เมื่อวานนี้ (13 สิงหาคม 2568) นายชาญชัย อิสระเสนารักษ์ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) พรรคประชาธิปัตย์ นายสมชาย แสวงการ อดีตสมาชิกวุฒิสภา (สว.)นายนิติธร ล้ำเหลือ นักเคลื่อนไหว นายเจษฎ์ โทณะวณิก นักวิชาการทางกฎหมายไปติดตามทางถาม ป.ป.ช. ตรวจสอบการกระทำฝ่าฝืนรัฐธรรมนูญ มาตรา 144 กรณีอนุมัติปรับเปลี่ยนงบประมาณแผ่นดินเพื่อนำไปแจกเงินหมื่น มีผลประโยชน์แอบแฝง

พร้อมทั้ง มีการยื่นเอกสารหลักฐานเพิ่มเติมต่อป.ป.ช.

1. หนังสือนายชาญชัย และพวก ระบุว่า 

“หลังจากที่ ยื่นเรื่องต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. ให้ตรวจสอบกรณีนี้ในช่วงปลายเดือนเมษายน 2568

ปัจจุบัน ระยะเวลาล่วงเลยมาระยะหนึ่งแล้ว จึงขอทราบความคืบหน้าการดำเนินการสอบสวนเกี่ยวกับเรื่องนี้

อีกทั้ง ปัจจุบันมีการเผยแพร่ข้อมูลในสื่อมวลชน ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเข้าใจผิดว่า พวกตนไม่มีอำนาจยื่นเรื่องดังกล่าว คณะกรรมการ ป.ป.ช. ไม่มีอำนาจสอบสวนในกรณีที่ร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปีได้ผ่านเป็นกฎหมายแล้ว ซึ่งข้อเท็จจริงและกฎหมายไม่ได้เป็นตามข้อมูลที่เผยแพร่ดังกล่าว 

...การยื่นหนังสือของตนและพวกให้ ป.ป.ช. สอบเรื่องนี้  เป็นการยื่นผ่านช่องทางที่ 2 ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 144 วรรคสี่ วรรคห้า และวรรคหกนี้ ซึ่งได้บัญญัติขึ้นมาในปี 2560 เพื่อให้เป็นมาตรการตรวจสอบและเป็นบทบังคับย้อนหลังการกระทำผิดได้ด้วย

อันเป็นคนละช่องทาง คนละกรณีการร้องของ สส.หรือ สว. ตามวรรคสาม 

ในการนี้ ข้าฯ ขอนำส่งเอกสารเกี่ยวกับความมุ่งหมายและคำอธิบายรายมาตราของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ในส่วนของมาตรา 144 แก่คณะกรรมการป.ป.ช.เพื่อเป็นพยานหลักฐานใช้ประกอบการสอบสวน ซึ่งได้แนบมาด้วยท้ายหนังสือนี้ โดยเจตนารมณ์ของ มาตรา 144 ตามเอกสารความมุ่งหมายและคำอธิบายรายมาตรา มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อป้องกันมิให้สมาชิกสภา ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ ใช้ตำแหน่งหน้าที่แสวงหาประโยชน์จากงบประมาณของรัฐโดยมิชอบ

พร้อมทั้งกำหนดกลไกให้มีการชดใช้เงินงบประมาณที่ถูกใช้ไปโดยฝ่าฝืนกฎหมาย พร้อมดอกเบี้ย

อีกทั้งยังมุ่งหมายให้มีการตรวจสอบย้อนหล้งได้ แม้ว่างบประมาณนั้นจะได้รับความเห็นชอบและใช้บังคับแล้ว เพื่อให้การใช้จ่ายงบประมาณเป็นไปโดยสุจริต โปร่งใส และเพื่อรักษาทรัพยากรของรัฐให้กลับคืนสู่แผ่นดิน

มาตรา 144 วรรคหนึ่ง วรรคสอง มีที่มาจากแนวคิดซึ่งใช้มาตั้งแต่รัฐธรรมนูญปี 2520 2540 และ 2550 เพื่อป้องกันการแปรญัตติงบประมาณในลักษณะเพิ่ม แก้ไขเปลี่ยนแปลง หรือโยกงบไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ เช่น ใช้เงินชำระหนี้ไม่ครบถ้วน หรือหลีกเลี่ยงกฎหมายที่กำหนดการใช้จ่ายเพื่อไม่ให้เป็นภาระงบประมาณต่อเนื่อง รัฐธรรมนูญจึงกําหนดห้ามการแปรญัตติดังกล่าว ยกเว้นการปรับลดงบต้นเงิน ดอกเบี้ย หรือเงินที่กฎหมายกําหนดไว้โดยชัดเจน

ต่อมา มีพัฒนาการในรัฐธรรมนูญฉบับหลัง เนื่องจาก สส. นํางบไปใช้ ดูแลพื้นที่ตนแต่ใช้เกินขอบเขตและเป็นช่องทางทุจริต รัฐธรรมนูญ ปี 2560 จึงบัญญัติห้ามการใช้ในลักษณะ ดังกล่าวขึ้น และกําหนดมาตรการบังคับและบทลงโทษให้การกระทําที่ฝ่าฝืนเป็นความผิด มีการกําหนดโทษ และให้สิทธิยื่นเรื่องต่อ ป.ป.ช. ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต มาตรา 88 และเพิ่มมาตรการให้ติดตามเรียกเงินงบประมาณที่ใช้ผิดวัตถุประสงค์คืนได้ภายในอายุความ 20 ปี และห้ามผู้กระทําผิดกลับมาดํารงตําแหน่งหรือสมัครรับเลือกตั้งอีก เพื่อป้องกันการใช้ตําแหน่งเดิมสร้างความเสียหาย

เช่น หากพ้นตําแหน่งจากการใช้งบผิด ต้องเว้นช่วงก่อนลงสมัครใหม่ หรือเพิกถอนสิทธิสมัครตลอดชีวิตในกรณีทุจริตร้ายแรงตามมาตรา 235

และมีกลไกเชื่อมโยงกับกฎหมายอื่น คือ มาตรา 144 วรรคสี่ถึงวรรคหก จะเชื่อมโยงกับ มาตรา 88 และ 89 ของ พ.ร.ป. ป.ป.ช. โดยให้เจ้าหน้าที่ที่แจ้งการกระทําผิดพ้นความรับผิด และกําหนดวิธีดําเนินการกับเจ้าหน้าที่ที่ไม่แจ้ง รวมถึงการดําเนินคดีและติดตามความเสียหายโดยคณะกรรมการ ป.ป.ช.

ทั้งนี้ การตีความมาตรา 144 ต้องอ่านทั้งมาตราและบทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ไม่สามารถแยกอ่านเฉพาะวรรคใดวรรคหนึ่งได้

ด้วยเหตุผลข้อกฎหมาย ข้อเท็จจริง และพยานหลักฐานดังกล่าว ข้าฯให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. ดําเนินการสอบสวนกรณีนี้โดยพลัน ตามมาตรา 88 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 หากเห็นว่ามีมูล ให้เสนอความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญตาม มาตรา 144 วรรคสาม และดําเนินการเรียกคืนงบประมาณที่ใช้ไปโดยมิชอบคืนแก่รัฐตามอํานาจหน้าที่”  -หนังสือนายชาญชัย และพวก ระบุ 

2. ก่อนหน้านี้ ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยชี้ขาด กรณีนายพิเชษฐ์ เชื้อเมืองพาน สส. เพื่อไทย รองประธานสภา ฝ่าฝืนมาตรา 144 กระเด็นตกเก้าอี้ สส. และตัดสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง 10 ปี

...ศาลรัฐธรรมนูญ มีมติเสียงข้างมาก 6 ต่อ 3 วินิจฉัยกรณี นายพิเชษฐ์ เชื้อเมืองพาน สส.จังหวัดเชียงราย และรองประธานสภาผู้แทนราษฎรคนที่ 1 กระทำการขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 144 วรรคสอง ในกระบวนการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 เป็นเหตุให้สมาชิกภาพ สส.สิ้นสุดลง และเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นเวลา 10 ปี...

ปรากฏว่า มีมุมมองกฎหมายอีกด้านหนึ่ง อาทิ ข้อเขียนของ “นิรชน ชัยธรรม” เผยแพร่โดยสำนักข่าวอิศรา ว่าด้วยเรื่อง “ผลพวงคำวินิจฉัย กรณี“พิเชษฐ์” 3 คำร้อง ม.144 ในมือ ป.ป.ช.ส่อสะดุด”

เนื้อหาเป็นที่ถกเถียงกันต่อ กล่าวโดยสรุป คือ มองว่า

กรณีนายพิเชษฐ์ มาจากคำร้องของ สส.จากพรรคประชาชน ได้ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมขอให้วินิจฉัยการกระทำของนายพิเชษฐ์ทั้งในกระบวนการพิจารณางบประมาณ ปี 2568 และปี 2569 ไปพร้อมกัน

แต่ในชั้นพิจารณารับคำร้อง ศาลรัฐธรรมนูญได้พิจารณาว่า ร่าง พ.ร.บ.งบประมาณฯ พ.ศ.2568 ได้รับการพิจารณาเสร็จสิ้นและเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับแล้ว ไม่อยู่ในขั้นตอนของการอนุมัติงบประมาณรายจ่ายในกระบวนการทางนิติบัญญัติ ไม่ต้องด้วยหลักเกณฑ์และเงื่อนไขตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 144 วรรคสาม ศาลรัฐธรรมนูญจึงมีมติเป็นเอกฉันท์ไม่รับคำร้องในส่วนที่เกี่ยวกับงบประมาณ ปี 2568 ไว้พิจารณา

โดยรับไว้พิจารณาเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับงบประมาณ ปี 2569 ที่อยู่ระหว่างการพิจารณาในกระบวนการทางนิติบัญญัติซึ่งได้ดำเนินการไปแล้วเพียงบางส่วน แต่ยังไม่แล้วเสร็จทั้งหมดในขณะที่เสนอเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ

แสดงว่า ศาลรัฐธรรมนูญจะไม่รับคำร้องไว้พิจารณาในส่วนที่เกี่ยวกับการเสนอหรือการแปรญัตติหรือการกระทำด้วยประการใดๆ ของงบประมาณประจำปี 2568 หรือปีก่อนหน้า ที่ได้มีการพิจารณาเสร็จสิ้นไปแล้ว

..มองว่า แนวการพิจารณารับคำร้องของศาลรัฐธรรมนูญ ที่ไม่รับคำร้องไว้พิจารณา ในกรณีที่ พ.ร.บ.งบประมาณได้พิจารณาเสร็จสิ้นไปแล้ว แม้ว่าจะมีการกระทำที่อาจขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 144 ก็ตาม ย่อมจะกระทบต่อเรื่องตามมาตรา 144 ที่อยู่ระหว่างการสอบสวนของคณะกรรมการ ป.ป.ช.ในขณะนี้ ซึ่งมีจำนวนอย่างน้อย 3 เรื่อง คือ

1) กรณี ครม.สส. สว. และคณะกรรมาธิการ ปรับลดงบประมาณปี 2568 ที่รับหลักการไปแล้ว เพื่อชดเชยความเสียหายจากการดำเนินโครงการตามนโยบายรัฐให้กับสถาบันการเงินเฉพาะกิจ 5 แห่ง จำนวน 3.5 หมื่นล้านบาท ให้ไปเป็นงบกลางและต่อมานำไปใช้ในโครงการดิจิทัล วอลเล็ต เฟส 2 ที่ยื่นเรื่องต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช.โดยนายชาญชัย อิสระเสนารักษ์ และคณะ

2) กรณี ครม.นางสาวแพทองธาร ชินวัตร นำเงินงบประมาณเพิ่มเติม ปี 2567 จำนวน 1.22 แสนล้านบาท สำหรับกระตุ้นเศรษฐกิจโดยจะต้องผ่านรายจ่ายเพื่อการลงทุนร้อยละ 80 ไปใช้แจกเงินหมื่นให้กับกลุ่มเปราะบางเพื่อการบริโภคทั้งจำนวน 1.22 แสนล้านบาท ในโครงการดิจิทัล วอลเล็ต เฟส 1 ซึ่งยื่นเรื่องต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. โดยคณะนิติชน-เชิดชูธรรม

และ 3) กรณี สส.พรรคเพื่อไทย และผู้ที่เกี่ยวข้อง แทรกแซงการจัดทำงบประมาณ ปี 2568 ในโครงการเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเพื่อประโยชน์ของตนเองและผู้อื่นหรือพรรคการเมือง ซึ่งก่อนหน้านี้คาดกันว่าทั้ง 3 เรื่องนี้ หากคณะกรรมการ ป.ป.ช.สอบสวนแล้วเห็นว่ามีมูล จะเสนอเรื่องไปยังศาลรัฐธรรมนูญในเวลาอีกไม่นานนี้

แต่เมื่อศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยกรณีของนายพิเชษฐ์ โดยไม่รับคำร้องไว้พิจารณาในส่วนที่เกี่ยวกับการพิจารณางบประมาณที่ได้เสร็จสิ้นไปแล้ว จึงอาจจะทำให้คณะกรรมการ ป.ป.ช.ต้องพิจารณาทบทวนอีกครั้งว่า การเสนอทั้ง 3 เรื่อง ไปยังศาลรัฐธรรมนูญ จะเป็นคำร้องที่ศาลรัฐธรรมนูญไม่รับไว้พิจารณาหรือไม่ เนื่องจากทุกเรื่องล้วนเกี่ยวข้องกับงบประมาณปี 2567 และปี 2568 ที่ได้ตราเป็น พ.ร.บ.และบังคับใช้ไปแล้วทั้งสิ้น...”

นี่คือมุมมองกฎหมายอีกด้านหนึ่ง ซึ่งเคยมีการนำเสนอไปก่อนหน้านี้

แต่ล่าสุด ฝ่ายผู้ร้องกรณีแจกเงินเงินหมื่น คุณชาญชัยและพวก ได้ยื่นหนังสือต่อ ป.ป.ช. ยืนยันทั้งข้อเท็จจริง และข้อกฎหมาย ดังกล่าวข้างต้น พร้อมนำเสนอหลักฐานเอกสารเพิ่มเติมต่อ ป.ป.ช.ไปแล้ว

3.ติดตามกันต่อไป กรณีร้องเอาผิดนักการเมือง-สส.-รัฐมนตรี ฝ่าฝืนรัฐธรรมนูญ มาตรา 144

มาตรา 144 คือ ยาแรงเพื่อป้องกันและปราบปรามพฤติกรรมล้างผลาญเงินแผ่นดิน เล่นแร่แปรธาตุ โยกย้ายงบประมาณแผ่นดิน เพื่อผลประโยชน์ของตนเอง ทั้งทางตรงและทางอ้อม

กรณีรัฐบาลเศรษฐาต่อเนื่องรัฐบาลแพทองธาร โยกงบฯปี 2568 วงเงิน 35,000 ล้านบาท ที่เดิมสำนักงบประมาณจัดสรรไว้ให้สถาบันการเงินของรัฐ 5 แห่ง เพื่อชำระหนี้เงินกู้-ดอกเบี้ยและเงินที่กำหนดให้จ่ายตามกฎหมาย แต่รัฐบาลนำเงินดังกล่าวไปแจกเป็นเงินหมื่น

จะเอาผิดตามกฎหมาย เพื่อสร้างบรรทัดฐานทางการเมืองที่สำคัญได้อย่างไร

ป.ป.ช. คือ ผู้ที่จะต้องรับผิดชอบในขณะนี้ เพราะมีอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบตามกฎหมาย

ระวัง ถ้ามีในรัฐธรรมนูญแล้ว แก้ปัญหาได้ไม่ชะงัด ครึ่งๆ กลางๆ ไวรัสมันจะดื้อยา และในที่สุด มันจะทำลายยา!

สารส้ม