1. วัณโรคคืออะไร?

- วัณโรคเกิดจากการเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า Mycobacterium tuberculosis โดยพบผู้ป่วยวัณโรคในประเทศไทยได้บ่อย มีรายงานพบผู้ป่วย 150-200 รายต่อประชากร 100,000 ราย

2. วัณโรคสามารถเกิดนอกปอดได้หรือไม่ 

- แม้ว่าวัณโรคจะพบบ่อยที่ปอด แต่วัณโรคยังสามารถเกิดที่อวัยวะอื่น ๆ  ได้ เช่น วัณโรคต่อมน้ำเหลือง กล่องเสียง เยื่อหุ้มสมอง กระดูก ทางเดินอาหาร เป็นต้น

3. วัณโรคมีอาการอย่างไร

วัณโรคปอด

- ไอเรื้อรังนานหลายสัปดาห์ และมีอาจมีเลือดปนออกมากับเสมหะ
- มีไข้นานหลายสัปดาห์ โดยเฉพาะไข้ตอนเย็น
- เหงื่อออกตอนกลางคืน
- น้ำหนักลด

วัณโรคนอกปอด

- อาการขึ้นกับอวัยวะที่ติดเชื้อ เช่น วัณโรคต่อมน้ำเหลือง จะพบก้อนที่บริเวณนั้น ๆ หรือวัณโรคที่เยื้อหุ้มสมอง จะมีอาการปวดศีรษะ เป็นต้น

4. วัณโรคติดต่ออย่างไร?

- เชื้อวัณโรคสามารถแพร่กระจายผ่านละอองฝอยขนาดเล็กจากการไอ หรือจาม ดังนั้น ผู้ป่วยวัณโรคปอด หรือวัณโรคกล่องเสียง จะสามารถแพร่กระจายเชื้อได้ง่าย แต่หากเป็นวัณโรคที่อวัยวะอื่น ๆ จะไม่สามารถแพร่เชื้อได้

5. วัณโรคมีความรุนแรงมากน้อยแค่ไหน

โดยทั่วไปวัณโรคมักก่อให้เกิดอาการเรื้อรัง และก่อให้เกิดทุพพลภาพ ยกเว้นในกรณีที่มีการติดเชื้อชนิดรุนแรง หรือชนิดแพร่กระจาย ซึ่งอาจมีความรุนแรงจนอาจเสียชีวิต ซึ่งผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง ได้แก่

- ผู้สูงอายุ และเด็กเล็ก
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ผู้ป่วยเบาหวานที่คุมระดับน้ำตาลได้ไม่ดี ผู้ป่วยเอดส์ ผู้ป่วยที่กินยากดภูมิคุ้มกัน หรือได้รับเคมีบำบัด
- ผู้ที่มีโรคประจำตัวที่คุมโรคได้ไม่ดี เช่น เบาหวาน โรคปอดเรื้อรัง
- ผู้ที่มีน้ำหนักตัวน้อย หรือขาดสารอาหาร

6. วัณโรคสามารถรักษาได้หรือไม่

- วัณโรคปอดสามารถรักษาได้โดยการกินยาฆ่าเชื้อวัณโรคหลายชนิดร่วมกันอย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน โดยควรติดตามอาการและผลข้างเคียงจากยาอย่างใกล้ชิดตามแพทย์สั่ง ส่วนการติดเชื้อวัณโรคนอกปอดบาง- อวัยวะ การติดเชื้อวัณโรคชนิดแพร่กระจาย หรือการติดเชื้อวัณโรคดื้อยา อาจต้องได้รับยาฆ่าเชื้อวัณโรคที่จำเพาะและเป็นระยะเวลานานขึ้น โดยควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

7. เราสามารถป้องกันตัวเองจากวัณโรคได้อย่างไร?

- สวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในที่แออัด
- หลีกเลี่ยงใกล้ชิดผู้ป่วยวัณโรคปอด และกล่องเสียง
- กินอาหารมีประโยชน์ ออกกำลังกาย พักผ่อนให้เพียงพอ
- ควบคุมโรคประจำตัวให้ดี

รศ. นพ.จักรพงษ์ บรูมินเหนทร์

อายุรแพทย์โรคติดเชื้อ

ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย