เวลาพูดถึงเศรษฐกิจไทย ที่ผ่านมา ถ้าใครพูดให้ดูเลวร้ายมากๆ เอาแบบล่มสลาย กลียุค ปีก่อนเผาหลอก ปีนี้เผาจริง ฯลฯ จะได้รับความสนใจ แม้ว่าผ่านมาแล้ว มันก็ไม่จริง หรือไม่เลวร้ายขนาดนั้นก็ตาม

แต่มาวันนี้ ต้องพูดกันตรงๆ ว่า สถานการณ์เลวร้าย เพิ่มข้อจำกัด ท้าทายกว่าเดิม เพราะปัจจัยจากต่างประเทศที่เราควบคุมไม่ได้ ส่งผลกระทบซ้ำเติมสถานการณ์

นั่นคือ 1.สงครามเศรษฐกิจการค้า กำแพงภาษี และ2. สงครามในตะวันออกกลาง กระทบราคาพลังงานรุนแรงทั่วโลก ซึ่งอาจกระทบค่าครองชีพ กระทบกำลังซื้อในประเทศ รวมถึงกระทบการส่งออก การท่องเที่ยว ซึ่งเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจสำคัญของไทย

สำหรับสงครามในตะวันออกกลางนั้น เป็นปัจจัยที่อยู่เหนือการควบคุม และเพิ่งจะเกิดขึ้นหลังการเลือกตั้งในบ้านเรา ทำให้โจทย์ในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ ยากกว่าเดิม ท้าทายกว่าเดิม มาตรการต่างๆ จะต้องเข้มข้นกว่าเดิม

1. ล่าสุด IMF ประมาณการเศรษฐกิจโลกหลังเกิดสงครามในตะวันออกกลาง มีการปิดช่องแคบฮอร์มุซ กระทบราคาพลังงานทั่วโลก เศรษฐกิจ

IMF ชี้ว่า เศรษฐกิจไทยจะขยายตัวได้น้อยกว่าที่คาดไว้เดิม จะโตต่ำสุดในอาเซียนปีนี้

ไทย +1.5% เวียดนาม +7.1% อินโดนีเซีย +5.0% มาเลเซีย +4.7% ฟิลิปปินส์ +4.1%

จีน +4.4% เกาหลีใต้ +1.9% อินเดีย +6.5% ฯลฯ

ตัวเลขนี้ ไม่ได้บอกว่า ประเทศไหนเศรษฐกิจเข้มแข็งกว่ากัน หรือมั่งคั่งกว่ากัน

เปรียบง่ายๆ คือ มันบอกว่า แต่ละประเทศจะเดินหน้าไปกี่ก้าวของตัวเอง

ซึ่งบางประเทศตัวใหญ่ ขายาว เวลาก้าวแค่ 1 ก้าว ก็อาจจะเดินหน้าไปไกลกว่าประเทศที่ขาสั้นๆ ก้าว 3-4 ก้าว ก็ไม่ใช่เรื่องแปลกเลย

ตามข้อมูลของ IMF เศรษฐกิจของไทยจะเติบโต 1.5% ของ 577 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ก็น่าจะอยู่ที่ประมาณ 8.65 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (2.7 แสนล้านบาท)

มากกว่าอีกหลายประเทศในอาเซียน

แล้ว GDP ของประเทศไทย ก็ยังขนาดใหญ่โตอยู่อันดับ 3 ของอาเซียนนั่นเอง

ขนาด GDP ยังใหญ่กว่าประเทศเวียดนาม ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย เมียนมา กัมพูชา ฯลฯ

ถ้าดูรายได้เฉลี่ยต่อหัวประชากร ประเทศไทยก็ยังสูงกว่าอินโดนีเซีย เวียดนาม ฟิลิปปินส์ กัมพูชา ลาว เมียนมา

มันจึงไม่ใช่แบบที่เพจการเมืองปั่นกระแสแหกตาคนไม่รู้เรื่อยเปื่อย ในทำนองว่า ประเทศไทยแพ้ลาว แพ้กัมพูชา แพ้ฟิลิปปินส์ ฯลฯ เอาความไม่รู้ไปหลอกคนไม่รู้ เพียงเพราะต้องการดิสเครดิตรัฐบาลที่เพิ่งเข้ามาบริหารประเทศกันในโซเชียลตอนนี้

ส่วนการขยายตัวได้น้อยกว่าศักยภาพ นั่นคือปัญหาที่ทุกรัฐบาลเผชิญมาโดยตลอด และจะต้องเร่งแก้ไขกันต่อไป

2. รับมือสงครามจะห้ามฆ่า รับมือวิกฤตเศรษฐกิจจะห้ามกู้ –คงห้ามไม่ได้

ผมเห็นว่า รัฐบาลจะต้องกล้าทำในสิ่งที่จำเป็นต้องทำ และสื่อสารให้ประชาชนเกิดความเชื่อมั่น ตระหนักถึงความมุ่งมั่นเอาจริงของรัฐบาล ซึ่งต้องคำนึงทั้งมิติการเมืองและมาตรการทางเศรษฐกิจ

จะต้องพลิกวิกฤตเป็นโอกาส เดินหน้าขับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจ เพื่อพาประเทศไทยก้าวข้ามความท้าทาย ทั้งสงครามภูมิรัฐศาสตร์ วิกฤตพลังงาน ยกเศรษฐกิจไทยขึ้นจากหล่ม เสริมเครื่องยนต์ใหม่ ที่พร้อมขับเคลื่อนในสภาพภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐศาสตร์โลกยุคใหม่

มิติทางการเมือง - รัฐบาลจต้องทำความเด็ดขาดให้เห็นเป็นตัวอย่าง เช่น ห้ามหน่วยงานภาครัฐไปดูงานต่างประเทศ1 ปี ตัดงบดูงานต่างประเทศทั้งหมด ยกเว้นการไปประชุมหรือเจรจาเรื่องสำคัญๆ ฯลฯ

มิติด้านมาตรการเศรษฐกิจ เช่น การเพิ่มเม็ดเงินงบประมาณแผ่นดิน ในส่วนของงบลงทุนมากขึ้น การเพิ่มศักยภาพการทำงานหารายได้ของคนในประเทศ ฯลฯ หากจำเป็นต้องกู้เงินก็ต้องทำ เพราะเป็นการกู้เพื่อไปเพิ่มงบลงทุน

2.1 ล่าสุด ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร (KKP) ระบุว่า ไทยยังไม่วิกฤต แต่ความเสี่ยงเพิ่มสูง ท่ามกลางหนี้สาธารณะพุ่งใกล้เพดาน และ Outlook ถูกปรับเป็น Negative ชี้ว่า รัฐกู้ได้หากจำเป็น แต่ต้องใช้เงินอย่างคุ้มค่า ควบคุมรายจ่าย เพิ่มรายได้รัฐ และเร่งฟื้นเศรษฐกิจระยะยาว เพื่อรักษาความเชื่อมั่น-หลีกเลี่ยงการถูกปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือ

“...ประเทศไทยจะกู้ได้ไหม? จะโดน Downgradeหรือเปล่า?

...เมื่อเศรษฐกิจกำลังเจอ shock ขนาดใหญ่ และรัฐบาลอาจจำเป็นต้องกู้เงินเพิ่มเพื่ออุดหนุนค่าครองชีพและกระตุ้นเศรษฐกิจ คำถาม คือ “เรากู้จนหนี้เกินเพดานได้หรือไม่?” ….

... “กู้” ไม่ใช่คำต้องห้าม — แต่ต้องใช้คุ้มค่า มีแผนลดหนี้และสร้างภูมิคุ้มกัน

Shock ทางเศรษฐกิจเป็นเรื่องปกติที่ทุกประเทศต้องเจอ แต่ภูมิคุ้มกันที่เรามีต่อ Shock และความสามารถในการสร้างภูมิคุ้มกันกลับมาต่างหากที่เป็นสิ่งสำคัญ

รัฐอาจจำเป็นต้องกู้เพื่อไม่ให้เศรษฐกิจพัง เพราะบางครั้งการไม่กู้เลยอาจทำให้ความเสียหายรุนแรงกว่ามาก แต่ทุกครั้งที่กู้ “ต้องมาพร้อมกับแผนลดหนี้ที่ทำได้จริง” ไม่ใช่แค่พูด เพื่อรักษาความเชื่อมั่นของตลาด …

…กู้ได้ถ้าจำเป็น — แต่ต้องกู้อย่างมีวินัย ต้องใช้เงินอย่างคุ้มค่า และต้องมีแผนลดหนี้ที่ชัดเจนทำได้จริง เป็นสิ่งที่สำคัญมากกว่าครับ…” - ดร.พิพัฒน์

2.2 ก่อนหน้านี้ อดีต รมว.คลัง สมหมาย ภาษี ก็เขียนบทความ “จะกลัวหนี้สาธารณะชนเพดานกันไปทำไม” สนับสนุนการปลดล็อกเพดานหนี้สาธารณะเพื่อแก้ปัญหาเศรษฐกิจ รักษาอำนาจซื้อของคนไทยในประเทศ เพิ่มการลงทุน เพิ่มเม็ดเงินงบประมาณ ฯลฯ

“...แนวทางหลักที่จะแก้วิกฤตเศรษฐกิจครั้งนี้ของไทย คือ รัฐบาลต้องดันสภาวะเศรษฐกิจ รวมทั้งเงินเดือนค่าจ้างและอำนาจซื้อของคนไทย ให้สูงตามให้มากเท่าที่จะทำได้ เพื่อให้เป็นไปตามแนวโน้มที่อัตราเงินเฟ้อจะสูงขึ้นของโลก รัฐบาลต้องเพิ่มงบประมาณรายจ่ายตั้งแต่ปี 2570 นี้ให้สูงขึ้นอย่างเต็มที่ และต้องกู้เงินจากต่างประเทศมาเสริมด้านการลงทุนเพิ่มพลังการแก้วิกฤตให้ตรงจุด เพราะโอกาสจากการทำให้เกิดวิกฤตของทรัมป์ ได้เปิดทางให้ไทยใช้นโยบายที่กล่าวข้างต้นโจ๋งครึ่มอยู่แล้ว..” – สมหมายภาษี

3. จะนำพาเศรษฐกิจไทยผ่านวิกฤตระดับโลกครั้งนี้ ได้อย่างไร?

มาตรการเฉพาะหน้าที่รัฐบาลออกมาดูแลประชาชนแต่ละกลุ่มนั้น เป็นเพียงการช่วยบรรเทาผลกระทบ ยังไม่เพียงพอ และยังไม่ใช่การนำพาประเทศผ่านมรสุมวิกฤตโลก เช่น

หาทางทำให้ราคาน้ำมันในประเทศลดลงมากที่สุด โดยไม่เป็นภาระต่อกองทุนน้ำมันฯมากเกินไป และโรงกลั่นก็ได้รับความเป็นธรรม วิธีการที่ทำสำเร็จแล้ว คือ การตรวจสอบดำเนินการตาม พ.ร.ก.ฯ ทำให้ลดราคาน้ำมันหน้าโรงกลั่น

มาตรการช่วยเหลือกลุ่มผู้ได้รับผลกระทบ เช่น กลุ่มเปราะบาง บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ จำนวน 13.22 ล้านคน ขยายวงเงินค่าซื้อสินค้าอุปโภค-บริโภคเพิ่มขึ้นจาก 300 บาท เป็น400 บาท ระยะเวลา 1 เดือน ตั้งแต่วันที่ 13 เมษายน 2569 ถึงวันที่ 12 พฤษภาคม

มาตรการบรรเทาผลกระทบสำหรับภาคขนส่ง อุดหนุนค่าน้ำมันแก่ภาคขนส่งเป็นระยะเวลารวม 42 วัน (ตั้งแต่20 เมษายน – 31 พฤษภาคม 2569) วงเงินจำนวนรวม 2,061 ล้านบาท ให้แก่ กลุ่มรถบรรทุกไม่ประจำทาง (รถบรรทุกขนาดใหญ่ 10 ล้อขึ้นไป และรถบรรทุกขนาดเล็กน้อยกว่า 10 ล้อ) กลุ่มรถจักรยานยนต์สาธารณะ กลุ่มรถตู้โดยสาร และรถมินิบัสกลุ่มรถแท็กซี่ที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิง ฯลฯ

ประการสำคัญ ภาพใหญ่การบริหารเศรษฐกิจมหภาค ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ร่วมเสวนาเศรษฐกิจโลก “The Debate on the Global Economy”

พร้อมกับ (1) Dr. Kristalina Georgieva กรรมการจัดการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ(2) นาย Mohammed Al-Jadaan รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังซาอุดีอาระเบีย(3) นาย François Villeroy ผู้ว่าการธนาคารกลางฝรั่งเศส (4) Dr. Eswar Prasad ศาสตราจารย์อาวุโสด้านนโยบายการค้าและเศรษฐศาสตร์ Cornell University และ (5) นาง Martina Cheung ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและคณะกรรมการบริษัท S&P Global ซึ่งเป็นเวทีหลัก (flagship) ในการประชุมสภาผู้ว่าการธนาคารโลกและกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (Spring Meetings) ปี 2569 ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. สหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2569

รองนายกฯ เอกนิติ กล่าวว่า ในฐานะที่ประเทศไทยเป็นผู้นำเข้าพลังงานสุทธิ (Net Energy Importer) เช่นเดียวกันกับหลายๆ ประเทศ จึงได้รับผลกระทบที่ค่อนข้างมาก ทั้งในระยะสั้นและในระยะยาว ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะอุปสงค์อ่อนแอและเกิดภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว แต่เงินเฟ้อสูง (Stagflation) ได้ในที่สุด

ดร.เอกนิติ ชี้ว่า ในโลกยุคใหม่ “ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ” (Economic Security) จะกลายเป็นรากฐานสำคัญที่นักลงทุนใช้พิจารณา ในการนี้ ประเทศไทยจึงมุ่งมั่นที่จะเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาสในการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ(FDI) โดยชูจุดแข็งเรื่องความเป็นพื้นที่ปลอดภัย (Secure Place) ควบคู่ไปกับการปฏิรูปกฎระเบียบและลดขั้นตอนที่ยุ่งยากเพื่อยกระดับผลิตภาพของประเทศ พร้อมกันนี้ ประเทศไทยยังมีแผนเร่งด่วนในการเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานหมุนเวียน (Energy Transition) ในการบริหารจัดการวิกฤตครั้งนี้ภายใต้งบประมาณที่มีจำกัด (Limited Fiscal Space) ประเทศไทยได้ยึดถือหลักการ 4T ได้แก่ Target,Transition, Transformation และ Together เพื่อเป็นกรอบในการดำเนินนโยบายอย่างมีประสิทธิภาพและตรงเป้า

4 หลักสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบาย เพื่อให้การเติบโตเกิดขึ้นจริง

“..เรายึดหลักการทำงาน 4 ด้าน (4T) :

TARGET (มุ่งเป้า): ใช้งบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพ พุ่งเป้าความช่วยเหลือไปยังกลุ่มที่ได้รับผลกระทบโดยตรง และดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

TRANSITION (เปลี่ยนผ่าน): เร่งเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียว (Green Transition) และยกระดับภาครัฐสู่รัฐบาลดิจิทัลที่ว่องไวและโปร่งใส

TRANSFORM (พลิกโฉม): สร้างโอกาสให้ SME และคนตัวเล็กเข้าถึงดิจิทัลและแหล่งเงินทุน พร้อมปฏิรูประบบภาษีให้ง่ายขึ้น

TOGETHER (รวมพลัง): ประสานความร่วมมือระหว่างรัฐ เอกชน และประชาชน เพื่อร่วมกันออกแบบนโยบายและทดลองนวัตกรรมใหม่ๆ

3 เครื่องยนต์ใหม่ ขับเคลื่อนอนาคตไทย

เรากำลังสร้างโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ผ่าน 3 เครื่องยนต์หลัก :

การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานเพื่ออนาคต* : ทั้งด้านเศรษฐกิจสีเขียว พลังงานสะอาด โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล (AI) และระบบโลจิสติกส์เพื่อกระจายความเจริญสู่ท้องถิ่น

การขับเคลื่อนการลงทุนภาคเอกชน:* ปลดล็อกกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรค และต่อยอดจุดแข็งด้านการแพทย์ สุขภาพ อาหาร และการท่องเที่ยว

การลงทุนใน “คนไทย”* : ยกระดับทักษะตลอดชีวิต (Upskill/Reskill) สร้างงานที่มีคุณภาพ และเสริมตาข่ายรองรับทางสังคมสำหรับกลุ่มเปราะบาง...”

สุดท้าย รองนายกฯ เอกนิติ ได้เน้นย้ำถึงความแข็งแกร่งของเสถียรภาพเศรษฐกิจมหภาคและเสถียรภาพภายนอกของประเทศไทย โดยระบุว่า ดุลการชำระเงินของไทยยังคงอยู่ในระดับที่แข็งแกร่งมาก และมีทุนสำรองระหว่างประเทศสูงกว่าหนี้ต่างประเทศระยะสั้นมากกว่า 2.5 เท่า หรือเทียบเท่ากับการนำเข้าถึง 10 เดือน เป็นต้น

4. ผมยังเชื่อมั่นในศักยภาพของประเทศไทย พื้นฐานเศรษฐกิจไทยภาพรวม ไม่ได้เลวร้าย ไร้ซึ่งอนาคต (ไม่งั้นเราคงผ่านวิกฤตมาครั้งแล้วครั้งเล่าไม่ได้)

รัฐบาลชุดใหม่ บัดนี้ รัฐบาลอนุทิน 2 มีอำนาจบริหารเต็มที่ ตามรัฐธรรมนูญ (เพิ่งเริ่มบริหารได้จริง ก่อนสงกรานต์ไม่กี่วัน) มีเสียงข้างมากในสภา ต่อไปนี้ ต้องเร่งเครื่องทำงาน แก้ปัญหาประเทศ เพื่อประโยชน์ของประชาชนอย่างแท้จริง

น่าคิดว่า รัฐบาลชุดนี้ต้องเผชิญกับแรงเสียดทานทางการเมือง การปั่นกระแสโจมตีรุนแรงตั้งแต่ยังไม่เริ่มทำงาน เพราะการที่พรรคแกนนำรัฐบาลอย่างพรรคภูมิใจไทย ฝ่าฟันจนแซงชนะเลือกตั้งพรรคส้ม-พรรคแดง และดึงคะแนนจากพรรคแนวร่วมอื่นๆ ได้เป็นแกนนำตั้งรัฐบาล มีรัฐมนตรีมืออาชีพทำงานต่อ (ศุภจี-สีหศักดิ์-เอกนิติ) ย่อมกระทบกับฐานคะแนนของพรรคการเมืองอื่นๆ ทุกพรรค ที่ต้องการเอาคืน จึงต้องโดนถล่มความน่าเชื่อถือ เกิดการปั่นกระแสโจมตีอย่างรุนแรง หลายเรื่องเกินความจริง อยู่ที่ภูมิคุ้มกันด้านข้อมูลข่าวสารในสังคม ฯลฯ

สุดท้าย รัฐบาลจะทำงานสำเร็จหรือไม่ จะอยู่หรือไป จะอยู่ครบวาระหรือไม่ อยู่ที่ผลการทำงาน ว่าสามารถสร้างประโยชน์รูปธรรมแก่ประชาชนได้แค่ไหน

สันติสุข มะโรงศรี