ข้อมูล ณ วันที่ 22 มกราคม 2565

การบริจาคดวงตา

เปรียบเสมือนการบริจาคอวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกาย เป็นการบริจาคดวงตาทั้งดวง โดยจักษุแพทย์จะนำส่วนของกระจกตาจากดวงตามาใช้เปลี่ยนถ่ายเพื่อรักษาผู้ป่วยไม่สามารถเปลี่ยนดวงตาทั้งดวงได้

ปัจจุบันเปลี่ยนได้ในส่วนของกระจกตาเท่านั้น หากเปรียบดวงตาทั้งดวงเป็นนาฬิกา กระจกตาเปรียบเหมือนหน้าปัดนาฬิกา เป็นส่วนใสๆ ด้านหน้าของลูกตา 

ความเป็นมาของศูนย์ดวงตาสภากาชาดไทย

l จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2508

l ศูนย์กลางการรับแสดงความจำนงในการบริจาคดวงตา 

l จัดเก็บดวงตาผู้บริจาคเมื่อเสียชีวิต 

l จัดสรรดวงตาบริจาคให้จักษุแพทย์นำไปปลูกถ่ายกระจกตารักษาคนไข้อย่างเท่าเทียมและยุติธรรม

ดวงตาที่ได้รับบริจาคมาจากทางไหน

1.จากผู้ที่มีชีวิตอยู่ แสดงความจำนงบริจาคดวงตา 

2.การบริจาคดวงตาเชิงรุก

โดยญาติเป็นผู้บริจาคแทนในโรงพยาบาลที่เป็นศูนย์เครือข่ายของสภากาชาดไทย เป็นวิธีที่ทำให้ได้รับดวงตามากที่สุด ( 70-80% ของดวงตาทั้งหมด)

เมื่อบริจาคดวงตาแล้ว ทางศูนย์ทำอย่างไรต่อกับดวงตาที่ได้รับบริจาค

1.หลังบริจาคดวงตาแจ้งญาติให้ทราบ บอกเจตนารมณ์หากเสียชีวิต ต้องแจ้งศูนย์ภายใน 6 ชม.

2.ทีมจัดเก็บดวงตาหลังจากผู้บริจาคเสียชีวิต นำมาตัดแยกส่วน แยกเฉพาะส่วนกระจกตา

3.ตรวจเลือดของผู้บริจาค เพื่อป้องกันโรคจากผู้บริจาคมาให้ผู้ที่ถูกปลูกถ่าย 

4.นำกระจกตามาตรวจสภาพ จำนวนเซลล์

5.จ่ายดวงตา ตามลำดับการจองตาและความรีบด่วนตามความฉุกเฉิน

6.การจองตา จักษุแพทย์จะเป็นผู้พิจารณา ไม่สามารถจองเข้ามาเอง หรือซื้อขายคิวได้

ข้อจำกัดในการบริจาคดวงตา

1.เสียชีวิตโดยไม่ทราบสาเหตุ 

2.ติดเชื้อในกระแสเลือดตอนเสียชีวิต

3.ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบหรือเชื้อเอดส์

ช่องทางการรับบริจาคดวงตา

1.ศูนย์ดวงตาสภากาชาดไทย อาคารเทิดพระเกียรติสมเด็จพระญาณสังวร ชั้น 7 เขตปทุมวัน กรุงเทพ

2.หน่วยเคลื่อนที่ หน่วยอาสาสภากาชาด

3.ศูนย์บริจาคโลหิต สภากาชาดไทย 0-2256-4039ถึง 40 ในเวลาราชการ 

4.เว็บไซต์ www.eyebankthai.com

5.สำนักงานเขต ที่ว่าการอำเภอ

6.เหล่ากาชาด กาชาดประจำอำเภอหรือ ประจำจังหวัด

7.โรงพยาบาลเครือข่ายของสภากาชาดไทย,โรงพยาบาลศูนย์

สถานการณ์การบริจาคดวงตาในปัจจุบัน

l จัดว่าอยู่ในสถานะขาดแคลน

l เคสด่วนต้องรีบเปลี่ยนถ่ายกระจกตาจะได้รับการจ่ายตาก่อน รอประมาณ 1 เดือน คิวปกติประมาณ 3 ปี

l หากตาบอดสองข้าง ตาแรกจะได้คิวเร็วกว่า

l มีการนำเข้าดวงตาแค่เฉพาะเคสด่วน

ถาม ตอบ

Q : ทำเลสิคสามารถบริจาคตาได้ไหม

A : ในประเทศไทยสามารถบริจาคได้ หากไม่มีข้อห้ามที่กล่าวไป ผู้ที่มีสายตาสั้น ยาว เอียง ต้อหิน ต้อกระจก ต้อเนื้อต้อลม สามารถบริจาคได้หมด

Q : ศาสนามีผลต่อการบริจาคดวงตาไหม

A : ในส่วนของผู้บริจาค ขึ้นกับเจตจำนงของผู้บริจาคแต่ในส่วนของผู้ที่ได้รับบริจาคทางศูนย์ดวงตา กาชาดไทย จะไม่มีการเปิดเผยข้อมูลทั้งผู้ให้และผู้รับบริจาคว่าเป็นดวงตาของใคร 

Q : คนต่างด้าวมีสิทธิ์ได้รับการบริจาคดวงตาหรือไม่ คิวเหมือนคนไทยหรือไม่

A : คนต่างด้าวจะไม่ได้ให้สิทธิ์เลยในส่วนของทางสภากาชาด ยกเว้นมีหลักฐานว่ามีการย้ายถิ่นฐานมาเป็นคนไทยชัดเจน หรือเป็นเคสด่วน

ประชาสัมพันธ์ บริจาคดวงตากับสภากาชาดไทยเพื่อมอบโอกาสการมองเห็นให้แก่ผู้ป่วย และขอขอบคุณในบุญกุศล สำหรับผู้บริจาคดวงตาเพื่อช่วยเหลือผู้อื่นต่อ

บทความโดย

ผศ.พญ.ลลิดา ปริยกนก ผู้อำนวยการศูนย์ดวงตาสภากาชาดไทย

เรียบเรียงโดย นศพ.ปิยาพัชร จารุนิภากุล

ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย