จริงๆ แล้วอาทิตย์แรกของปี 2022 อยากเขียนเล่าสถานการณ์เรื่องโอมิครอนในอเมริกา ที่ตอนนี้กำลังระบาดหนัก ก่อนหน้าปีใหม่ป่วยกันวันละครึ่งล้าน  ขนาดรัฐมนตรีกลาโหมที่ฉีดวัคซีนเข็มสามแล้วยังติดโควิดเลย  โอมิครอนอยู่รายล้อมรอบตัวไปหมด  พอพ้นคริสต์มาสปุ๊บ ป่วยกันงอมแงม นี่ยังไม่อยากคิดถึงช่วงหลังปีใหม่เลย

เพื่อนคนไทยคนหนึ่งทำงานในห้างทุกวัน รอดปลอดภัยมาตลอดสองปี ทั้งที่ทำงานเสี่ยงสูงพบเจอลูกค้าตลอดเวลา   แต่ช่วงคริสต์มาสที่ผ่านมา พ่อแม่สามีอยากรวมญาติ   เพื่อนเห็นว่าทุกคนฉีดวัคซีนครบสองโดส บางคนฉีดเข็มสามแล้วด้วยซ้ำ มีแต่ทารกน้อยวัยขวบกว่าที่ยังไม่ได้ฉีดแค่คนเดียว เลยคิดว่าไม่เป็นไร ปรากฎว่าหลังฉลองคริสต์มาส ติดโควิดกันทั้งครอบครัว ป่านนี้ยังนอนซมทั้งบ้าน คาดว่าน่าจะเพราะฤทธิ์โอมิครอน

เรื่องหนักๆ ในอเมริกา ขอพักไว้ก่อน  เริ่มต้นปีใหม่ อยากคุยเรื่องเบาๆ สลับฉาก คุยแต่เรื่องหนักๆ บางทีก็ไม่ไหวเหมือนกัน อาทิตย์นี้อยากเล่าว่า ครั้งหนึ่งอาหารแดกด่วนยอดนิยมของอเมริกาถูกกล่าวหาว่าไม่เป็นอเมริกันพอ เลยต้องมีการเปลี่ยนชื่อใหม่ให้แฮมเบอร์เกอร์

ใครๆ ในโลกย่อมรู้จักแฮมเบอร์เกอร์  เมนูนี้นับเป็นอาหารจานเด็ดในอเมริกา  เพราะทำง่าย พลิกแพลงยัดอะไรใส่ลงไปได้ทั้งนั้น  หลักๆ ที่เราคุ้นชินคือแป้งกลมๆ สองอัน        ประกบกับเนื้อบดทอดหรือย่าง ซึ่งส่วนใหญ่จะทอดในกระทะแบนๆ  โปะชีส ใส่ผักตามชอบ ส่วนมากหัวหอม ผักกาดแก้วและมะเขือเทศยืนพื้น กินกับซอสมะเขือเทศ และเฟรนซ์ฟราย      

แต่น่าแปลกที่ถิ่นกำเนิดอาหารยอดนิยมมะริกันชนกลับไม่ใช่อเมริกา ใครจะไปคิดว่าไอ้เจ้าอาหารยอดนิยมของมะริกันไม่ได้เกิดขึ้นในอเมริกา เพราะมะริกันกินกันจนกลายเป็นอาหารประจำชาติไปแล้ว ชาวอเมริกันเพียงประเทศเดียวก็กินเบอร์เกอร์มากกว่า 50,000,000,000 อันต่อปี หากนำเอาแฮมเบอร์เกอร์ที่คนอเมริกันกินใน 1 ปี มาวางเรียงต่อกันเป็นเส้นตรง จะพันรอบโลกได้ถึง 32 ครั้ง หรือกว่านั้น

ตำนานกำเนิดแฮมเบอร์เกอร์ไม่มีหลักฐานอ้างอิงที่ชัดเจน บางตำราอ้างว่าต้นตำรับมาจากเยอรมัน แต่บางตำราไปไกลถึงว่าต้นตำรับมาจากเจงกีสข่าน เริ่มจากการที่หลานเฮียเจงมั่นหน้าบุกไปถึงมอสโก  พวกนี้เป็นนักรบสายพันธุ์ทรหดที่แท้ทรู   เอาเนื้อบดซุกไว้ใต้อานม้า อาศัยความร้อนจากการควบม้าปรุงสุกช้าๆ แต่ไม่ได้สุกแบบทอดจี่เลยทีเดียว อาจจะสุกๆ ดิบๆ จากนั้นก็ใส่เครื่องปรุงบางอย่างที่นำติดตัวมา ชาวมองโกลเลยเอาสูตรเนื้อบดมาเผยแพร่ในเมือง ปรากฎว่าได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย เรียกว่า "Steak Tartare" มีลักษณะเป็นเนื้อดิบปั้น และชาวมอสโกดัดแปลงสูตรโดยการผสมหัวหอมและไข่ดิบลงไป

จากมอสโกไปสู่เยอรมัน เกิดการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมทางอาหารด้วยเส้นทางการเดินเรือ ชาวเยอรมันนำสูตร Steak Tartare มาประเทศตน ช่วงนั้นการเดินเรือในเยอรมันต้องใช้ท่าเรือที่เมืองฮัมบูรก์เป็นหลัก เมนูนี้กลายเป็นเมนูที่บรรดากะลาสีชอบอกชอบใจ เลยมีการเปลี่ยนชื่อเป็น “Hamburg Steak”

อเมริกาเปิดให้ผู้อพยพชาวยุโรปเดินทางไปตั้งรกรากและชีวิตใหม่ในอเมริกา เพราะมีการสร้างโรงงานอุตสาหกรรมทางตอนเหนือของทวีป ตอนนั้นผู้คนหลั่งไหลจากยุโรปเข้าสู่อเมริกา ความนิยมแฮมเบอร์เกอร์ในอเมริกาเริ่มต้นที่นิวยอร์ก ซึ่งในเวลานั้นเป็นเมืองท่าที่อ้ารับนักเดินทางจากทั่วโลก

ความนิยมกินแฮมเบอร์เกอร์ช่วงแรกคงแพร่อยู่เฉพาะนิวยอร์ก แต่ปี 1904 เกิดดังเป็นพลุแตกเพราะในงาน World’s Fair รัฐมิสซูรี่  นักข่าวจากนิวยอร์กทรีบูนน์เขียนถึงแซนด์วิชชนิดใหม่ที่วางขายในงาน โดยเรียกว่า "แฮมเบอร์เกอร์"

ชาวโลกรู้จักอาหารชนิดนี้ในชื่อแฮมเบอร์เกอร์มานาน แต่ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง รัฐบาลอเมริกันพยายามเปลี่ยนชื่อแฮมเบอร์เกอร์เป็น “แซนด์วิชแห่งเสรีภาพ” ทั้งหมดทั้งมวลเพราะความเกลียดชังเยอรมันล้วนๆ เพราะชื่อแฮมเบอร์เกอร์ชวนให้คิดถึงเมืองฮัมบรูก์นั่นเอง แฮเบอร์เกอร์เจอข้อกล่าวหาว่าไม่เป็นอเมริกัน

ช่วงที่เกิดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง โลกถูกฉีกออกเป็นสองฝั่งแล้วยกพวกตีกัน ฝ่ายที่เรียกตัวเองว่าฝ่ายมหาอำนาจกลางหรือฝ่ายอักษะ มีเยอรมนี ออสเตรีย-ฮังการี ตุรกี และบัลแกเรีย ส่วนฝ่ายพันธมิตรทมีฝรั่งเศส รัสเซีย อังกฤษ เซอร์เบีย อิตาลี อเมริกา จีน ญี่ปุ่น เป็นหลัก 

ลุงแซมนั้นโกรธแค้นเยอรมันมาก่อนแล้ว เพราะเยอรมันเปิดศึกใต้มหาสมุทรเรือดำน้ำถล่มชาติอื่นอย่างเมามัน หนหนึ่งโจมตีเรือโดยสารลูสิตาเนีย ซึ่งเป็นเรือโดยสารที่ไม่ติดอาวุธของอังกฤษจมลงใกล้ฝั่งทะเลของไอร์แลนด์ ในเรือมีคนอเมริกันรวมอยู่ด้วยและเสียชีวิต 139 คน  ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ.1915 อเมริกาจึงประท้วงเยอรมันรัวๆ

ความแค้นฝังหุ่นยังไม่จบง่าย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเยอรมนีชวนเม็กซิโกกับญี่ปุ่นให้ร่วมทำสงครามกับอเมริกา โดยเม็กซิโกจะได้รับผลตอบแทนคือรัฐนิวเม็กซิโก เท็กซัส และอริโซนาคืนจากอเมริกา  จึงทำให้อเมริกาไม่พอใจถึงขั้นหนวดกระดิก 

อเมริกานั้นชำนาญเรื่องการโฆษณาชวนเชื่อมานานแล้ว เลยใช้โอกาสนี้เปลี่ยนชื่อทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นของชอบของโปรดของมะริกัน ที่มีสำเนียงหรือสุ้มเสียงไปทางเยอรมันให้เป็นอเมริกันให้หมด สุดท้ายแฮมเบอร์เกอร์เลยกลายเป็น “แซนด์วิชเสรีภาพ”

หนักสุดเห็นจะเป็นกะหล่ำปลีดองแบบเยอรมันที่เรียกว่า Sauerkraut ออกเสียงภาษาไทยน่าจะประมาณนี้ “เซาเออร์เคราท์” ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น “กะหล่ำปลีเสรีภาพ”

นอกจากอาหารสองอย่างนี้ ยังมีการเปลี่ยนชื่อไส้กรอกและหมา  คือระดับความชังถูกปั่นให้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จากการโฆษณาชวนเชื่อ ก่อนหน้าที่จะเรียกไส้กรอกว่า “ฮอทดอก” อเมริกันเรียกไส้กรอกว่าแฟรงเฟิร์ตเตอร์ ( Frankfurters.)

ไส้กรอกที่ขึ้นชื่อลือชาว่าอร่อยนักอร่อยหนานั้นมาจากแฟรงเฟิร์ต  ชุนท์     คำว่า “แฟรงค์” เลยกลายมาเป็นคำที่ใช้เรียกไส้กรอกที่นำมาทำฮอทดอก พอเกิดการต่อต้านเยอรมันช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง อเมริกันบางโซนเลยเรียกว่าไส้กรอกเสรีภาพ ฟังแล้วหวาดเสียวชอบกล โชคดีที่ตอนหลังเลิกเรียกชื่อบ้าบอคอแตกเหล่านี้  ไม่งั้นคงลำบากแย่เวลาสั่งอาหาร อาจต้องสั่งว่า

“เอาขนมปังเสรีภาพสองก้อน ใส่กะหล่ำปลีเสรีภาพให้ด้วย แล้วเอาไส้กรอกเสรีภาพห่อกลับบ้านอันนึง”