ตำรวจฟิลิปปินส์จับอดีตประธานาธิบดีโรดริโก ดูเตอร์เตคาสนามบินในกรุงมะนิลา เมื่อวันที่ 11 มีนาคม ตามหมายจับของศาลอาญาระหว่างประเทศ (ไอซีซี) บ่งชี้ว่าความขัดแย้งของสองตระกูลการเมืองขาใหญ่มาร์กอสกับดูเตอร์เต ในภาวะอันตรายถึงขั้นเอาเป็นเอาตายกันไปข้างหนึ่ง

มาร์กอสตระกูลการเมืองขาใหญ่แห่งจังหวัดอีโลโคสนอร์เต กับ ตระกูลดูเตอร์เต แห่งมินดาเนา ที่สองตระกูลขาใหญ่ เป็นพันธมิตรใกล้ชิดกันมาตั้งแต่สมัยเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส ผู้เป็นบิดา ถึงสมัยมาร์กอส จูเนียร์ ประธานาธิบดีคนปัจจุบัน ทำให้เกิดข้อสงสัยว่าเพราะผลประโยชน์มหาศาล จากบ่อนการพนันหรือไม่เป็นเหตุปัจจัยทำให้สองตระกูล เคยเป็นพันธมิตรแตกหักกัน จนถึงขั้นหันหลังกลับไม่ได้

ระหว่างการหาเสียงเลือกตั้ง มาร์กอสกับดูเตอร์เตร่วมมือกันหาเสียงจนมาร์กอส จูเนียร์ และ ซาร่าดูเตอร์เต ชนะเลือกตั้งในตำแหน่งประธานาธิบดี และรองประธานาธิบดีแบบแลนด์สไลด์ มาด้วยกัน มีรายงานในเวลานั้นว่าอดีตประธานาธิบดีดูเตอร์เตผลักดันให้ซาร่า ลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดี เพราะโพลล์ทุกสำนักพบว่าซาร่ามีคะแนนนิยมสูงที่สุด

ซาร่า ปฏิเสธบิดาเนื่องจากว่า เธอกำลังถูกสอบสวนในข้อหาร่วมมือกับบิดา ในคดีสงครามยาเสพติดที่มีคนตายหลายพันคน อย่างไรก็ตาม ซาร่า สมัครรองประธานาธิบดีนาทีสุดท้าย หลังมาร์กอสสัญญาว่าจะปกป้องดูเตอร์เตจากศาลอาญาระหว่างประเทศ

ในการแถลงข่าววันสมัครรับเลือกตั้งมาร์กอส กล่าวว่า “ผมไม่ให้ค่าศาลอาญาระหว่างประเทศ ผู้แทนจาก ไอซีซี มาฟิลิปปินส์ได้ในฐานะนักท่องเที่ยวเท่านั้น ไอซีซีไม่มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายในการสอบสวนดำเนินคดีใครเขตอธิปไตยของเรา..ฯลฯ”

คำแถลงของมาร์กอสทำให้ดูเตอร์เตมั่นใจว่าปลอดภัยจาก ไอซีซี เลยทุ่มทุนช่วยหาเสียงให้เต็มที่ซึ่งมาร์กอสเองก็มั่นใจในความสัมพันธ์อันดีของดูเตอร์เต เนื่องจากว่าอดีตปธน.ดูเตอร์เต เป็นผู้อนุญาตให้นำศพเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส มาฝังที่สุสานวีรชน

รอยร้าวความแตกเริ่มมีให้เห็นไม่นาน หลังจากมาร์กอสรับตำแหน่งประธานาธิบดี มีรายงานว่า รองปธน. ซาร่า ดูเตอร์เต ได้รับมอบหมายให้กำกับดูแลงานกระทรวงศึกษาธิการ แทนกำกับงานความมั่นคงตามที่ตกลงกัน

และรอยร้าวความแตกแยกระหว่างสองตระกูลก็ขยายกว้างขึ้น เมื่อประธานาธิบดีมาร์กอส เปลี่ยนนโยบายต่างประเทศ จากที่เคยเป็นญาติกับจีนในสมัยดูเตอร์เต
หันไปซบอเมริกา ที่ดูเตอร์เต เคยขับไล่แช่งด่า และฟางชิ้นสุดท้ายที่ทำให้ความสัมพันธ์พังทลายน่าจะมาจากที่ มาร์กอส กวาดล้างบ่อนการพนันออนไลน์ที่เฟื่องฟูในสมัยดูเตอร์เต

ฟิลิปปินส์ ประเทศที่การพนันทุกอย่างถูกกฎหมาย อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานประธานาธิบดีตั้งแต่ปี 1976 เมื่อ ปธน.เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จัดตั้งบริษัท
การบันเทิงและการพนัน (Philippins Amusement & Gaming Coperation=POGCO) ออกใบอนุญาตให้เปิดบ่อนการพนันถูกต้องตามกฎหมายเพื่อหารายได้เข้ารัฐ

ปี 2000 บ่อนการพนันออนไซต์ เริ่มกลายพันธุ์เป็นบ่อนการพนันออนไลน์ เรียกว่า Internet Gaming ยุคนั้นรัฐบาลอนุญาตให้มีบ่อนการพนันออนไลน์เฉพาะพื้นที่ในเขตเศรษฐกิจพิเศษเท่านั้น

โรดริโก ดูเตอร์เต เป็น ประธานาธิบดีในปี 2016 เขาออกคำสั่งฝ่ายบริหารจัดตั้งองค์กรเรียกว่า “บ่อนการพนันออนไลน์ นอกชายฝั่งฟิลิปปินส์ (Philippines
Offshore Gaming Operator=Pogo) เพื่อหารายเข้ารัฐ Pogo ที่มีเป้าหมายลูกค้าคนจีนนอกประเทศฟิลิปปินส์

คำสั่งฝ่ายบริหารของดูเตอร์เต จูงใจให้บริษัทต่างๆ ขอใบอนุญาตจัดตั้ง Pogo ถึง 300 แห่งทั่วประเทศในปี 2016 เจ้าของและผู้บริหาร Pogo ส่วนใหญ่เป็นคนจีน หรือไม่ก็บริษัทจีนใช้คนฟิลิปปินส์เป็นนอมินีให้เนื่องจากลูกค้าส่วนใหญ่เป็นคนจีนโพ้นทะเล

ในเมื่อ Pogo เน้นการพนันออนไลน์ ผู้ใช้บริการ จึงมีคนท้องถิ่นมากกว่าต่างชาติ Pogo เฟื่องฟูขึ้นมาพร้อมกับอาชญากรรมหลากหลาย ทั้งปล้นชิงวิ่งราว
ฆ่าล้างหนี้นอกระบบ จับตัวเรียกค่าไถ่ และคดียาเสพติดเพิ่มขึ้นจากก่อนหน้านี้หลายเท่าทวีคูณ เป็นเหตุให้ประธานาธิบดีดูเตอร์เต ต้องทำสงครามยาเสพติด

ปี 2019 เกิดโควิดระบาดใหญ่ทำให้ Pogo หลายแห่งปิดตัวไปโดยปริยาย แต่หลายแห่งเปลี่ยนจากพนันออนไลน์ไปค้ายาเสพติด ค้าประเวณีและหลอกลวงฉ้อโกงออนไลน์ จนมีการปราบปรามกันครั้งใหญ่ เป็นเหตุให้ Pogo ส่วนใหญ่หลบลงใต้ดิน

ปี 2023 รัฐบาลมาร์กอส จูเนียร์พบว่า Pogo ที่จดทะเบียนถูกกฎหมายเหลือเพียง 46 แห่ง และมีหลายแห่งกลายเป็นแหล่งอาชญากรรม ค้ามนุษย์ ค้ายาเสพติดและหลอกลวงออนไลน์ ที่สำคัญรัฐบาลสงสัยว่า Pogo แหล่งฟอกเงินของจีนสีเทาที่เข้ามาเป็นสปายให้ปักกิ่ง

การปราบปราม Pogo ที่ดังไปทั่วโลก คือ กรณีเจ้าหน้าที่บุกทลาย Pogo ในเขตปกครองของนายกเทศมนตรี อลิส เกา เมืองบัมบัง ซึ่งกรรมาธิการวุฒิสภา เชื่อว่า เธอเป็นสายลับจีนที่ฝังตัวอยู่ในฟิลิปปินส์นานกว่ายี่สิบปี กรรมาธิการวุฒิสภา เชื่อว่า อลิส เกา เป็นเด็กหญิงจีนที่เข้ามาอยู่ในประเทศฟิลิปปินส์ตั้งอายุ 13 ปีเธอทำเอกสารปลอมเป็นคนฟิลิปปินส์ ลงรับสมัครเลือกตั้งจนได้เป็นนายกเทศมนตรีเมืองบัมบังในปี 2022 อลิส เกาถูกจับดำเนินคดีหลังจากหนีไปประเทศอินโดนีเซีย สิงคโปร์ และมาเลเซียเมื่อเดือนกันยายน 2567

คดี อลิส เกา กระตุ้นให้ประธานาธิบดีมาร์กอส จูเนียร์สั่งปิด Pogo ทั้งหมดทั่วประเทศภายในสิ้นปี 2024 ที่กระทรวงการคลังแถลงว่าได้ไม่คุ้มเสีย รัฐได้เงินจาก Pogo ปีละ 15,000 ล้านเปโซ แต่ประเทศชาติเสียหายปีละ 50,000.ล้านเปโซ จากอาชญากรรมรอบด้านรวมทั้งงบประมาณในการปราบปราม นอกจากนั้นนักท่องเที่ยวต่างชาติลดลงอย่างน่าใจหายเพราะกลัวไม่ได้รับความปลอดภัยในประเทศที่มีบ่อนการพนันออนไลน์

ถึงตอนนี้ คงมีคำถามว่า ในเมื่อมาร์กอส ปราบปราม และสั่งปิดบ่อนการพนันออนไลน์นอกชายฝั่งหรือ Pogo ทำไมความแตกแยกของอดีตสหายทางการเมืองจึงรุนแรงขึ้น? ก่อนอื่นต้องเข้าใจด้วยว่า การเปิดบ่อนการพนันออนไลน์และออนไซต์ต้องจ่ายส่วยด้วยทั้งนั้น ใครเป็นผู้อนุญาตให้เปิด ส่วยก้อนใหญ่ก็ตกไปอยู่ในมือคนนั้น
ดังนั้นการปิด Pogo ทั้งหมดก็เท่ากับทุบหม้อข้าวดูเตอร์เตโดยปริยาย

แต่การปิด Pogo ทั้งหมดแล้ว ใช่ว่า การพนันถูกกฎหมายในฟิลิปปินส์จะหมดไป เพราะรัฐบาลมีแผนการตั้งบ่อนใหม่ที่ใหญ่กว่าอีกแปดแห่ง นายอาเลฮานโดรเทงโก ประธานบริษัทฟิลิปปินส์ อะมิวส์เมนต์ แอนด์ เกมมิงคอร์ปเปิดเผยเมื่อเดือน มีนาคมปีกลายว่า บริษัทฟิลิปปินส์และต่างชาติมีแนวโน้มจะทุ่มเม็ดเงินลงทุนในธุรกิจกาสิโนสูงถึง 6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วง 5 ปีข้างหน้า ซึ่งจะหนุนให้ฟิลิปปินส์ก้าวมาอยู่แถวหน้าในฐานะจุดหมายปลายทางด้านการพนันของเอเชีย

นายเทงโกระบุว่า ฟิลิปปินส์จะเปิดกาสิโนอย่างน้อยหนึ่งแห่งปีเว้นปี เช่นปี 2025 เปิดรีสอร์ทกาสิโนนอกกรุงมะนิลาในเมืองคลาร์ก ซึ่งเคยเป็นฐานทัพสหรัฐทางตอนเหนือของกรุงมะนิลา และเกาะเซบูในพื้นที่ทางภาคกลางของฟิลิปปินส์

“เราจะเติบโตอย่างต่อเนื่อง เพราะการเปิดกาสิโนใหม่และการขยายธุรกิจเกมอิเล็กทรอนิกส์” นายเทงโกให้สัมภาษณ์สำนักข่าวรอยเตอร์สนอกรอบการประชุมสุดยอดเกมมิ่งอาเซียน

นายเทงโกระบุว่า ฟิลิปปินส์มีแนวโน้มจะบรรลุเป้าหมายทำรายได้ขั้นต้นจากบ่อนพนันประมาณ 4.5-5แสนล้านเปโซ (8-9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) ภายในปี 2570 ซึ่งเร็วกว่าที่เคยคาดการณ์ไว้ก่อนหน้านี้ 1 ปี

การปิดบ่อนการพนันออนไลน์นอกชายฝั่ง หรือ Pogo ที่ส่วนใหญ่เป็นทุนจีนซึ่งเป็นสหายฝ่ายดูเตอร์เต แล้วเปิดสถานบันเทิงครบวงจรที่มีบ่อนการพนันแปดแห่งใหม่โดยใช้ทุนส่วนใหญ่จากอเมริกา จึงเท่ากับย้ายเงินสีดำจากกระเป๋าจีนไปใส่กระเป๋าอเมริกา นั่นคือรอยแยกใหญ่ของอดีตสหายร่วมรบ

ต่อจากนี้ไปต้องจับตาปฏิกิริยาจากฝ่ายดูเตอร์เตเป็นอย่างไร สถานการณ์ในมินดาเนาจะรุนแรงขึ้นเหมือนจังหวัดชายแดนใต้อีกหรือไม่ การเมืองฟิลิปปินส์จะวุ่นวายหรือไม่

จึงเป็นบทเรียนแก่พรรคการเมืองในประเทศไทย การที่ปล่อยให้พรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่ง รับเงินมัดจำใบอนุญาตเปิดบ่อนการพนันล่วงหน้า หากเปิด
บ่อนการพนันได้ ส่วยก้อนใหญ่ก็ตกไปอยู่ในมือพรรคการเมืองผู้ริเริ่มทำให้ประเทศไทยกลายเป็นเมืองบาปแต่เพียงพรรคเดียว

สุทิน วรรณบวร