ระยะนี้กำลังมีการถกเถียงโต้แย้งกันอย่างรุนแรงถึงขั้นเป็นคดีความกันแล้วในเรื่องที่เกี่ยวกับการพูดจาเรื่องแก้ไขรัฐธรรมนูญมาตรา 1 ซึ่งบัญญัติว่าประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียว จะแบ่งแยกมิได้

ถกเถียงกันราวกับจะเป็นเรื่องเป็นตายของบ้านเมือง และราวกับว่าบทบัญญัติในมาตรา 1 ของรัฐธรรมนูญนั้นเป็นความถูกต้องถ่องแท้ที่แก้ไขอะไรไม่ได้อีกแล้ว

แค่ใครพูดถึงการแก้ไขก็อาจถูกคนกล่าวหาว่าเป็นกบฏ แม้พรรคการเมืองบางพรรคที่ทำตัวอ่อนไหวราวยอดหญ้าลู่ตามลมก็ออกมาประกาศว่าใครคิดจะแก้ไขมาตรา 1 ก็ถือว่าเป็นศัตรูกับพรรคการเมืองนั้นด้วย

ก็ต้องบอกว่าบ้ากันไปใหญ่แล้ว!

เพราะรัฐธรรมนูญนั้นเป็นเรื่องที่แก้ไขได้ทั้งนั้น แต่ในหลักการสำคัญคือความเป็นพระราชอาณาจักรที่แบ่งแยกมิได้ก็ดี เป็นพระราชอาณาจักรที่มีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขก็ดี เป็นหลักการใหญ่ที่รัฐธรรมนูญห้ามมิให้มีการแก้ไข

ดังนั้นถ้าหากการแก้ไขในถ้อยคำภาษาย่อมแก้ไขได้ไม่ได้ผิดบาปแต่ประการใด โดยเฉพาะรัฐธรรมนูญมาตรา 1นั้นถ้อยคำก็ไม่ใช่ว่าดีเด่อะไรนักหนา

ในอดีตข้อความในรัฐธรรมนูญมาตรา 1 เคยบัญญัติไว้ว่าประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรเดียวกัน จะแบ่งแยกมิได้ แต่ก็มีผู้โต้แย้งว่าคำว่า “กัน” นั้นเป็นคำเกิน สมควรต้องตัดออกไป เพราะคำว่า “กัน” หมายถึงการกีดกันก็ได้ หมายถึงการปิดก็ได้ และการใช้คำว่า “กัน” นั้นก็ไม่ได้มีความหมายอะไร

เมื่อโต้เถียงกันมากเข้าฝ่ายที่เห็นด้วยกับการแก้ไขก็มีมากขึ้น ในที่สุดก็มีการแก้ไขในเรื่องนี้กลับไปกลับมาหลายหน โดยเฉพาะมีการโต้เถียงกันอุตลุดในทุกครั้งที่มีการแก้ไข

บางครั้งก็ถกเถียงในการแก้ไขว่าประเทศไทยเป็นอาณาจักรอันเดียวกันก็มี หรือประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรอันเดียว หรือราชอาณาจักรเดียว แล้วต่อท้ายด้วยจะแบ่งแยกมิได้ก็มี

ครั้นมาถึงรัฐธรรมนูญ 2560 ก็วางบทบัญญัติว่าประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียวกัน จะแบ่งแยกมิได้ ก็มีเสียงท้วงติงกันหนาหูมากขึ้นทุกทีว่าข้อความแบบนี้เป็นการทำให้ประเทศไทยเสื่อมเสีย บางพวกก็เลยเถิดไปถึงหลักฮวงจุ้ยว่าเป็นถ้อยคำอัปมงคลก็มี ซึ่งก็ยังคงถกเถียงกันในทางนิรุตติอย่างกว้างขวาง

เพราะคำว่า “กัน” ซึ่งเป็นปัญหามาแต่เดิมก็ยังมีถ้อยคำนี้อยู่เหมือนเดิม

และที่สำคัญก็คือประเทศไทยเรานั้นจะเรียกเป็นอันได้อย่างไร เพราะคำว่า “อัน” นั้นหมายถึงจำนวนหน่วยนับของวัตถุ ดังเช่นไม้บรรทัด 3 อัน เป็นต้น ซึ่งคำว่า “อัน”นี้ในทางภาษาก็ละม้ายคล้ายคลึงกับคำว่าดุ้นหรือท่อนซึ่งใช้กับวัตถุ

ดังนั้นเมื่อคำว่า “อัน” มาประกอบเข้ากับการเป็นราชอาณาจักรหรือประเทศก็ย่อมมีความหมายว่าประเทศเป็นวัตถุที่นับจำนวนหน่วยเป็นอัน

ถามจริงๆ เถิดว่าคำว่า “อันหนึ่งอันเดียวกัน” นั้นมีความหมายว่าอย่างไร ให้ความกระจ่างอะไรบ้าง สะท้อนความหมายอย่างไร แค่ความรู้สึกเป็นมงคลหรืออัปมงคลก็ยังเป็นที่สงสัยกันเป็นอันมาก

คำว่า “อันหนึ่งอันเดียว” ก็เป็นปัญหาในลักษณะความหมายอยู่แล้ว ยิ่งประกอบเข้ากับคำว่า “กัน” อีกก็ยิ่งมีความหมายสับสนมากขึ้น

แต่ก็ต้องยอมรับว่าหลังจากมีการถกเถียงกันในทุกครั้ง ในความหมายของข้อความลักษณะนี้ ในการพิจารณาร่างรัฐธรรมนูญมาตรา 1 ทุกยุคทุกสมัย ก็ไม่มีข้อยุติ และหาข้อสรุปก็ไม่ได้ ในที่สุดก็พร้อมใจกันให้ผ่านๆกันไป ด้วยการเอาใจทุกฝ่าย

จึงมีข้อความว่า “อันหนึ่งอันเดียว” ด้วย มีข้อความว่า “กัน” ด้วย ก็พอจะสมประโยชน์ตามความคิดความเห็นของการถกเถียงกันนั้น ในที่สุดข้อความลูกผสมจึงปรากฏให้เห็นดังเช่นที่มีความพยายามจะแก้ไขกันนั่นเอง

ลองนึกดูว่าถ้าตัดคำว่า “อันหนึ่งอันเดียวกัน”ออกไป คงเหลือแต่คำว่า “ประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรจะแบ่งแยกมิได้” จะได้ความหมายที่ครบถ้วนสมบูรณ์ชัดเจน ไม่ก่อให้เกิดความสับสนหรืองุนงงสงสัยเหมือนข้อความที่เป็นอยู่หรือไม่

ขอสาธุชนทั้งหลายที่มีน้ำใจเป็นธรรมและวางใจให้เที่ยงตรงได้ลองคิดพิจารณาให้จงดีว่าถ้าหากจะมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญมาตรา 1 ให้มีข้อความว่า “ประเทศไทยเป็นราชอาณาจักร จะแบ่งแยกมิได้” ก็จะมีความงดงามสมบูรณ์ ปราศจากมลทินข้อสงสัยใดๆ ยิ่งกว่าข้อความเดิม
หรือไม่

และถ้าหากมีการแก้ไขเช่นนี้แล้วก็ควรจะจัดวางบทมาตราที่สอดคล้องกันและเกี่ยวเนื่องกันให้เรียงเป็นลำดับกันไปพร้อมกันก็ย่อมได้

ดังเช่น แก้ไขปรับปรุงมาตรา 1 เป็นว่า “ประเทศไทยเป็นราชอาณาจักร จะแบ่งแยกมิได้”

จากนั้นก็มาแก้ไขปรับปรุงมาตรา 2 เดิมเป็นว่า “ประเทศไทยมีการปกครองระบอบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข”

แล้วก็แก้ไขปรับปรุงมาตรา 3 ว่า “พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขของประเทศไทย ทรงเป็นจอมทัพไทย ทรงเป็นที่เคารพสักการะ ผู้ใดจะละเมิดมิได้”

จากนั้นก็จัดเรียบเรียงบทมาตราของรัฐธรรมนูญใหม่ให้มีความต่อเนื่องชัดเจน โดยถือเอาพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ที่พระราชทานเป็นแนวทางในการร่างรัฐธรรมนูญมาเป็นหลักในการแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญใหม่คือต้องสั้น ต้องไม่ยาว ต้องชัด ต้องแจ้ง ก็จะไม่เป็นปัญหาที่ต้องตีความกันแทบทุกมาตราดังที่เป็นอยู่

นอกจากนั้นต้องยอมรับว่ารัฐธรรมนูญ 2560 นี้มีบทบัญญัติกว่าครึ่งที่ไม่มีลักษณะเป็นเนื้อหาแห่งรัฐธรรมนูญ และสามารถแยกออกไปบัญญัติต่างหากในรูปของพระราชบัญญัติหรือพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญก็ได้ ดังเช่น บทบัญญัติเกี่ยวกับคุณสมบัติมากหลายซึ่งกินพื้นที่เกือบครึ่งหนึ่งของรัฐธรรมนูญ รวมทั้งวิธีการสรรหาและวิธีการประชุมกรรมการต่างๆ ซึ่งไม่ใช่บทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ และก่อให้เกิดปัญหาแก่บ้านเมืองจนกระทั่งเป็นวิกฤติของบ้านเมืองดังที่เป็นอยู่

เพียงเท่าที่ยกมาแสดงนี้ ผู้มีใจเป็นธรรมก็ย่อมเห็นความจำเป็นอยู่แล้วว่ากรณีมีความจำเป็นต้องรีบแก้ไขรัฐธรรมนูญ เพราะในเมื่อปัญหามากหลายเกิดแต่รัฐธรรมนูญ การจะแก้ปัญหาก็ต้องแก้ที่เหตุดังนี้