การเลือกนายกรัฐมนตรี โดยสภาผู้แทนราษฎร เมื่อวันที่ 19 มี.ค.2569 เป็นไปตามคาด

หลังจากนั้น เมื่อเวลา 14.30 น. วันที่ 20 มี.ค. 2569นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ได้กล่าวถ้อยแถลงภายหลังเสร็จสิ้นพิธีรับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งนายกรัฐมนตรี คนที่ 32 สมัยที่ 2 ระบุว่า

“เรียนพี่น้องประชาชน

วันนี้ ผม นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

ผมขอให้คำมั่นสัญญาต่อพี่น้องประชาชนว่า จะใช้ความรู้ ความสามารถ ปฏิบัติหน้าที่นายกรัฐมนตรี เพื่อประโยชน์สุขของประชาชนชาวไทยอย่างเต็มกำลัง

และจะควบคุม กำกับให้รัฐบาล อันประกอบด้วยคณะรัฐมนตรี รวมถึงข้าราชการ เจ้าพนักงานของรัฐ ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต คำนึงถึงประโยชน์ของประชาชนเป็นลำดับแรก

และจะเปิดโอกาสให้ประชาชน มีส่วนร่วมในการทำงานของรัฐบาล เพื่อแก้ปัญหาของประเทศ มีส่วนร่วมกับการพัฒนาประเทศไทย อันเป็นที่รักยิ่งของเราให้มากที่สุด

การทำงานของภาครัฐจะต้องได้รับการตรวจสอบอย่างเข้มข้น จริงจังจากทุกภาคส่วน เพื่อการบริหารงานที่โปร่งใส โดยตั้งอยู่บนหลักนิติรัฐ นิติธรรม

สุดท้าย ผมขอให้โอกาสของการเปลี่ยนผ่านรัฐบาลในครั้งนี้ ได้สร้างบรรยากาศใหม่ๆ ให้เกิดขึ้นในสังคมไทย เป็นบรรยากาศของการมองไปข้างหน้าร่วมกัน และให้เกิดวัฒนธรรมการทำงานใหม่ๆ ที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง

โดยในรายละเอียด และเป้าหมายของสิ่งที่รัฐบาลจะดำเนินการในช่วงเวลาสี่ปี ต่อจากนี้นั้น ผมจะได้แถลงเป็นนโยบายของรัฐบาลต่อรัฐสภาต่อไป”

1. น่าจะได้รัฐบาลชุดใหม่เรียบร้อย พร้อมทำงาน ก่อนสงกรานต์

หากเป็นไปตามคาด หลังจากนี้ น่าจะมีรัฐบาลชุดใหม่ แถลงนโยบายต่อรัฐสภาช่วงก่อนสงกรานต์เดือนเมษายน

เมื่อพรรคร่วมรัฐบาล ที่จะร่วมบริหารราชการแผ่นดิน ประกอบด้วย พรรคภูมิใจไทย พรรคเพื่อไทย พรรคพลังประชารัฐ ฯลฯ เป็นหลัก

บุคคลที่จะมาเป็นรัฐมนตรี ก็มาจาก 2 พรรคหลัก คือ ภูมิใจไทย และเพื่อไทย

2. โจทย์เศรษฐกิจไทย ยากขึ้นกว่าตอนหาเสียงเลือกตั้ง

ก่อนเกิดการสู้รบในตะวันออกกลาง คุณเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า ตัวเลข GDP ไตรมาส 4 ปี 2568 ขยายตัว 2.5% ดันทั้งปีโต 2.4% สูงกว่าคาด เปรียบเพิ่งออกจากไอซียู ยังไม่หายป่วย สะท้อนแรงขับเคลื่อนจากนโยบายรัฐที่เริ่มเห็นผลเป็นรูปธรรมในช่วงเป็นรัฐบาลเสียงข้างน้อย โดยแรงส่งสำคัญมาจากการเร่งเบิกจ่ายภาครัฐ การลงทุนของเอกชน

สงครามในตะวันออกกลางทำให้โจทย์และสถานการณ์ปัจจุบันเปลี่ยนทันที

ผลกระทบจากสงครามบานปลาย เริ่มกระทบเป็นลูกโซ่ต่อต้นทุนวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ และโลจิสติกส์ของไทย

นายอภิชิต ประสพรัตน์ รองประธาน ส.อ.ท. ระบุว่า ในตะวันออกกลางมีการโจมตีแหล่งพลังงานสำคัญ โดยเฉพาะแหล่งผลิตก๊าซ LNG ที่ใหญ่ที่สุดในโลกแห่งหนึ่งในกาตาร์ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนวัตถุดิบขั้นต้นหลายชนิดที่ประเทศไทยจำเป็นต้องนำเข้า เช่น วัตถุดิบต้นน้ำ อย่าง “แนฟทา” (Naphtha) ซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักในการผลิตเม็ดพลาสติก ซึ่งเป็นต้นทุนแฝงที่สำคัญของสินค้าอุปโภค-บริโภคในการผลิตบรรจุภัณฑ์ นอกจากนี้ เมื่อราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น ต้นทุนก็สูงขึ้นตามเป็นลูกโซ่ โดยราคาน้ำมันล่าสุดที่พุ่งสูงขึ้นกว่า 112 ดอลลาร์/บาร์เรล คือตัวขับเคลื่อนหลักที่ทำให้ราคาเม็ดพลาสติกและบรรจุภัณฑ์ขยับสูงขึ้นตามไปด้วย เมื่อบวกกับค่าขนส่งและโลจิสติกส์ที่เพิ่มขึ้น และในอนาคตข้างหน้าถ้ายังไม่สามารถแก้ปัญหาเรื่องการขาดแคลนน้ำมันได้ จะมีปัญหาในเรื่องวัตถุดิบ ปุ๋ย ประมง ซึ่งส่งผลต่อราคาอาหาร เกิดเป็นผลกระทบแบบลูกโซ่ไปถึงทุกกระบวนการผลิต

นอกจากพลาสติกแล้ว “อะลูมิเนียม” ยังเป็นอีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยงที่น่ากังวล เนื่องจากไทยต้องนำเข้าอะลูมิเนียมสูงถึง 80-90% ซึ่งแหล่งวัตถุดิบใหญ่อยู่ในตะวันออกกลาง โดยเป็นวัตถุดิบหลักในการผลิต บรรจุภัณฑ์ประเภทกระป๋อง เช่น ปลากระป๋อง รวมถึงชิ้นส่วนยานยนต์ อย่างล้อแม็กและตัวถังรถยนต์ หากขาดแคลนอะลูมิเนียม จะส่งผลกระทบต่อภาคการผลิตอาหารกระป๋องอย่างเลี่ยงไม่ได้ อีกทั้งยังมี “ฮีเลียม” ที่จำเป็นต่ออุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ซึ่งก็ต้องนำเข้าจากตะวันออกกลางเช่นเดียวกัน

ศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ประเมินผลกระทบเบื้องต้นต่อเศรษฐกิจไทย จากสถานการณ์สู้รบในตะวันออกกลาง และการปิดช่องแคบฮอร์มุซ มองเป็น 3 ฉากทัศน์ (Scenario) ตามระยะเวลาของความขัดแย้งที่เกิดขึ้น ดังนี้

กรณี 1 ความขัดแย้งระยะสั้น (1 เดือน) คาดการณ์ราคาน้ำมันดิบเฉลี่ย 90 ดอลลาร์/บาร์เรล, ราคาก๊าซธรรมชาติ 15 ดอลลาร์/MMBTU ความขัดแย้งจำกัดวง และคลี่คลายได้เร็ว (โอกาสเกิด 45%)

- ต้นทุนพลังงาน (น้ำมัน+ก๊าซ) เพิ่มขึ้น 23,307ล้านบาท, มูลค่าการส่งออกลดลง 32,510 ล้านบาท, รายได้จากการท่องเที่ยวลดลง 8,970 ล้านบาท รวมผลกระทบทางเศรษฐกิจ 64,787 ล้านบาท กระทบต่อ GDP ให้ลดลง 0.35%

กรณี 2 สงครามภูมิภาคยืดเยื้อ (3 เดือน) คาดการณ์ราคาน้ำมันดิบเฉลี่ย 90 ดอลลาร์/บาร์เรล, ราคาก๊าซธรรมชาติ 20 ดอลลาร์/MMBTU สงครามยืดเยื้อ ปิดช่องแคบฮอร์มุซยาวนาน (โอกาสเกิด 45%)

- ต้นทุนพลังงาน (น้ำมัน+ก๊าซ) เพิ่มขึ้น 80,019 ล้านบาท, มูลค่าการส่งออกลดลง 97,531 ล้านบาท, รายได้จากการท่องเที่ยวลดลง 20,800 ล้านบาท รวมผลกระทบทางเศรษฐกิจ 198,350ล้านบาท กระทบต่อ GDP ให้ลดลง 1.07%

กรณี 3 สงครามขยายวงกว้าง (6 เดือน) คาดการณ์ราคาน้ำมันดิบเฉลี่ย 100 ดอลลาร์/บาร์เรล ราคาก๊าซธรรมชาติ 20 ดอลลาร์/MMBTU สงครามขยายวงกว้าง ไม่มีกำหนดยุติ (โอกาสเกิด 10%)

- ต้นทุนพลังงาน (น้ำมัน+ก๊าซ) เพิ่มขึ้น 202,885ล้านบาท, มูลค่าการส่งออกลดลง 195,062 ล้านบาท, รายได้จากการท่องเที่ยวลดลง 29,250 ล้านบาท รวมผลกระทบทางเศรษฐกิจ 427,197 ล้านบาท กระทบต่อ GDP ให้ลดลง 2.31%

นายธนวรรธน์ พลวิชัย ประธานที่ปรึกษาศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ ระบุว่า ความเป็นไปได้มากสุด คือ สถานการณ์ความขัดแย้งกินเวลาประมาณ 2 เดือน ซึ่งมีโอกาสจะกระทบต่อ GDP ปีนี้ให้หายไปราว 1% โดยคาดว่าเศรษฐกิจไทยจะโตในกรอบ 1-1.6% แต่หากสถานการณ์รุนแรงกว่านั้น ก็อาจจะเหลือโตน้อยกว่า 1% ได้ โดยไม่ใช่แค่เศรษฐกิจของประเทศไทยที่ติดลบ แต่จะเป็นในทิศทางเดียวกันทั้งโลกที่เศรษฐกิจติดลบ

3. รัฐบาลอนุทิน2 ต้องเพิ่มความเข้มข้นในการบริหารเศรษฐกิจ ตามสถานการณ์จริงที่เปลี่ยนไป

เมื่อโจทย์เศรษฐกิจรุนแรงกว่าเดิม ผิดไปจากสถานการณ์ในวันที่เคยออกนโยบายหาเสียงไว้ อันเป็นผลจากสถานการณ์ที่อยู่นอกเหนือการควบคุม

เชื่อว่า รัฐบาลอนุทิน 2 ก็ต้องมีการปรับเปลี่ยนเพิ่มเติมนโยบายรัฐบาล เพื่อรับมือกับผลกระทบ และสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป

ปัญหาต้นทุนพลังงานพุ่งสูงจากสงครามในตะวันออกกลาง กระทบต่อการดำนินชีวิตของประชาชนทั่วโลก ต้นทุนการเดินทางสูงขึ้น ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น ค่าครองชีพของประชาชนเพิ่มขึ้น ที่สำคัญ เมื่อกระทบทั่วโลก การส่งออก การค้าขาย การท่องเที่ยว ที่เป็นรายได้หลักของประเทศก็กระทบด้วย จึงต้องปรับแผนเฉพาะหน้า ซึ่งมีทั้งวิกฤตและโอกาส

น่าสนใจว่า นโยบายรัฐบาลอนุทิน 2 จะเพิ่มเติมความเข้มข้นจากนโยบายหาเสียงของพรรคภูมิใจไทย แค่ไหน อย่างไร?

3.1 นโยบายหลักของรัฐบาลชุดใหม่ ย่อมจะมาจากนโยบายของพรรคภูมิใจไทย พรรคแกนนำรัฐบาลที่ชนะเลือกตั้ง ได้ฉันทามติจากประชาชน

ตัวบุคคลหลักที่ดูแลบริหารเศรษฐกิจและการต่างประเทศ ได้แก่ นายกฯอนุทิน รองฯ เอกนิติ รองฯศุภจี รองฯสีหศักดิ์ ฯลฯ

ผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลาง ทำให้ต้องเร่งเครื่องเศรษฐกิจ เดินหน้าแรงกว่าเดิม

มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมเป้าหมาย (Quick Big Win) เดิม

. คนละครึ่งพลัส เฟส 2: กระตุ้นการใช้จ่าย ใช้งบจากงบกลาง 3 หมื่นล้านบาท เพิ่มทักษะออนไลน์ให้ผู้ขาย

. ปิดหนี้ไว ไปต่อได้ Plus: แก้หนี้เสีย (NPL) ไม่เกิน1 แสนบาท ใช้กองทุน FIDF ช่วยปรับโครงสร้างหนี้

. กองทุนภัยพิบัติ: รัฐจ่ายเบี้ยประกัน 1,000 บาท/ครัวเรือน หากเกิดภัยพิบัติ จ่ายเยียวยาทันที 1 แสนบาท

. 6 อุตสาหกรรมเป้าหมาย: Future Food (อาหารสัตว์เลี้ยง), Data Center, PCB, EV, อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ

นโยบาย Thailand 10 Plus (หรือ 10 พลัส) ของพรรคภูมิใจไทย ระบุถึงเป้าหมายขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้ขยายตัวที่ระดับ 3% พลัส แก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำ และเพิ่มศักยภาพการแข่งขันระยะยาวของประเทศ

ขาที่ 1 : เติบโตอย่างทั่วถึง (Inclusive Growth)

. คนตัวเล็ก พลัส : ค่าไฟฟ้าต่ำกว่า 3 บาท/หน่วย(200 หน่วยแรก), ทบทวนบัตรสวัสดิการแห่งรัฐใหม่

. สูงวัย พลัส : จ้างงานผู้สูงอายุลดหย่อนภาษี 2 เท่า,1 หมู่บ้าน 1 พยาบาลอาสา, ศูนย์ดูแลครบวงจร

. SME พลัส (Made in Thailand) : จัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ, สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ, กลไกค้ำประกันใหม่

. ชุมชน พลัส: เสริมความเข้มแข็งท้องถิ่น สร้างงานในบ้านเกิด ลดการย้ายถิ่นฐาน

. ธุรกิจ พลัส : ส่งเสริมธุรกิจใหญ่ให้เติบโตคู่กับเศรษฐกิจฐานราก

ขาที่ 2 : เพิ่มศักยภาพการแข่งขัน (Competitive Growth)

. การศึกษาเท่าเทียม พลัส (Skill Bridge) : เรียนฟรีมีงานทำ, Upskill/Reskill, แพลตฟอร์มออนไลน์ Learning Passport

. เศรษฐกิจสีเขียว พลัส : เร่งเป้า Net Zero เป็นปี 2050, โซลาร์เซลล์ชุมชน, การเงินสีเขียว, ตลาดคาร์บอนเครดิต

. ลงทุน พลัส : ใช้กองทุน Thailand Future Fund ดึงเงินลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ลดภาระหนี้สาธารณะ

. เทรด พลัส : บาร์เตอร์เทรด (ซื้ออาวุธพ่วงสินค้าเกษตร), หาตลาดใหม่สำหรับสินค้าไทย

. ไทยแลนด์ พลัส (BOI Fast Pass) : ปรับปรุงกฎระเบียบ เร่งรัดเม็ดเงินลงทุน 4.8 แสนล้านบาทสู่ระบบ

ทั้งหมด ต้องเพิ่มความเข้มข้นในการขับเคลื่อนมากยิ่งขึ้น

3.2 ก่อนเลือกตั้ง ทีดีอาร์ไอ เคยให้ข้อสังเกตว่า “... พรรคภูมิใจไทยมีนโยบายที่นำเสนอต่อกกต. เพียง 8 นโยบาย โดยมียอดวงเงินที่แจ้งรวมทั้งสิ้น 1.48 แสนล้านบาท ซึ่งน้อยกว่า
หลายพรรคการเมือง โดยมี 4 นโยบายที่มีวงเงินเกินกว่า1 หมื่นล้านบาท...

นโยบายที่มีความเหมาะสม และควรดำเนินการให้เกิดประสิทธิผล

นโยบาย “รมต.มืออาชีพ” ซึ่งเป็นนโยบายที่ไม่ใช้งบประมาณ แต่ใช้การประกาศตัวบุคคลที่จะมาดำรงตำแหน่งรัฐมนตรี เป็นแนวทางที่ดีในการสร้างบรรทัดฐานทางการเมืองให้ประชาชน
ได้ทราบทีมที่จะเข้ามาบริหารประเทศล่วงหน้า…

นโยบาย “พยาบาลอาสา” ดูแลผู้สูงวัย (1 หมู่บ้าน1 พยาบาลอาสา) โดยจ้าง 15,000 บาทต่อเดือน สัญญาจ้าง 4 ปี ให้ทำงานใน 75,000 หมู่บ้านทั่วประเทศ เป็นนโยบายที่ช่วยสร้างงาน ตอบโจทย์สังคมสูงอายุของประเทศไทยได้อย่างเป็นรูปธรรม และอาจช่วยยกระดับการดูแลผู้สูงอายุขึ้นจากกลไกในปัจจุบัน...

นโยบายที่น่าจะสร้างปัญหาและควรทบทวน

นโยบายจ้างทหารอาสาจำนวน 100,000 คน โดยให้รายได้ 12,000 บาทต่อเดือน และสวัสดิการอีกประมาณ 6,900 บาทต่อคนต่อเดือน โดยมีระยะเวลาประจำการ 4 ปี ใช้งบประมาณ 2.27 หมื่นล้านบาทต่อปี แม้นโยบายการเลิกการเกณฑ์ทหารและเปลี่ยนไปสู่ทหารอาสาเป็นแนวคิดที่ดีก็ตาม จำนวนทหารอาสาตามข้อเสนอของพรรคสูงกว่าจำนวนทหารเกณฑ์ในปัจจุบัน ซึ่งมีอยู่ประมาณ 85,000 คน และมีผู้สมัครใจเป็นทหารเกณฑ์อยู่แล้วประมาณครึ่งหนึ่งของจำนวนดังกล่าว นโยบายของพรรคจึงมีผลดึงแรงงานชายออกจากตลาดแรงงานเนื่องจากได้รายได้และสวัสดิการทัดเทียมหรือสูงกว่าขั้นต่ำของข้าราชการที่จบปริญญาตรี และมีผลในการลดการเติบโตทางเศรษฐกิจ ตลอดจนทำให้รัฐเสียค่าใช้จ่ายสูงเกินไป หากปรับลดจำนวนทหารอาสาให้เหมาะสม และลดรายได้และสวัสดิการลงไม่ให้บิดเบือนตลาดแรงงาน ก็จะสามารถเป็นนโยบายที่ดีได้

นโยบาย “ค่าไฟฟ้าหน่วยละ 3 บาท” (สำหรับ 200ยูนิตแรก) ซึ่งพรรคประมาณการว่าจะใช้เงิน 6.3 หมื่นล้านบาท น่าจะต่ำเกินไป เพราะตั้งอยู่บนฐานราคาค่าไฟฟ้าเฉลี่ยที่ผู้บริโภคจ่ายที่ 4.20 บาทต่อหน่วย อย่างไรก็ตาม เมื่อประเมินเทียบกับต้นทุนที่แท้จริงของระบบที่ 4.58 บาท...”

น่าสนใจว่า สถานการณ์หลังสงครามในตะวันออกกลางบานปลาย ทำให้เกิดผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย มีผลทำให้นโยบายหลายอย่างของพรรคภูมิใจไทยน่าสนใจยิ่งขึ้น เพราะช่วยรักษาระดับรายได้และกำลังซื้อของคนในประเทศ เช่น นโยบายจ้างทหารอาสาจำนวน 100,000 คน โดยให้รายได้ 12,000 บาทต่อเดือน และสวัสดิการอีกประมาณ 6,900 บาทต่อคนต่อเดือน, นโยบายตีงค่าไฟฟ้า, นโยบายเศรษฐกิจสีเขียว ฯลฯ ทั้งหมดมีความจำเป็น มีความคุ้มค่าที่จะทำ มากกว่าเดิม

ขณะเดียวกัน การขาดดุลงบประมาณ หรือแม้แต่การก่อหนี้เพิ่มเติม เพื่อพยุงเศรษฐกิจภายในประเทศ ก็มีความจำเป็นมากขึ้นตามสถานการณ์ผลกระทบจริง

สันติสุข มะโรงศรี