การดูแลสุขภาพสัตว์เลี้ยงในปัจจุบัน นอกเหนือจากตรวจร่างกายของสัตวแพทย์แล้ว การตรวจเลือดดูความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดและการทำงานของตับและไต หรือการเอกซเรย์แล้ว ยังนำเทคโนโลยีทางการแพทย์มาช่วยวินิจฉัยในการรักษาโรคด้วย หนึ่งในเทคโนโลยีที่สำคัญและได้รับความนิยมคือ การอัลตราซาวนด์ (Ultrasound) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้สัตวแพทย์มองเห็นรายละเอียดภายในร่างกายของสัตว์เลี้ยงและเพิ่มความแม่นยำในการวินิจฉัยและมีความปลอดภัย

การอัลตราซาวนด์เป็นกระบวนการถ่ายภาพด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง เพื่อสร้างภาพภายในร่างกายโดยไม่ใช้รังสี เหมาะสำหรับการตรวจอวัยวะภายใน เช่น ตับ ถุงน้ำดี ไต กระเพาะปัสสาวะ ม้าม ต่อมน้ำเหลืองหลอดเลือด และระบบสืบพันธุ์ 

เพื่อช่วยในการวินิจฉัยโรคต่างๆ อาทิ ก้อนเนื้องอก หรือก้อนฝีที่อวัยวะต่างๆ ในช่องท้อง, นิ่วที่กระเพาะปัสสาวะ ท่อทางเดินปัสสาวะ, นิ่วที่ไต ท่อไต, ภาวะโรคของถุงน้ำดี ได้แก่ นิ่วในถุงน้ำดี ตะกอนเมือกในถุงน้ำดี ภาวะถุงน้ำดีแตก, ภาวะท่อน้ำดีอุดตัน, ภาวะตับอ่อนอักเสบ, โรคความผิดปกติของหลอดเลือดที่ตับ,ช่วยวินิจฉัยภาวะน้ำในช่องท้องและการอักเสบในช่องท้อง, ภาวะลื่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด, ตรวจความผิดปกติของต่อมน้ำเหลืองในช่องท้อง, ภาวะการอักเสบของอวัยวะต่างๆ ในช่องท้องหรืออวัยวะต่างๆ ในร่างกาย, ภาวะโรคของต่อมหมวกไต ตรวจการตั้งครรภ์ ความผิดปกติของมดลูกและรังไข่, ตรวจความผิดปกติของต่อมลูกหมากและอัณฑะ, ความผิดปกติของทางเดินอาหาร ภาวะอุดตันลำไส้ หรือสิ่งแปลกปลอมในทางเดินอาหาร, ภาวะไส้เลื่อน, ตรวจการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างและรูปร่างของอวัยวะต่างๆ ในช่องท้อง, การตรวจการทำงานของหัวใจ เนื้องอกในช่องอก ภาวะกะบังลมฉีก เป็นต้น  

ซึ่งการทำอัลตราซาวนด์นั้นไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดหรือผลกระทบระยะยาวต่อสัตว์เลี้ยง และไม่ต้องใช้ยาสลบ

การเตรียมตัวสัตว์ก่อนมาอัลตราซาวนด์ จะต้องทำการงดอาหาร 8-12 ชั่วโมง โดยไม่จำเป็นต้องงดน้ำ เพื่อลดการบดบังการทำอัลตราซาวนด์จากแก๊สในทางเดินอาหาร ยกเว้นบางกรณีอาจจะในบางโรคที่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำหรือลูกสัตว์ ซึ่งสัตวแพทย์จะให้คำแนะนำเป็นกรณีพิเศษในกลุ่มโรคเหล่านี้

เจ้าของสัตว์เลี้ยงสามารถปรึกษากับสัตวแพทย์ก่อนการอัลตราซาวนด์ เพื่อทราบรายละเอียดเกี่ยวกับขั้นตอนและกลุ่มโรคในการวินิจัยจากการทำอัลตราซาวนด์

สพ.ญ.ปิยทิพย์ ชูเฉลิมพร    

ศูนย์ภาพวินิจฉัยและรังสีรักษา

โรงพยาบาลสัตว์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน