ปั่นป่วนกันไปทั้งโลก เมื่อประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐอเมริกา ร่วมมือกับอิสราเอล ถล่มอิหร่าน จนนำมาสู่วิกฤตราคาน้ำมัน และการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ที่ทำให้ประชากรโลกได้รับความเดือดร้อนกันถ้วนทั่ว

อาจารย์สุดาทิพย์ จารุจินดา อินทร ผู้เชี่ยวชาญด้านข่าวต่างประเทศ กล่าวว่า เมื่อนายทรัมป์ พร้อมใจกับอิสราเอล ส่งจรวดและขีปนาวุธไปถล่มอิหร่าน (แม้กำลังเจรจาไปได้ด้วยดีกับอิหร่าน) เมื่อสายๆ วันเสาร์ที่ 28 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ทำเอาราคาน้ำมันดิบพุ่งจาก 60 เหรียญไปเป็น 80 กว่าเหรียญทันที ในเช้าวันจันทร์ที่ 2 มีนาคม 2569 และทำให้ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน รวมทั้งแม่ทัพนายกองของอิหร่านถูกสังหารทันทีเกือบ 50 คน อิหร่านจึงระดมตอบโต้ชนิดตาต่อตา-ฟันต่อฟัน โดยยิงขีปนาวุธและโดรนถล่มทั้งอิสราเอลและบรรดาประเทศรอบอ่าว (สมาชิก GCC) ที่ยอมให้มีฐานทัพสหรัฐฯ ประจำการทันที จนถึงปิดช่องแคบฮอร์มุซ...ทำเอาน้ำมันแตะ 120 เหรียญในเช้าวันจันทร์ที่ 9 มีนาคม

บริษัทประกันภัยต่างหยุดรับประกันแก่เรือบรรทุกน้ำมัน, แก๊ส LNG หรือเรือบรรทุกสินค้าต่างๆ ที่จะผ่านเข้าออกช่องแคบฮอร์มุซ รวมทั้งบริเวณอ่าวเปอร์เซียด้วย และเรือบรรทุกน้ำมันและแก๊สต่างลอยลำอยู่ภายในช่องแคบ-ไม่สามารถแล่นออกมาได้

ยังมีนักวิเคราะห์บางคนถึงกับเล่าว่า ได้ยินว่า ทรัมป์อาจถึงกับซื้อน้ำมันดิบจากรัสเซียด้วยซ้ำ เพื่อกดราคาน้ำมันดิบโลกไม่ให้ทะยานไปถึง 150 หรือ 200 (ตามที่นักวิเคราะห์ตลาดน้ำมันฟันธงว่า ถ้าช่องแคบฮอร์มุซยังปิดต่อไปถึงหนึ่งเดือนหรือยาวกว่านั้น จะได้เห็นน้ำมันดิบไปถึง 200 เหรียญแน่ๆ) รวมทั้งแก๊ส LNG และปุ๋ยยูเรียด้วยราคาก็จะทะยานจนกระทบทั้งระบบอาหารและเศรษฐกิจทั้งโลกจะเข้าสู่ภาวะถดถอยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ในวันจันทร์ที่ 9 มีนาคม ทรัมป์ได้ออกมาปลอบตลาดว่า ใกล้จบสงครามที่อิหร่านคือ น่าจะจบในเร็วๆ วัน...ทำเอาดอลลาร์อ่อนยวบลงมา พร้อมราคาน้ำมันและแก๊สก็อ่อนตามแบบมีกลยุทธ์ หรือเล่ห์เหลี่ยมของทรัมป์ที่ไม่เคยยอมแพ้ แม้โลกจะพ่ายแพ้เสียหายอย่างราบคาบก็ตาม

ขณะที่ รศ.ดร.ปณิธาน วัฒนายากร ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและการต่างประเทศ มองว่า ปัจจัยที่ทำให้โดนัลด์ ทรัมป์ ยอมถอยจากสงครามระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่าน ก็คือ เรื่องปัญหาปากท้องของชาวอเมริกัน ราคาสินค้าอุปโภค-บริโภค และราคาพลังงานที่เพิ่มสูงขึ้น รวมทั้งการเลือกตั้ง สส.และ สว.ของสหรัฐฯที่จะมีขึ้นในช่วงปลายปีนี้ ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยภายในของสหรัฐฯซึ่งจะมีผลต่อคะแนนนิยมของทรัมป์และพรรครีพับลิกัน อีกทั้งที่ผ่านมาคนอเมริกันก็ไม่พอใจที่ทรัมป์ไปเปิดสงครามกับประเทศนั้นประเทศนี้ เพราะคนอเมริกันมองว่าทรัมป์ไม่ได้ทำเพื่อชาวอเมริกันแต่ทำเพื่อธุรกิจและครอบครัวของตัวเอง

“ที่จริงทรัมป์ไม่ได้ถอยนะ แต่เขาคงไม่ล้มโต๊ะเจรจา คงไม่ทำลายโลก เพราะเขาเป็นพ่อค้า เขาไม่ใช่นักการเมืองที่รักศักดิ์ศรี รักความเป็นธรรมและต่อสู้ในสงครามอันศักดิ์สิทธิ์ แต่เขาเป็นนักเจรจา เป็นพ่อค้าที่มีอาวุธมหาประลัยอยู่ในมือ สิ่งที่เขาต้องการคือเจรจาให้เขาได้เปรียบที่สุด ทำให้คู่แข่งอ่อนแอ และศัตรูพินาศย่อยยับไม่กลับมาอีก อเมริกาต้องมาก่อน และทรัมป์ต้องมาก่อนที่สุด ดีไม่ดีมาก่อนอเมริกาด้วยซ้ำ ดังนั้น จึงมีการส่งสัญญาณเรื่องการเจรจาออกมาเป็นระยะ” รศ.ดร.ปณิธาน ระบุ

รศ.ดร.ปณิธาน ประเมินว่า สหรัฐฯไม่น่าจะถอยในเชิงการเมือง แต่อาจจะยุติหรือลดระดับการสู้รบลงมา หากสหรัฐฯและอิสราเอลมองว่า ภัยคุกคามทางการทหารอยู่ในกรอบที่รับได้ ก็จะประกาศชัยชนะ คือ รบชนะ แต่อาจจะไม่ชนะสงคราม คือไม่สามารถเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองในอิหร่าน ซึ่งปกครองโดยระบอบสาธารณรัฐอิสลามได้

ขณะนี้ทรัมป์ก็ได้ประเมินแล้วว่า เรื่องการล้มระบอบการปกครองในอิหร่านนั้น อาจจะยากกว่าที่คิด และตอนนี้อิหร่านตั้งหลักได้แล้ว ขณะที่พันธมิตรของอิหร่าน ทั้งจีน และรัสเซียก็คงเข้ามาช่วยหนุนหลังให้มีการเจรจาระหว่างอิหร่านกับสหรัฐฯ จึงเป็นจังหวะที่สหรัฐฯก็อยากจะเจรจาเช่นกัน ด้านอิสราเอลเขาก็มองว่าเขาประสบความสำเร็จในระดับหนึ่งเพราะสามารถกำจัด “อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี” ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ซึ่งเป็นศัตรูตลอดกาลของอิสราเอลได้

เมื่อผลการสู้รบยังออกมาไม่ดีนัก ขณะที่อิหร่านก็ยังสามารถขยายขอบเขตสงครามไปยังหลายสิบประเทศได้ มีการปิดช่องแคบฮอร์มุซเพื่อควบคุมเส้นทางเดินเรือขนส่งสินค้าและน้ำมันซึ่งส่งผลกระทบต่อราคาพลังงานและทำให้เกิดความตื่นตระหนกว่าราคาสินค้าและบริการต่างๆ อาทิ การขนส่ง การบริการการบิน จะปรับตัวสูงขึ้น ทำให้ประเทศต่างๆ เริ่มมีการหารือกันเพื่อหาทางแก้ปัญหา เช่น กลุ่มประเทศ G7 (กลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำของโลก 7 ประเทศ ได้แก่ แคนาดา ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี ญี่ปุ่น สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา โดยมีสหภาพยุโรปเข้าร่วมอย่างไม่เป็นทางการด้วย) ก็มีการประชุมหารือกัน 2 รอบแล้ว เพื่อดูว่าจะยืนระยะอย่างไรหากยังไม่สามารถยุติการสู้รบระหว่างสหรัฐ-อิสราเอลกับอิหร่านได้

“ก่อนจะมีการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่าน สงครามอาจจะลดระดับความรุนแรงลงมา และบางส่วนอาจดำเนินไปในรูปของสงครามก่อการร้ายในประเทศต่างๆ ก็เป็นได้”

ขณะที่สหประชาชาติและพันธมิตรของทั้งสองฝ่ายต้องกดดันให้ทั้งสองฝ่ายกลับสู่โต๊ะเจรจาให้เร็วที่สุด สำหรับสหรัฐฯทำผิดกติการะหว่างประเทศและส่อว่าจะละเมิดกฎบัตรสหประชาชาติ แต่การจะนำสหรัฐฯขึ้นศาลโลกก็คงไม่สามารถทำได้ แต่สหรัฐฯจะต้องเลิกคิดกำจัดผู้นำของอิหร่านอีก ส่วนอิหร่านจะเดินหน้าแบบเดิมหรือเร่งผลิตอาวุธนิวเคลียร์ก็คงทำไม่ได้ เพราะอาจจะถูกใช้เป็นข้ออ้างในการโจมตีอีก แต่ก็ต้องมีหลักประกันให้อิหร่านอยู่รอดปลอดภัยและสามารถยืนระยะได้ อีกทั้งต้องมีข้อตกลงที่มากกว่า Abraham Accords ระหว่างอิสราเอล ปาเลสไตน์ อาหรับ เพื่อไม่ให้ประเทศในแถบตะวันออกกลางเกิดความหวาดระแวงและเกิดการสู้รบกันอีก

ด้าน รศ.ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช ผู้เชี่ยวชาญเศรษฐกิจระหว่างประเทศและอาเซียน วิเคราะห์ว่า มีความเป็นไปได้ที่สหรัฐฯจะเริ่มถอยจากสงครามระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่าน เนื่องจากเป้าหมายของสหรัฐฯนั้นต้องการทำสงครามระยะสั้น โดยไทม์ไลน์ที่โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา วางไว้ในการทำสงครามครั้งนี้ อยู่ที่ 1 เดือนเท่านั้น ที่สำคัญมี 3 เหตุผลที่ทรัมป์จำเป็นต้องถอย คือ

1.สหรัฐฯสูญเสียงบประมาณมหาศาลไปกับสงครามครั้งนี้โดยที่สหรัฐฯไม่ได้อะไร ซึ่งในการทำสงครามกับอิหร่านช่วง 12 วันที่ผ่านมานั้น สหรัฐฯใช้เงินไปแล้วถึง 3 แสนล้านบาท หรือตกชั่วโมงละ 1 พันล้านบาท ถ้าทำสงคราม 1 เดือนก็น่าจะใช้ประมาณถึง 6 แสนล้านบาท ซึ่งยังไม่นับรวมงบประมาณที่สหรัฐฯใช้ในการช่วยเหลือกองทัพอิสราเอลอีกปีละ 2 หมื่นล้านเหรียญ

2.แรงกดดันทางการเมือง เนื่องจากชาวอเมริกันไม่พอใจที่ทหารอเมริกันต้องไปเสียชีวิตในการทำสงครามกับอิหร่าน ซึ่งเรื่องนี้ถือเป็นประเด็นที่อ่อนไหว เพราะในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมาอเมริกาต้องสูญสียชีวิตทหารจำนวนมากไปกับการทำสงครามในต่างแดน ไม่ว่าจะเป็นสงครามเกาหลี สงครามเวียดนาม อิรัก หรืออัฟกานิสถาน ซึ่งแม้ว่าตอนนี้ตัวเลขอย่างเป็นทางการแจ้งว่าทหารอเมริกันเสียชีวิตในสงครามครั้งนี้ 7 นาย แต่หากสู้รบต่อไปก็จะสูญเสียมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะหากสหรัฐฯส่งทหารราบเข้าไปบุกยึดอิหร่านซึ่งเท่ากับส่งทหารอเมริกันไปตายเพราะภูมิประเทศของอิหร่านเป็นปราการธรรมชาติที่แข็งแกร่งยากที่บุกเข้าไปด้วยกำลังทหารภาคพื้นดิน

3.สหรัฐฯจะมีการเลือกตั้ง สส.และ สว.ในเดือน พ.ย. 2026 นี้ ขณะที่การทำสงครามครั้งนี้ส่งผลให้คะแนนนิยมของพรรครีพับลิกันตกต่ำลงเรื่อยๆ เนื่องจากคนอเมริกันส่วนใหญ่คือ 75% ไม่เห็นด้วยที่สหรัฐฯไปร่วมกับอิสราเอลในการทำสงครามกับอิหร่าน

4.โดนัลด์ ทรัมป์ ไม่ต้องการให้ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงเกินไปเพราะจะเป็นแรงกดดันกลับมายังสหรัฐฯ

“เราจับสัญญาณได้ว่าสหรัฐฯต้องการหาทางลงจากการที่โดนัลด์ ทรัมป์ บอกว่าสงครามใกล้จะจบ คำว่าจบของเขาคือจบแบบที่สหรัฐฯหยุดเข้าร่วมในสงคราม โดยอาจจะประกาศว่าอเมริกาชนะแล้วเพราะสามารถสังหารอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านได้แล้ว และทำลายศักยภาพในการสร้างอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่านได้แล้ว เพราะฉะนั้นอิหร่านจะไม่เป็นภัยคุกคามของโลกอีกต่อไป ส่วนอิสราเอลก็น่าจะรับได้เพราะถือว่าได้ทำลายศักยภาพทางทหารของอิหร่านไปได้มากพอสมควรแล้วโดยอาศัยสหรัฐฯมาช่วยจัดการ ซึ่งในการทำสงครามกับอิหร่านในรอบ 47 ปีที่ผ่านมาไม่มีครั้งไหนที่สหรัฐฯจะช่วยอิสราเอลมากขนาดนี้ ขณะที่คนอเมริกันมองว่าเขาไม่ได้อะไรจากการที่สหรัฐฯใช้งบประมาณจำนวนมหาศาลเข้าไปโจมตีอิหร่าน นอกจากสิ่งที่ทรัมป์บอกว่าคนอเมริกันจะปลอดภัยจากภัยคุกคามของผู้ก่อการร้าย ซึ่งไม่รู้ว่าจริงหรือเปล่า” รศ.ดร.อัทธ์ กล่าว

รศ.ดร.อัทธ์ ระบุว่า เป้าหมายของสหรัฐฯในการทำสงครามกับอิหร่านครั้งนี้ คือ 1.ยึดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นช่องแคบที่มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ในการเดินเรือขนส่งสินค้า โดยเฉพาะพลังงาน ตั้งอยู่ระหว่างอ่าวโอมานทางตะวันออกเฉียงใต้กับอ่าวเปอร์เซียทางตะวันตกเฉียงใต้ 2.ยึดเกาะคาร์ก ซึ่งเป็นเกาะยุทธศาสตร์สำคัญของอิหร่านในอ่าวเปอร์เซีย เนื่องจากมีท่าเรือสำหรับการส่งออกน้ำมันของอิหร่าน 3. ส่งกองกำลังภาคพื้นดินเข้าไปบุกยึดอิหร่าน แต่ทั้ง 3 ยุทธศาสตร์นี้ สหรัฐฯยังไม่บรรลุผลเลยสักข้อ ในขณะที่สูญเสียงบประมาณในการสู้รบไปมหาศาล และยังต้องจ่ายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้น จึงอาจถึงเวลาที่สหรัฐฯจะต้องหาทางลง

อย่างไรก็ดี ในการหาทางลงของสหรัฐฯนั้น “รศ.ดร.อัทธ์” เชื่อว่า สหรัฐจะไม่เป็นคนเปิดโต๊ะเจรจากับอิหร่านเอง แต่จะรอให้องค์กรระหว่างประเทศ เช่น UN(องค์การสหประชาชาติ) และประเทศมหาอำนาจอื่นๆ อย่าง จีน รัสเซีย หรือสหภาพยุโรป เข้ามาดำเนินการไกล่เกลี่ย เพื่อที่สหรัฐฯจะได้ไม่ถูกมองว่าเป็นผู้พ่ายแพ้ ขณะที่อิหร่านก็มองแบบนั้นเช่นกัน ซึ่งขณะนี้หลายประเทศก็เริ่มขยับแล้ว โดยล่าสุด อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการองค์การสหประชาชาติ (UN) ได้ออกมาเรียกร้องให้ทุกฝ่ายเริ่มการเจรจาทางการทูตอย่างจริงจังเพื่อยุติการสู้รบ ซึ่งสาเหตุที่หลายฝ่ายต้องการให้เกิดการเจรจาก็เพราะความเสี่ยงเรื่องราคาน้ำมันที่มีแนวโน้มจะปรับตัวสูงขึ้นไปถึง 120-150 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หากการสู้รบระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านยังคงดำเนินต่อไป

รศ.ดร.อัทธ์ ชี้ว่า สงครามครั้งนี้สู้กันด้วย 2 เรื่อง คือสู้กันด้วยอาวุธ และสู้กันด้วยราคาน้ำมัน ซึ่งเป้าหมายของอิหร่านต้องการให้ราคาน้ำมันขึ้นไปถึง 120-150 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เพื่อให้ประเทศต่างๆ ที่ได้รับผลกระทบจากราคาน้ำมันไปกดดันสหรัฐฯและอิสราเอลให้หยุดโจมตีอิหร่าน จะเห็นได้ว่าพอราคาน้ำมันขึ้นไปแตะ 120 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล (เมื่อวันที่ 9 มี.ค. 2569) โดนัลด์ ทรัมป์ รีบทำให้ราคาปรับลดลงมาที่ 85-90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ทันที โดยการปล่อยน้ำมันดิบจากคลังสำรองยุทธศาสตร์ (SPR) และร่วมมือกับพันธมิตรในกลุ่ม IEA ปล่อยน้ำมันสำรองระหว่างประเทศ เพื่อเพิ่มอุปทานในตลาด เพราะไม่เช่นนั้นแรงกดดันจากนานาประเทศทั่วโลกจะพุ่งตรงมายังสหรัฐฯเนื่องจากสหรัฐฯถูกมองว่าเป็นต้นเหตุที่ทำให้เกิดสงครามซึ่งส่งผลให้เกิดวิกฤตพลังงานโลก แต่ก็ยังไม่แน่ชัดว่าแนวทางดังกล่าวจะทำให้สหรัฐฯฯสามารถตรึงราคาน้ำมันในตลาดโลกไว้ได้นานแค่ไหน ส่วนในด้านอาวุธนั้นโดยภาพรวมแล้วประสิทธิภาพอาวุธของอิหร่านอาจจะสู้สหรัฐฯและอิสราเอลไม่ได้ แต่ก็ต้องจับตาดูว่าอิหร่านจะมีไม้เด็ดอะไรหรือไม่

“ตอนนี้สถานการณ์ล่อแหลมทั้งในด้านของราคาน้ำมันและการสู้รบ ในด้านของราคาน้ำมันนั้นต้องดูต่อไปว่า น้ำมัน 100 ล้านบาร์เรลที่สหรัฐฯได้จากเวเนซุเอลา, 300 ล้านบาร์เรล จากกลุ่มประเทศ G7 และอีก 300 ล้านบาร์เรลจากพันธมิตรในกลุ่ม IEA จะประคับประคองให้ราคาน้ำมันอยู่ที่ 85-90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ได้กี่วันกี่เดือน ขณะที่ด้านอาวุธนั้นอิหร่านมีขีปนาวุธไฮเปอร์โซนิกซึ่งนำออกมาใช้บ้างแล้ว แต่สิ่งที่ต้องลุ้นต่อไปคืออิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์หรือเปล่า เพราะอิหร่านมีแร่ยูเรเนียมสะสมอยู่เยอะ คือประมาณ 400 กิโลกรัม สามารถผลิตหัวรบนิวเคลียร์ได้ถึง 10 ลูก แต่ไม่มีใครรู้ว่าอิหร่านผลิตไปหรือยัง และจะนำออกมาใช้หรือไม่” รศ.ดร.อัทธ์ ระบุ

น่าติดตามว่า การก่อสงครามครั้งนี้ของทรัมป์ จะจบลงแบบไหน ชาวอเมริกันและคนทั้งโลก จะจารึกชื่อของเขาไว้ในฐานะใด ในประวัติศาสตร์ของโลกใบนี้ !!