“ข้าวต้ม” เป็นอาหารหลักของชาวแต้จิ๋วที่บริโภคตลอดสามมื้อจนเป็นวิถีชีวิตประจำวันแบบง่ายๆ ชนิดที่เรียกได้ว่าใช้ชีวิตอย่างพอเพียง จนมีคำกล่าวว่า “ ขอเพียงมีปลายข้าวก็ทำให้ท้องอิ่มได้ แม้นมีอาหารชนิดวิเศษอีก 12 อย่างก็ไม่ได้มีความพิเศษแต่อย่างใด” คือคำเปรียบเทียบการกินข้าวแบบชาวบ้านธรรมดาสามัญในชีวิตประจำวันอันต่างกับอาหารโต๊ะจีนคาวหวานราคาแพง แม้ทำให้อิ่มท้องอร่อย  แต่คนแต้จิ๋วจะไม่อิ่มเอมจนกว่าจะได้กินข้าวต้มกับส่งท้าย ภัตตาคารแต้จิ๋วทั่วไปจึงมีบริการข้าวต้มกับให้กินฟรี แม้คนจีนต่างถิ่นมาลองกินบ้าง ต่างก็พากันติดอกติดใจไปตามกัน

เหตุผลการติดการกินข้าวต้มของคนแต้จิ๋วนั้นไม่เหมือนการติดเหล้าติดบุหรี่ แต่เพราะข้าวต้มเป็นของย่อยง่ายทำให้สบายในกระเพาะ จนเป็นความเคยชิน หากไม่ได้กินข้าวต้มแล้วท้องไส้จะปั่นป่วน

บางคนให้เหตุผลว่าเป็นเงื่อนไขตามสภาพเศรษฐกิจช่วงตกต่ำ  จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณเติมน้ำมาก ๆจนเป็นข้าวต้ม บางปีที่ข้าวยากหมากแพงถึงกับต้องเติมเผือกเติมมันลงผสม

ข้าวต้ม “เจ๊กเลี้ยง” ร้านดังที่เมืองเพชรฯ

ข้าวต้มสไตล์แต้จิ๋วนั้นมีอยู่ทั่วไปตามจังหวัดแทบทุกจังหวัด โดยมากจะเป็นกับข้าวทำสำเร็จรูปโชว์หน้าร้านเป็นหม้อเป็นถาด แขวนไก่ต้มเป็ดพะโล้ให้ดูหรูหรา แม้กระทั่งตามภัตตาคารจีน หรือห้องอาหารในโรงแรมก็มีบริการข้าวต้มชุด บ้างก็เป็นข้าวต้มบุฟเฟ่ด้วยซ้ำไป

ร้านข้าวต้มเจ้สวย

ละแวกสน.พลับพลาไชยใกล้แยกถนนเจริญกรุง (ตรงกันข้ามกับทางลงสถานีรถใต้ดินวัดมังกรฯ) อยู่เยื้องกับวัดคณิกาผล และมูลนิธิปอเต็กตึ๊ง จะเห็นผู้คนที่ล้นหลามนั่งอยู่บนผิวจราจรหนาแน่นหน้าร้านข้าวต้มที่โดดเด่นโชว์เหล่าผัดสดหลากประเภทล้างสะอาดดูสดชื่น แซมด้วยเห็ดสด และถุงบรรจุของแห้งห้อยพะรุงพะรังประดับ เปิดมานานร่วม 100 ปี 3 ชั่วอายุ

ชุดกับข้าวกึ่งสำเร็จรูปดูสดใส

ครัวเปิดอยู่กลางร้าน

โชว์การหั่นสับเห็นถึงความสะอาดอยู่กลางร้านที่ใครเดินผ่านเห็นแค่ความน่ากินของการเตรียมวัตถุดิบ ท้องถึงร้องอุทธรณ์ด้วยความหิว

หม้อต้มยำไฟแรงร้อน

ร้านจีนมักจะมีวิธีการต้มยำที่มองปราดก็จะเดาได้ไม่ยากว่าเป็นต้มยำแบบจีนที่แตกต่างกับต้มยำไทยทั้งสีกลิ่นรส

ทั้งผัดและทอดกันเป็นอลหม่าน

หอยลายผัดใบโหระพาอีกรายการที่ร้อนแรง

หมูสับต้มบ๊วยดอง

แกงจืดที่เป็นมรดกเก่าแก่ของคนจีนแต้จิ๋ว ทำง่ายเพียงปั้นหมูสับต้มกับบ๊วยดองยีนิดหน่อ ได้พร้อมความเค็มและความเปรี้ยวหอม ความหวานของน้ำต้มหมูสับ บางเจ้ายังใส่เครื่องในหมูทั้งหลายผสมทำให้อร่อยเพิ่มขึ้นอีก

หมึกฉีกเส้นทอด

หมึกแห้งตัวย่อม จับฉีกเส้นแล้วทอดกรอบ กินเป็นทั้งกับแกล้มและเป็นกับข้าว

แฮ่กึ๊น

นอกจากตามภัตตาคารจีนแล้ว ไม่ค่อยได้เจอแฮ่กึ๊นจากกุ้งสับล้วนห่อม้วนตามยาวกับแผ่นฟองเต้าหู้ หั่นแล้วทอดเกือบเกรียม กินกับน้ำจิ้มบ๊วยหวาน

เนื้อไก่ผัดขิงอ่อน

เนื้อไก่สับเป็นชิ้นติดกระดูก นัยว่าช่วยเพิ่มความหอมอร่อย อีกทั้งได้แทะกระดูกอย่างเมามัน ขิงอ่อนซอยฝอยเพิ่มความหอมดับกลิ่นคาว พริกซอยนิดหน่อยให้แซมความมีชีวิตชีวา

ปลาอินทรีทอดผัดต้นกระเทียม

ปลาอินทรีนึ่งตัวไม่ใหญ่ขนาดยาวพอดีจานเปล แล้วเอาไปทอดจนหนังเกรียม ต้นกระเทียม (เป็นพันธุ์ผักชนิดคล้ายต้นหอม มีรสหวานแซมไม่มีความเผ็ดมาก) ดับกลิ่นคาวปลาสนิท ผัดแล้วราดท่วมตัวปลาทอด ประสานรสได้ลงตัวอย่างไม่มีอะไรเปรียบ

แขนงผักผัดปลาเค็ม

แขนงผัก(Brussels Sprouts) เป็นผักที่เกิดจากกะหล่ำปลีที่งอกออกมาใหม่จากต้นของกะหล่ำปลี หลังจาก เก็บเกี่ยวและตัดหัวกะหล่ำปลีออกมาแล้วจะเหลือตอซึ่งจะแตกเป็นแขนงได้อีกเป็นต้น บางทีเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ยอดผัก ซึ่งเป็นผักสีเขียวที่มีขนาดเล็ก ลักษณะเป็นการผสมผสานระหว่างผักคะน้าและกะหล่ำปลี เป็นผักมีความกรอบ รสชาติเหมือนคะน้าแต่ไม่ขม

แขนงนี้ผัดแล้วจะกรอบเข้ากันได้ดีกับปลาเค็ม จานออกมันเยิ้มไปหน่อย

จับฉ่าย

ร้านนี้มีอาหารสำเร็จรูปรอตักน้อยอย่าง เช่น พะโล้ จับฉ่าย ปลาตะเพียนต้มเค็มผักกาดดอง ฯลฯ เพราะเป็นเมนูที่ต้องต้มเคี่ยวนาน ต้มผัดแบบสดใหม่ไม่ได้

จับฉ่ายร้านนี้รสชาติดีกำลังกิน ผักทั้งหลายนุ่มมีความหวานในตัว มีรสขมแซมเล็กน้อย

ผัดเปรี้ยวหวานตับหมู

ยังจำได้ถึงอาหารรายการนี้ตั้งแต่เป็นเด็กต่างจังหวัด เป็นอาหารที่ครบรสทั้งเปรี้ยวเค็มหวาน สมัยก่อนน่าจะใช้ซอสศรีราชาในการปรุงรส ส่วนตับหมูนั้นมีเคล็ดในการผัดจนตับนุ่มสุกประมาณ 80% ยังพอหากินได้ตามร้านจีนเก่าๆ หรือตามต่างจังหวัด

หอยกะพงผัด

หอยสองฝาเปลือกบางตัวใหญ่สุดยาวไม่เกิน 5 เซนติเมตร คนจีนเรียกว่า “เปาะคัก” แปลว่าหอยเปลือกบาง นิยมผัดทั้งเปลือกกับน้ำพริกเผาหรือผัดเต้าเจี้ยวใส่ใบโหระพา บ้างชอบดูดดุนเปลือกเพราะได้ความหวานและนุ่มนวล แต่ก็มีแม่ค้าที่เอาไปต้มกับน้ำเกลือแล้วฝัดเปลือกเหลือแต่เนื้อหอยล้วนสำหรับผู้รำคาญการต้องคายเปลือกทิ้ง โดยมากจะยำกับเต้าเจี้ยวพริกมะนาว หรือผัดดอกกุยฉ่าย กินกับข้าวต้มลงตัวอร่อย เดี๋ยวนี้ไม่ค่อยได้เห็นจากร้านข้าวต้มทั่วไป

ผัดดอกขจรวุ้นเส้นและกุ้งสด

ดอกขจร หรือ ดอกสลิด จัดเป็นไม้เถาเลื้อยพาดพันกับต้นไม้ชนิดอื่น ออกดอกเป็นช่อแบบกระจุกหรือออกเป็นพวงๆ คล้ายพวงอุบะตามซอกใบหรือโคนก้านใบ  ดอกมีกลิ่นหอม เรารู้จักเอาดอกขจรเป็นอาหารมาแต่โบราณกาล เช่น ลวกกินกับน้ำพริก หรือผัดกับวุ้นเส้นกุ้งสด มีกลิ่นหอมแรงไม่เหมือนดอกพืชชนิดอื่น กินอร่อยแถมมีสรรพคุณทางยาอีกหลายประการ

ผัดหนำเลี้ยบหมูสับ

"หนำเลี้ยบ" เป็นพืชตระกูลมะกอก (Olive) เป็นพืชในวงศ์เดียวกับสมอจีนแต่คนละสายพันธุ์ซึ่งสามารถนำมาประกอบอาหารได้ โดยใช้หนำเลี้ยบสีม่วงแดงที่ดองเค็มมาก่อน มีรสเค็มมันและมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ปรุงอาหารได้หลายอย่าง เช่น ทำข้าวผัดเจ หนำเลี้ยบหมูสับ โรยกระเทียมเจียวมาก ๆ เป็นกับข้าวต้มยอดนิยมอีกรายการหนึ่ง

สภาพแวดล้อมโดยทั่วไปรวมถึงความสะอาดอยู่ในระดับปานกลาง ถึงอย่างไรก็ยังดีกว่าร้านข้าวต้มพุ้ยโดยทั่วไปที่ค่อนข้างออกทางเขละมัน ผักปลาต่าง ๆ ก็สดดีวันต่อวันไม่ได้ค้างวัน

ข้าวต้มเจ้สวย พลับพลาชัย

547 ถนนพลับพลาไชย แขวงป้อมปราบศัตรูพ่าย เขตป้อมปราบฯ กรุงเทพฯ 10100

ใกล้กับทางแยกเข้าถนนเจริญกรุง รถไฟใต้ดินสถานีวัดมังกรฯทางออกที่ 1

เยื้องกับวัดคณิกาผล ฝั่งเดียวกับ สน.พลับพลาชัย 1 , 2

โทร. 02-22309592

เปิด 16.00-03.00 น.

ภาพ มีรัติ รัตติสุวรรณ