เทศกาลไหว้ขนมบ๊ะจ่างเป็นอีกเทศกาลสำคัญหนึ่งของชาวจีนในไทยและชาวจีนทั่วโลกเนื่องในประเพณีขนมไหว้ประจำเทศกาลตวนอู่(端午节) ที่ไทยเราเรียก “เทศกาลขนมจ้าง” ปัจจุบันคำไทยเรียกของกินชนิดนี้ว่า “บ๊ะจ่าง”(肉粽）เลียนตามชื่อในสำเนียงแต้จิ๋วซึ่งหมายถึงขนมจ้างไส้เค็มที่มีเนื้อสัตว์เป็นส่วนประกอบ โดยเฉพาะชาวจีนไทยมักจะนิยมทำขนมบ๊ะจ่างไส้เค็มมากกว่าไส้หวานอื่น เช่น ไส้เผือกกวน ถั่วกวน ฯลฯ

ในปีนี้เทศกาลไหว้ข๊ะจ่างตรงกับวันที่ 14 มิ.ย. 2564 นอกเหนือจากการทำบ๊ะจ่างเพื่อเซ่นไหว้เจ้าสมุทรแล้ว ในเทศกาลไหว้บ๊ะจ่างนี้ยังมีอีกประเพณีสำคัญที่เกี่ยวเนื่องกับเทศกาล คือประเพณีการแข่งเรือมังกร และมีความเชื่ออย่างอีกหนึ่งว่า ถ้าเราดื่มน้ำในตอนเที่ยงจะช่วยให้เราอายุยืนยาวขึ้น เชื่อว่าการแก้เคล็ดขับไล่สิ่งไม่ดีจะปรากฏออกมาในวันไหว้บ๊ะจ่าง

แม้ว่าในปัจจุบันไม่ต้องรอให้ถึงเทศกาลไหว้ขนมบ๊ะจ่างแต่ก็มีขนมบ๊ะจ่างขายอยู่ตามท้องตลาดทั่วไปจนถึงภัตตาคารจีนตามโรงแรม 5 ดาว แต่สำหรับชาวจีนแต้จิ๋วแล้วจะใช้ขนมบ๊ะจ่างเพื่อการเซ่นไหว้เทพเจ้าและบรรพบุรุษในเทศกาลตวนอู่เท่านั้น โดยชาวจีนแต้จิ๋วเรียกเทศกาลไหว้ขนมจ้างนี้ว่า"โหงวง้วยโจ่ย"(五月节) ซึ่งหมายถึงเทศกาลเดือนห้า ส่วนในเทศกาลอื่นถึงแม้ว่าบางบ้านจะมีการใช้บ๊ะจ่างเป็นของไหว้ประกอบบ้างแต่ก็ไม่ได้ให้ความสำคัญนัก

กีจ่าง

ยังมีขนมจ้างหวานอีกชนิดหนึ่ง เรียกเป็นภาษาจีนแต้จิ๋วว่า “กีจ่าง”（栀粽）โดยใช้ข้าวเหนียวที่คัดเม็ดลงแช่ในน้ำด่างค้างคืนแล้วใช้ใบไผ่ห่อโดยไม่มีไส้ นิยมใช้น้ำด่างที่ได้จากขี้เถ้าเปลือกทุเรียน เหมือนการทำข้าวต้มน้ำวุ้นไทย แต่คนจีนกวางตุ้งที่ฮ่องกงได้สรรค์สร้างเป็นลูกกีจ่างใสบรรจุไส้ด้วยผลไม้กวนต่างสีสันดูสวยงาม ซึ่งปัจจุบันยังไม่แพร่เข้ามาในบ้านเรา

ประดิษฐกรรมขนมจ้างชนิดหวานโดยคนจีนฮ่องกง

อุปกรณ์สำหรับการห่อขนมกีจ่างมีอยู่สองอย่าง คือใบไผ่ที่ใช้สำหรับห่อ และเปลือกปอฉีกเส้นหรือเชือกกล้วยใช้สำหรับมัดขนมเป็นพวง ขนมกีจ่างมีขนาดเล็กกว่าขนมเทียนกว่าครึ่ง รูปทรงเหมือนกับบ๊ะจ่างไส้เค็ม ส่วนใหญ่ใช้วิธีนึ่งให้สุก เมื่อสุกแล้วเนื้อขนมจะใสโปร่งสีทองสวยงามน่ากิน ตอนเซ่นไหว้นิยมไหว้พร้อมกับน้ำตาลถุงเล็กๆ เมื่อไหว้เสร็จแล้วเวลาจะกินก็จะนำมาจิ้มกินกับน้ำตาลทราย นอกจากนี้ยังมีขนมจ้างด่างอีกแบบหนึ่งที่มีวัตถุดิบและวิธีการทำเช่นเดียวกับกีจ่างเรียกว่าขนม “กีก้วย”（栀粿）แต่ต่างกันที่รูปร่างที่ขนมกีก้วยนึ่งใส่ถาดไม่ได้ห่อเป็นกรวยแบบกีจ่าง เวลากินก็นำมาตัดแบ่งเป็นชิ้นเล็กๆ พอดีคำ จิ้มน้ำตาลทรายขาวเช่นเดียวกันกับกีจ่าง ขนมประเภทกีจ่างนี้ใช้ไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ฝ่ายพระพุทธ  โดยที่ชาวจีนแต้จิ๋วมีความเชื่อว่าต้องไหว้ด้วยของเจ ในปัจจุบันมีขนมบ๊ะจ่างลูกใหญ่ที่ทำเป็นไส้เจออกมาขายมากมาย แต่สำหรับครอบครัวที่ยึดธรรมเนียมดั้งเดิมจริงๆ จะต้องไหว้พระพุทธพระโพธิสัตว์ด้วยขนมกีจ่างนี้เท่านั้น

ปราชญ์จีนโบราณกล่าวไว้ถึงความงดงามของธรรมเนียมประเพณีจีนที่มีความหมายอันงดงาม ถ้ามองผ่านๆ ก็เป็นแค่การไหว้เจ้าไหว้บรรพบุรุษที่ทำตามๆ กันมา แต่มองลึกๆ แล้ว ทุกๆ เทศกาลล้วนมีคุณค่าและความหมายลึกซึ้งของมัน มีผลต่อความเป็นอยู่ของคนที่ยังมีชีวิตอยู่ และจะสืบทอดมันต่อไปไม่ให้สูญหายไปตามกาลเวลา

ท่านที่นับถือท่านหนึ่งได้กรุณาส่งบ๊ะจ่างมาถุงหนึ่ง พร้อมกับบรรยายถึงสรรพคุณรสชาติคุณภาพที่แตกต่างจากเจ้าอื่นๆ ตั้งแต่การบรรจุผนึกห่อด้วยพลาสติกสุญญากาศ สะอาด เครื่องเคราแน่นและเก็บได้นาน เป็นบ๊ะจ่างสูตรลับของครอบครัวซึ่งตกทอดมานานกว่า 60 ปี  เริ่มต้นจากการทำแจกผองเพื่อนและญาติมิตรในช่วงเทศกาลบ๊ะจ่าง ต่างก็ติดอกติดใจ เลยเรียกร้องให้ทำเพิ่มขึ้นอีกในทุกปี โดยใช้ชื่อว่า “รสมือเจี๊ยบ”

ถือได้ว่าเป็นบ๊ะจ่างชนิดวีไอพี เริ่มจากกุ้งแห้งคัดพิเศษ เหล่าเครื่องปรุงและวัตถุดิบอีกหลายอย่างล้วนคัดสรรมาแต่ของดีเยี่ยม ข้าวเหนียวเขี้ยวงูที่คัดเม็ด เห็ดหอมญี่ปุ่นใส่ทั้งดอก ไข่แดงเค็มไชยาจากสุราษฎร์ธานี เกาลัด เม็ดบัว เม็ดแปะก๊วยใส่ไม่อั้น เนื้อหมูคุโรบูตะย่าง กุนเชียงมันน้อยไร้กลิ่นสาบ เผือกกวนเอง แต่ละลูกที่ใช้มัดล้วนผ่านกรรมวิธีที่พิถีพิถันใช้ความละเอียดขั้นสูง ทุกลูกล้วนทำใหม่แบบสดๆ ร้อนๆ ไม่เหลือค้างวันทั้งนี้ก็เพื่อรักษาคุณภาพให้สม่ำเสมอ  องค์ประกอบต่างๆ ที่ใช้ของเกรดชั้นเยี่ยมเหมือนกินเองในบ้าน วิธีการ เมื่อคลี่ใบไผ่จะได้ความหอมกระจายจนอดไม่ได้ต้องรีบอุ่น แล้วชิมทันที ซึ่งไม่ทำให้ผิดหวังจนเกิดรำลึกถึงเมื่อสมัยเด็กเมื่อ 60 ปีที่แล้วโดยฝีมือแม่

เมื่อแกะห่อแล้วคลุกเคล้าเครื่องทุกอย่างให้เข้ากันพร้อมความหวานของเผือกกวนที่ช่วยผสานรสอย่างดี ขอยอมรับว่าเป็นบ๊ะจ่างที่มีรูปลักษณ์และรสสัมผัสอันสมบูรณ์แบบ ถูกลิ้นถูกปากมากที่สุดประจำปีนี้ที่ได้ลองชิมมาแล้วกว่า 10 เจ้า โดยประทับใจของเจ้านี้มากที่สุด

บ๊ะจ่างเจ้านี้ไม่มีหน้าร้านไม่ได้ทำขายตลอดปี จะทำตามสั่งผ่านออนไลน์ ตามวันที่กำหนดเท่านั้น

เดือนนี้จัดส่งวันที่ 7 9 และ 11 มิถุนายน 2564

ราคาลูกละ 75 บาท

https://www.facebook.com/rodmuejeab/

line : https://lin.ee/3PzhBs4T9

ig : rodmuejeab

ภาพถ่าย FB rodmuejeab, มีรัติ รัตติสุวรรณ