกโลก(ยโสธร สุรินทร์ ศรีสะเกษ):

นำผู้บริหารระดับโลกไปดูพื้นที่ “ทุ่งกุลาร้องไห้”ที่เคยแห้งแล้งจัด แต่ชุมชนกลับรวมตัวกันอย่างมุ่งมั่นยาวนานหลายปี ปรับปรุงดินทำเกษตรอินทรีย์ ปลูกข้าวหอมมะลิปลอดสารพิษ จนสามารถบริหารจัดการ “โรงสีข้าวพิเศษของชุมชน” ที่ส่งออกขายทวีปยุโรปภายใต้มาตรฐาน Fair Tradeได้สำเร็จ นี่คือโมเดลการยกระดับจากเกษตรกรรายย่อยสู่ผู้ประกอบการระดับโลกด้วยความพึ่งพาตนเอง

2.ระบบนิเวศสามน้ำและการปรับตัวของเมือง (ฉะเชิงเทรา/สมุทรสงคราม):

สัมผัสชีวิตชาวนาเกลือแดดดั้งเดิม สวนมะพร้าวน้ำหอม และการเลี้ยงปลาในพื้นที่ 3 น้ำ ท่ามกลางความท้าทายของการขยายตัวของเขตอุตสาหกรรม สะท้อนภาพการบริหารจัดการทรัพยากรดินและน้ำที่เกี่ยวพันกับอาชีพและสิ่งแวดล้อมอย่างแยกไม่ออก

3.สวนสมรมและการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน (นครศรีธรรมราช):

เรียนรู้วิถีคีรีวงและลุ่มน้ำปากพนัง ผ่าน “สวนสมรม” เกษตรผสมผสานที่อยู่ร่วมกับป่าต้นน้ำโดยไม่ใช้สารเคมี และภูมิปัญญาผ้าทอมือย้อมสีธรรมชาติ สะท้อนระบบเศรษฐกิจและการเงินชุมชนที่พึ่งพาตนเองได้จริง

4.ความท้าทายแห่งลุ่มน้ำโขงและภูมิรัฐศาสตร์ (บึงกาฬ/นครพนม):

สัมผัสชีวิตเกษตรกรและชาวประมงพื้นบ้านที่ต้องเผชิญความผันผวนของระดับน้ำโขงจากปัจจัยข้ามพรมแดน เกาะแก่งในลำน้ำโขงกับวิถีชาวบ้าน ได้เห็น การสัญจรขนส่งทางน้ำ ภูมิปัญญาเครื่องมือจับปลาโบราณและการถนอมอาหารที่เป็นความมั่นคงทางอาหารของชุมชนชายขอบ

5.ไร่หมุนเวียนและการอยู่ร่วมกับผืนป่า (แม่ฮ่องสอน/เชียงราย):

เข้าใจวิถีกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง เรียนรู้ระบบ “ไร่หมุนเวียน” ที่ไม่ใช่การทำลายป่าแต่คือระบบเกษตรกรรมยั่งยืน และการปลูกกาแฟใต้ร่มไม้ใหญ่ (Shade-grown
Coffee) ท่ามกลางความท้าทายเรื่องสิทธิ์ในที่ดินทำกิน

6.ธนาคารปูม้าและการกู้คืนระบบนิเวศชายฝั่ง (เพชรบุรี/สุราษฎร์ธานี):

ดูสัจจะและการรวมกลุ่มของชาวประมงพื้นบ้านขนาดเล็กที่เผชิญหน้ากับการรุกรานของประมงพาณิชย์และการกัดเซาะชายฝั่ง แต่สามารถสร้าง “ธนาคารปูม้า”และ “ซังเชือก” เพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศทะเลด้วยมือของชุมชนเองโดยไม่ต้องพึ่งพา
งบประมาณรัฐ

7. หรือพื้นที่อื่นใด ที่ได้เรียนรู้ชีวิตจริง การต่อสู้ชีวิตของชาวบ้านไทย

สารถึงผู้ดำเนินการ: ธนาคารแห่งประเทศไทย และ กระทรวงการคลัง

การพาผู้นำระดับโลกไปเห็นภาพเหล่านี้ จะทำให้นักเศรษฐศาสตร์มหภาคได้ตระหนักว่า นโยบายการเงินและการพัฒนาที่พวกเขาคิดในห้องทำงาน ส่งผลอย่างไรต่อโลกความจริง และพวกเขาจะได้เห็นว่าคนไทยมี “ทุนมนุษย์” ที่แข็งแกร่ง มีความทรหด (Resilience) และมีภูมิปัญญาที่พร้อมจะช่วยแก้ปัญหาวิกฤตสิ่งแวดล้อมและสังคมโลกได้

ในเวลานี้ ยังคงมีเวลาเหลืออีกหลายเดือนก่อนจะถึงกำหนดการจัดงานในเดือนตุลาคม จึงขอเสนอให้ ธนาคารแห่งประเทศไทย และกระทรวงการคลัง ในฐานะผู้ดำเนินการหลัก ได้โปรดพิจารณา ปรับเปลี่ยน หรือเพิ่มเติม โปรแกรมเชิงยุทธศาสตร์เหล่านี้เข้าไปในกำหนดการรับรอง

เพื่อให้การลงทุนจัดงานครั้งใหญ่ครั้งนี้ของประเทศไทยไม่ได้จบลงแค่ความประทับใจชั่วคราวในเมืองหลวง แต่เป็นการสร้างความเคารพและการยอมรับในศักยภาพที่แท้จริงของคนไทยจากฐานรากอย่างยั่งยืนในเวทีสากล

รศ.ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง