ต้องยกนิ้วให้กระทรวงการต่างประเทศไทย ที่ผลักดันให้รัฐบาลยื่นใบสมัครเข้าเป็นสมาชิกกลุ่ม BRICS (บริกส์) เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ที่ผ่านมา ถือเป็นประเทศแรกในสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ที่แสดงความจำนงปลดแอกจากระเบียบการค้าและเปโตรดอลลาร์ของสหรัฐอเมริกาและประเทศตะวันตกที่สนตะพายประเทศกำลังพัฒนารวมทั้งประเทศไทยมากว่าครึ่งทศวรรษ

ตลอดเวลากว่า 50 ปีที่ผ่านมาสหรัฐและประเทศตะวันตก ใช้กฎระเบียบการค้าและภาวะสงครามที่พวกเขาสร้างขึ้นมากำหนด ให้ประเทศกำลังพัฒนาทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทยเดินตามกฎระเบียบที่กำหนดโดยตะวันตกฝ่ายเดียว ที่เปิดทางให้สหรัฐและตะวันตกแทรกแซงกิจการภายในทั้งด้านความมั่นคง การเมือง เศรษฐกิจ การค้า ประเทศไหนผิดใจวอชิงตัน จะถูกกีดกันทางการค้า คว่ำบาตรแซงก์ชั่นกดดันต่างๆ นานา

สหรัฐเน้นนโยบายสงครามนอกบ้าน แต่ใช้คัมภีร์เสรีประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชนตีกรอบประเทศกำลังพัฒนา มีหลายครั้งที่มวลมหาประชาชนในประเทศไทยเคลื่อนไหวต่อต้านขับไล่รัฐบาลคอร์รัปชั่นที่เป็นสมุนบริวารอเมริกา แต่ความสำเร็จของคนไทยกลับถูกแซงก์ชั่นกีดกันทางการค้าจากวอชิงตันและประเทศตะวันตก

ปี 2557 หลังจากประชาชนต่อต้านจนรัฐบาลคอร์รัปชั่นล่มสลายผู้นำรัฐบาลเวลานั้น หนีไปลี้ภัยต่างประเทศ สหรัฐและตะวันตกลงโทษไทยทางการค้า ที่เลวร้ายที่สุด คือ อียูกดดันให้อุตสาหกรรมประมงไทย ทำตามระเบียบที่อียูกำหนดทุกประการ เป็นเหตุให้อุตสาหกรรมประมงไทยล่มสลาย ทั้งๆ มีหลักฐานในเชิงประจักษ์ว่า ประมงเวียดนามและอินโดนีเซีย ละเมิดระเบียบอียูเหมือนประมงไทย แต่อียูและอเมริกาไม่กล้าหือกับคอมมิวนิสต์เวียดนามและอินโดนีเซียเด็กดีของอเมริกา

ที่เลวร้ายกว่านั้นอเมริกาใช้อิทธิพลเปโตรดอลลาร์โจมตีค่าเงินในประเทศกำลังพัฒนาจนล่มสลาย หากยังจำกันได้ปี 2540 อเมริกาสมคบกับ พ่อมดการเงินจอร์จ โซรอส และ นักธุรกิจการเมืองทุนสามานย์ไทยโจมตีค่าเงินบาทจนเศรษฐกิจล่มสลาย ประเทศไทยต้องกู้เงิน IMF มาฟื้นฟูเศรษฐกิจอยู่หลายปี ในขณะที่จอร์จ โซรอสกับนักธุรกิจการเมืองทุนสามานย์ได้กำไรอื้อซ่าจากการโจมตีค่าเงินบาท

สหรัฐอเมริกาใช้อิทธิพลเปโตรดอลลาร์กดหัวประเทศกำลังพัฒนามาตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2517 ที่สหรัฐอเมริกาทำข้อตกลงกับซาอุดีอาระเบียให้ใช้เงินดอลลาร์ซื้อขายน้ำมันในระยะเวลา 50 ปี และข้อตกลงเปโตรดอลลาร์ หมดอายุเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2567 ซึ่งที่น่ายินดีที่ซาอุดีอาระเบีย ไม่ต่อสัญญาเปโตรดอลลาร์ และเตรียมการหันมาใช้สกุลเงินท้องถิ่น ซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้าตามนโยบายปฏิรูปการเงินของกลุ่ม BRICS(บริกส์) ซาอุดีอาระเบียเศรษฐีน้ำมันใหญ่ที่สุดในโลกไม่ต่อสัญญาเปโตรดอลลาร์และเข้าเป็นสมาชิกกลุ่มบริกส์ ในห้วงเวลาที่บริกส์ใช้สกุลเงินท้องถิ่น อาทิ เงินหยวนจีน เงินรูเบิลรัสเซีย เงินรูปีอินเดีย ฯลฯ ซื้อขายน้ำมันตลอดถึงสินค้าต่างๆ เมื่อรวมเงินริยาดของซาอุดีอาระเบีย เข้ามาทำให้อิทธิพลเปโตรดอลลาร์ลดลงอย่างมีนัย

BRICS เป็นการรวมตัวของประเทศที่กำลังพัฒนาและเศรษฐกิจเติบโตอย่างรวดเร็ว ในระยะเริ่มแรก ปี 2549 เป็นการรวมตัวของ 4 ประเทศ ได้แก่ บราซิล (Brazil) รัสเซีย (Russia) อินเดีย (India) และจีน (China) ต่อมา ปี 2553 แอฟริกาใต้ เข้าร่วม และเดือนมกราคม 2567 บริกส์ รับ อียิปต์ เอธิโอเปีย อิหร่าน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และซาอุดีอาระเบีย เข้ากลุ่มบริกส์เป็นทางการ ดังนั้น เมื่อเอา 10 ชาติสมาชิกมารวมกัน พบว่าบริกส์มีประชากรโลก 45% และ28% เศรษฐกิจ และผลิตน้ำมันดิบ 44% ของโลก

ความเติบโตทางเศรษฐกิจของบริกส์ ดึงดูดความสนใจประเทศต่างๆ เข้ากลุ่มปัจจุบันมีผู้แสดงความสนใจและสมัครเข้าเป็นสมาชิกแล้วกว่า 40 ประเทศรวมทั้งประเทศไทย ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่สมาชิกส่วนใหญ่ตั้งใจจะเข้ารวมกลุ่มบริกส์ สำนักข่าว CNA ของสิงคโปร์อ้างคำสัมภาษณ์นักวิเคราะห์ว่า..ความต้องการให้มีทางเลือกหลากหลายในเวทีเศรษฐกิจโลก เป็นเหตุผลหนึ่งทำไมประเทศในอาเซียน อยากจะเข้าร่วมเป็นสมาชิก BRICSที่เป็นกลุ่มเศรษฐกิจใหม่มากขึ้น

นักวิเคราะห์กล่าว มาเลเซียแสดงความสนใจรายล่าสุด ผู้เชี่ยวชาญที่ CNA สัมภาษณ์เชื่อว่าผู้นำประเทศเหล่านั้นอาจใช้จุดยืนในประชาคมนานาชาติสร้างความสนใจผู้มีสิทธิเลือกตั้งในประเทศดร.โจเซฟ หลิว มหาวิทยาลัยนานหย่าง กล่าวว่า ประเทศที่แสดงความสนใจเข้าร่วมบริกส์ ต่างก็สนใจในศักยภาพโดยรวม “มันเป็นส่วนหนึ่งของการคาดการณ์ถึงผลประโยชน์ของชาติเขา และความต้องการมีทางเลือกหลากหลายในเวทีเศรษฐกิจโลก” อย่างไรก็ตามที่ชาติอาเซียนแสดงความสนใจเข้าเป็นสมาชิกบริกส์มากขึ้นนักวิเคราะห์กังวลว่า จะนำไปสู่การพึ่งพาจีนมากเกินไป

ประเทศไทยแถลงเมื่อวันที่ 10 มิถุนายนว่า ได้ยื่นใบสมัครเป็นสมาชิกบริกส์แล้ว ส่วนนายอันวาร์อิบราฮิม นายกรัฐมนตรีมาเลเซีย กล่าวเมื่อวันที่ 16 มิถุนายนว่า “มาเลเซียตัดสินใจเข้าร่วมบริกส์และจะดำเนินการตามกระบวนการเร็วๆ นี้” เมื่อเดือนมกราคม เรตโณ มาร์ซูดี รมต.ต่างประเทศของอินโดนีเซีย กล่าว “เรากำลังศึกษาผลประโยชน์ที่ได้จากการร่วมบริกส์” ประเทศอื่นๆเช่น สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา และ สปป.ลาว ได้แสดงความสนใจจะเข้าร่วมบริกส์ก่อนหน้า ขณะที่ เวียดนาม กล่าวว่า“กำลังศึกษากระบวนการเข้าเป็นสมาชิกบริกส์อย่างละเอียดถี่ถ้วน” ฟิลิปปินส์และสิงคโปร์ยังสงวนท่าที

นายพิมะ ยุดิสติระ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษากฎหมายและเศรษฐกิจอินโดนีเซีย กล่าวว่า “อิทธิพลความคิดที่ว่า มีความร่วมมือการลงทุน การค้าและโครงสร้างพื้นฐานโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากจีนและอินเดีย ที่ประเทศอาเซียนส่วนใหญ่พิจารณาว่าจีนและอินเดียมีศักยภาพสูงในการตลาดดั่งเดิม”

อย่างไรก็ตาม นายพิมะ เตือนว่าความซับซ้อนของประเทศอาเซียนเข้าร่วมกลุ่มบริกส์ อาจทำให้จีนมีความสำคัญมากขึ้นในสงครามการค้าสหรัฐกับจีนรวมทั้งความขัดแย้งในทะเลจีนใต้ ในบริบทภูมิรัฐศาสตร์ ประเทศอาเซียนอาจหลีกเลี่ยงการประณามจีนที่ขยายความขัดแย้งในไต้หวันมากขึ้นนายพิมะ กล่าวด้วยว่า “ยังกังวลที่ต้องพึ่งพาจีนมากเกินไปในหลายด้านโดยเฉพาะอย่างยิ่งในทัศนะทางเศรษฐกิจ”

ในขณะที่หลายชาติในอาเซียนแสดงความสนใจจะร่วมกับบริกส์ มีบางประเทศที่ไม่มีความเคลื่อนไหวในประเด็นนี้ นายพิมะ กล่าวว่า “สิงคโปร์รู้สึกว่าแม้ไม่ร่วมบริกส์ สิงคโปร์ก็เป็นศูนย์กลางการลงทุน การเงินของบริษัทจีนจำนวนมากอยู่แล้ว และอาจกังวลว่า ความสัมพันธ์ทวิภาคีและข้อตกลงทวิภาคีซ้ำซ้อนกับจีนและประเทศบริกส์อื่นๆ ส่วนฟิลิปปินส์ก็มีประเด็นขัดแย้งทะเลจีนใต้ ทำให้มะนิลาวางระยะห่างกับจีน” พิมะกล่าว และเสริมว่า มีอีกหลายชาติสนใจเข้าร่วมบริกส์ หากประเทศยักษ์ใหญ่จีนและอินเดียเสนอแพ็กเกจการลงทุนจริงจังและจัดให้มีความแน่นอนเมกะโปรเจกท์ที่อยู่ในแนวทางวาระแห่งชาติ”

จะเห็นได้ว่าสิงคโปร์กับฟิลิปปินส์ซึ่งเป็นหุ้นยุทธศาสตร์กับสหรัฐ แสดงความกังวลทางภูมิรัฐศาสตร์ความขัดแย้งระหว่าง จีนกับอเมริกา ตลอดถึงกังวลว่า อาจต้องพึ่งพาจีนมากเกินไป ส่วนประเทศไทย นักวิเคราะห์มองว่า ไทยเป็นหนึ่งเดียวในอาเซียนที่รอดพ้นกับดักหนี้มหาศาลต่อโครงการช่วยเหลือของจีน และประเทศไทยเชื่อว่าการเข้าร่วมบริกส์ เป็นการสร้างความเป็นเอกภาพทางเศรษฐกิจ ที่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับประเทศพัฒนาแล้ว

โดยเสริมสร้างความร่วมมือด้านต่างๆ ได้แก่ ด้านความร่วมมือทางการเมือง และความมั่นคงในประเทศสมาชิก และการทำงานร่วมกันการพัฒนาเศรษฐกิจ การค้าและการลงทุน เพื่อเพิ่มความร่วมมือระหว่างกันด้านเศรษฐกิจ และการเงิน ที่มีการก่อตั้ง ธนาคารเพื่อการพัฒนาใหม่ (New Development Bank: NDB) พร้อมให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่ประเทศสมาชิกในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและโครงการพัฒนาอื่นๆ

..และด้านการพัฒนาความร่วมมือระหว่างประเทศสมาชิก มีการแสดงบทบาทในเวทีระหว่างประเทศ เพื่อสร้างสมดุลและลดการพึ่งพาจากประเทศพัฒนาแล้ว โดยเน้นการสร้างความร่วมมือในประเด็นที่เกี่ยวกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน ความมั่นคงทางอาหารและพลังงาน

จึงสรุปว่า ประเทศไทยไปถูกทางแล้วที่สมัครเป็นสมาชิกบริกส์ เพื่อเป็นอิสระทางเศรษฐกิจ การค้า การเมือง และความมั่นคงภายในที่ถูกอเมริกา และประเทศตะวันตกกำหนดและกดทับมานานกว่าครึ่งศตวรรษ

สุทิน วรรณบวร