ต้อหิน (Glaucoma) จัดเป็นภัยเงียบที่ทำให้เกิดการสูญเสียการมองเห็นถาวรแบบแก้ไขไม่ได้ และเป็นสาเหตุสำคัญทำให้เกิดตาบอดเป็นอันดับที่ 2 รองจากต้อกระจก เนื่องจากต้อหินเป็นโรคที่ไม่แสดงอาการผิดปกติใดๆ ในระยะแรกที่มีการทำลายเส้นประสาทตา ยกเว้นในผู้ที่เป็นต้อหินชนิดเฉียบพลันที่จะมีอาการปวดตาอย่างฉับพลัน และเป็นโรคที่ตรวจโดยจักษุแพทย์เท่านั้น ดังนั้นการรู้จักและเข้าใจโรคต้อหินจึงช่วยป้องกันและลดอุบัติการณ์การสูญเสียการมองเห็นได้

ต้อหินเกิดจากภาวะความดันในลูกตาสูง ซึ่งมีผลทำให้ขั้วประสาทตาเสื่อม รวมถึงเส้นประสาทตาถูกทำลาย ทำให้สูญเสียการมองเห็นจากการแคบลงของลานสายตา หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรได้ในที่สุด ต้อหินสามารถเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย และพบมากในผู้ที่มีอายุ 40 ปี ขึ้นไป โดยอัตราการเกิดโรคจะสัมพันธ์กับอายุที่เพิ่มมากขึ้น

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อการเป็นต้อหิน

● ผู้ที่มีประวัติในครอบครัวเป็นโรคต้อหิน

● ผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป

● ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง

● สูบบุหรี่เป็นประจำ

● ผู้ที่มีสายตาสั้นมาก หรือสายตายาวมาก

● ผู้ที่เคยผ่าตัดหรือได้รับอุบัติเหตุเกี่ยวกับดวงตา

● ภาวะแทรกซ้อนจากโรคทางตาแบบเรื้อรัง เช่น การอักเสบ การติดเชื้อ หรือมีการตรวจพบความดันตาสูง

● การใช้ยาหยอดตาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์เป็นระยะเวลานาน

ชนิดของต้อหิน

โรคต้อหินมีหลายชนิด แต่ที่สำคัญมี 2 ชนิด คือ โรคต้อหินมุมเปิด และโรคต้อหินมุมปิด

● ต้อหินมุมเปิด (Open-angle glaucoma) เป็นต้อหินชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด เกิดจากความดันในลูกตาสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องแบบค่อยเป็นค่อยไป ส่วนใหญ่ไม่มีอาการเจ็บปวดจนกระทั่งมีการทำลายเส้นประสาทตามากแล้ว และมักเกิดกับตาทั้ง 2 ข้าง ทำให้สูญเสียการมองเห็น ลานสายตาแคบลง จนระยะสุดท้ายสูญเสียการมองเห็นแบบถาวรได้

● ต้อหินมุมปิด (Angle-closure glaucoma) เกิดจากการมีความดันลูกตาสูงอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นผลมาจากเคลื่อนตัวและการเปลี่ยนตำแหน่งของม่านตาดำ (Iris) เข้ามาปิดขวางทางน้ำหล่อเลี้ยงลูกตา (Aqueous outflow) ทำให้ผู้ป่วยในระยะเฉียบพลันเกิดอาการปวดตาอย่างรุนแรง มองเห็นแสงรัศมีรอบๆ ดวงไฟ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ และตามัวลงอย่างรวดเร็ว ส่วนภาวะต้อหินมุมปิดแบบเรื้อรังจะไม่มีอาการปวดตา แต่จะมีภาวะความดันตาสูง และตามัวลง ลานสายตาแคบลง จนระยะสุดท้ายเกิดการสูญเสียการมองเห็นแบบถาวรได้

 การรักษา

เนื่องจากต้อหินเป็นโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ เป้าหมายในการรักษาโรคต้อหิน คือ การควบคุมความดันลูกตา เพื่อประคับประคองไม่ให้ประสาทตาถูกทำลายมากยิ่งขึ้น ช่วยคงสภาพการมองเห็น ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาแนวทางการรักษาให้เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยในแต่ละราย โดยทางเลือกในการรักษาจะขึ้นอยู่กับประเภทและระยะของโรค เช่น การรักษาด้วยการใช้ยาหยอดตา การทำเลเซอร์ และการรักษาด้วยการผ่าตัด (Glaucoma surgery) หลังการรักษาควรพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอนัดเพื่อประเมินผลการรักษาตลอดจนผลข้างเคียงจากการใช้ยา

การป้องกัน

ควรแนะนำญาติหรือคนรู้จักที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป เข้ารับการตรวจสายตาจากจักษุแพทย์ เพื่อการวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรก หากตรวจพบความผิดปกติในระยะแรกเริ่ม จะช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น  อีกทั้งยังเป็นการช่วยลดอุบัติการณ์ของการสูญเสียการมองเห็นแบบถาวรได้

ข้อมูล : ศูนย์จักษุและเลสิก โรงพยาบาลปิยะเวท