ในช่วงระยะเดือนเศษมานี้ กระแสฟื้นฟูหลักประชาธิปไตยและกระแสการสืบทอดอำนาจได้กระพือโหมในทุกขอบเขตและในทุกพื้นที่ของประเทศไทย เพราะสภาพความเป็นจริงของบ้านเมืองขณะนี้เป็นที่รู้เป็นที่เข้าใจของประชาชนชาวไทยทั้งประเทศ แม้กระทั่งข้าราชการทั่วประเทศแล้วว่าภายใต้ชื่อระบอบประชาธิปไตยนั้น แท้จริงแล้วเป็นแค่หน้ากากให้กับปีศาจจำแลง

ดังนั้นกระแสประชาธิปไตยจึงไหลบ่าท่วมท้นไปทุกแห่งหน โดยเฉพาะในบรรดาเยาวชนคนรุ่นใหม่ซึ่งในการเลือกตั้งครั้งนี้เยาวชนคนรุ่นใหม่จะมีสิทธิเลือกตั้งครั้งแรกเพิ่มขึ้นถึง 6 ล้านคน คิดเป็นจำนวน สส. ปาร์ตี้ลิสต์และ สส. เขตประมาณ 40 คน เสียงประชาชนกลุ่มนี้เทไปข้างไหนก็ย่อมมีผลต่อการเมืองของประเทศไทยในการเลือกตั้งครั้งหน้าอย่างแน่นอน

นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2475 เป็นต้นมาแม้สิ่งที่เรียกว่าประชาธิปไตยจะเป็นแบบจำลองจำแลงหรือประชาธิปไตยแต่ชื่อก็ตาม แต่ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมานั้นยามใดที่มีรัฐธรรมนูญใช้บังคับ โดยเฉพาะในการจัดตั้งรัฐบาลก็จะถือหลักประชาธิปไตยสืบทอดกันมาจนเป็นประเพณีการปกครองไปแล้ว

นั่นคือการเคารพต่อเสียงของประชาชนซึ่งเป็นหลักการใหญ่ของระบอบประชาธิปไตย และด้วยเหตุนี้ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาจึงถือหลักให้พรรคการเมืองที่ได้รับการเลือกตั้งและมีคะแนนเสียงมากที่สุดเป็นผู้จัดตั้งรัฐบาลก่อน ถ้าจัดตั้งรัฐบาลไม่ได้ หน้าที่นั้นก็จะตกไปสู่พรรคการเมืองที่ได้รับเลือกตั้งเป็นลำดับที่สอง

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดในการเลือกตั้งปี 2539-2540 เป็นการแข่งขันกันระหว่างพรรคความหวังใหม่และพรรคประชาธิปัตย์ โดยพรรคความหวังใหม่เป็นพรรคหน้าใหม่ ได้รับเลือก 124 เสียง และพรรคประชาธิปัตย์ได้รับเลือก 123 เสียง

ในขณะนั้นนายชวน หลีกภัย เป็นหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ท่านก็ได้ยืนหยัดในหลักการประชาธิปไตยซึ่งเป็นอุดมการณ์ของพรรคประชาธิปัตย์แต่ไหนแต่ไรมา ประกาศยินยอมให้พรรคความหวังใหม่จัดตั้งรัฐบาลก่อน ทั้งๆ ที่ถ้าหากพรรคประชาธิปัตย์ชิงจัดตั้งรัฐบาล ด้วยฝีไม้ลายมือเชิงชั้นระดับเซียนเหยียบเมฆของพลตรีสนั่นขจรประศาสน์ ดีไม่ดีพรรคประชาธิปัตย์อาจจัดตั้งรัฐบาลได้สำเร็จ และนายชวน หลีกภัย ก็จะเป็นนายกรัฐมนตรี

แต่ในที่สุดนายชวน หลีกภัย ก็ประกาศยึดมั่นในหลักประชาธิปไตย ยินยอมให้พรรคความหวังใหม่จัดตั้งรัฐบาลก่อนและประสบความสำเร็จหลักการที่ว่านี้ยังเป็นอุดมการณ์หรือหลักประชาธิปไตยที่ชาวพรรคประชาธิปัตย์ยังยึดมั่นอยู่หรือไม่ ประชาชนทั้งประเทศกำลังจับตามองอยู่อย่างใกล้ชิด และเป็นเรื่องที่กำลังท้าทายพรรคประชาธิปัตย์ในยามบ้านแตกสาแหรกขาดอยู่ในปัจจุบันนี้

ผลการเลือกตั้งในปี 2562 ถ้าหากถือหลักประชาธิปไตยดังว่านี้ พรรคเพื่อไทยก็มีสิทธิ์ที่จะเป็นแกนจัดตั้งรัฐบาลก่อน แต่ปรากฏว่าพรรคเพื่อไทยซึ่งได้รับเลือกตั้งเป็นลำดับที่หนึ่งไม่มีสิทธิ์และไม่มีโอกาสจัดตั้งรัฐบาล

เพราะมีขบวนการชิงจัดตั้งรัฐบาลเกิดขึ้นและดำเนินการเสร็จสิ้นไปตั้งแต่วันเลือกตั้งนั้นแล้วและผลจากการนั้นเป็นอย่างไร มาถึงวันนี้ประชาชนชาวไทยทั้งประเทศก็ได้รู้เช่นเห็นชาติกระจ่างแจ้งในใจทุกตัวคนแล้ว ไม่จำเป็นต้องกล่าวในรายละเอียดอีก

เพราะสภาพที่ปรากฏชัดเจนต่อทุกพรรคการเมืองและประชาชนชาวไทยทั่วประเทศดังกล่าวนั้นจึงทำให้พรรคการเมืองต่างๆ กำลังหวนกลับฟื้นหลักประชาธิปไตยกันอย่างกว้างขวาง

พรรคฝ่ายค้านทั้งหมดได้แสดงท่าทีและจุดยืนชัดเจนว่าพรรคการเมืองที่ได้รับเลือกมากที่สุดเป็นพรรคที่มีสิทธิ์จัดตั้งรัฐบาลก่อน การชิงจัดตั้งโดยพรรคที่มีเสียงน้อยเป็นการละเมิดหลักประชาธิปไตยและเหยียบหน้าประชาชน

ท่าทีดังกล่าวได้รับการตอบสนองจากประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศและบรรดาผู้ที่ต้องการเปลี่ยนแปลงสภาพบ้านเมืองให้พ้นจากกลียุคทุกข์เข็ญ จึงแสดงออกโดยผลโพลล์ของทุกสำนักโพลล์แม้กระทั่งโพลล์รับจ้างก็ไม่อาจฝืนกระแสของประชาชนได้ จำเป็นต้องยอมออกโพลล์ตรงกันหมดว่าพรรคเพื่อไทยจะได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งมากที่สุดในการเลือกตั้งครั้งหน้านี้

ส่วนพรรคก้าวไกลนั้นก็ชัดเจนแน่นอนในหลักประชาธิปไตย ได้ประกาศก่อนใครว่าไม่สนับสนุนพรรคการเมืองใดที่ประชาชนไม่ได้มอบฉันทามติ โดยเลือกให้มีจำนวน สส. จำนวนมากที่สุด

ต่อมาพรรคภูมิใจไทยโดยแกนนำหลายคนก็ได้แสดงท่าทีนี้ไปในทางเดียวกัน กระทั่งกล้าเอ่ยนามถึงพรรครวมไทยสร้างชาติว่าถ้าจะร่วมกันจัดตั้งรัฐบาล หัวหน้าพรรคที่มีคะแนนเสียงมากที่สุดจะต้องดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี พรรคที่มีเสียงน้อยก็อาจได้ตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีไปตามระบอบประชาธิปไตย

ในวันที่มีการบรรยายพิเศษเรื่องการประชุมสมัชชาพรรคคอมมิวนิสต์จีนสมัยที่ 20 ที่โรงแรมแชงกรี-ล่า แกนนำสำคัญของพรรคเพื่อไทยก็ได้กล่าวไปในทางเดียวกันว่าการจัดตั้งรัฐบาลหลังการเลือกตั้งนี้ต้องเคารพประชาชน พรรคที่มีคะแนนเสียงมากจะต้องจัดตั้งรัฐบาล และหัวหน้าพรรคนั้นจะต้องดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี พรรคที่มีคะแนนเสียงน้อยเป็นแค่พรรคร่วมรัฐบาล

ผู้แทนพรรคการเมืองต่างๆ ที่ไปร่วมงานดังกล่าวก็ได้กล่าวในลักษณะเดียวกันตรงกันราวกับนัดหมายกันไว้

เหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าหลักการประชาธิปไตยกำลังทอแสงเจิดจ้าในบ้านเมืองของเรา ซึ่งต้องดูว่าพวกลัทธิประชาธิปไตยจำแลงยังจะดื้อรั้นต่อไปอย่างไร และจะมีใครทรยศต่อประชาชนอีกบ้าง!