น่าแปลกใจยิ่งนัก ทั้งนโยบายการสร้างเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างอ่าวไทยกับอันดามันที่เรียกว่า Land Bridge และนโยบายกัญชาเสรี ต่างไม่ได้ถูกนำเสนอในการแถลงนโยบายของรัฐบาลปัจจุบันต่อรัฐสภา

แต่ไม่กี่วันก่อนรัฐบาล รองนายกฯพิพัฒน์ รัชกิจประการ สำทับด้วยนายกฯอนุทิน ต่างรีบเร่งและดูจะเอาจริงกับโครงการ Land Bridgeที่มีมูลค่าสูงถึง 1 ล้านล้านบาท ทั้งๆ ที่ยังไม่ได้ศึกษาถึงความเป็นไปได้และผลกระทบต่างๆ อย่างรอบคอบ

ส่วนนโยบาย “กัญชาเสรี” ที่เคยถูกใช้เป็นอาวุธหลักในการหาเสียงของพรรคภูมิใจไทย จนนำไปสู่การปลดล็อกกัญชาออกจากบัญชียาเสพติดแบบ “หักดิบ” ในปี 2565

วันนี้สถานการณ์กลับตาลปัตร เมื่อพรรคภูมิใจไทยก้าวขึ้นมาเป็น แกนนำจัดตั้งรัฐบาลโดยมีคุณอนุทิน ชาญวีรกูล นั่งเก้าอี้นายกรัฐมนตรี แต่ประเด็นกัญชาที่เคยร้อนแรงกลับถูกทำให้เงียบกริบ ราวกับไม่เคยมีปัญหาเกิดขึ้น

1. ยุทธศาสตร์ “นิ่งเพื่อหลบ” : การเพิกเฉยที่ไร้ความรับผิดชอบ

การที่รัฐบาลภายใต้การนำของพรรคภูมิใจไทยไม่ระบุนโยบายกัญชาให้ชัดเจนในปัจจุบัน สะท้อนถึงภาวะ “ไม่กล้าเผชิญหน้ากับความจริง” (Accountability Void)

รัฐบาลเลือกที่จะนิ่งเฉยเพื่อหลีกเลี่ยงข้อโต้แย้งจากสังคมที่กำลังลุกฮือต่อต้านผลกระทบจากกัญชาสันทนาการ การทำเช่นนี้ไม่ใช่การแก้ปัญหา แต่คือการ “ทิ้งภาระ” ให้สังคมแบกรับเพียงลำพัง เพื่อรักษาเสถียรภาพทางการเมืองของตนเอง

2. ปล่อยปัญหา “คาราคาซัง” : สุญญากาศที่ฆ่าอนาคตชาติ

ในขณะที่รัฐบาลสนุกกับการเสวยอำนาจ แต่บนท้องถนนกลับเต็มไปด้วยร้านขายกัญชาเพื่อการสันทนาการที่เปิดเย้ยกฎหมาย ผลกระทบที่เกิดขึ้นแล้วและกำลังลุกลามคือ:

• เยาวชนกลายเป็นหนูทดลอง: กัญชาหาซื้อง่ายพอๆ กับขนม ทำให้เด็กและเยาวชนเข้าถึงสารเสพติดได้โดยไม่มีเกราะป้องกัน

• สังคมไร้ระเบียบ: การเสพกัญชาในที่สาธารณะและการขาดการควบคุมเชิงคุณภาพ กลายเป็นปัญหาสังคมที่สร้างความเดือดร้อนให้คนทั่วไป

• ความล้มเหลวของรัฐวิสาหกิจและผู้ประกอบการ: ความคลุมเครือทำให้นักลงทุนที่ตั้งใจทำกัญชาทางการแพทย์จริงๆ ต้องเคว้งคว้าง เพราะไม่รู้ทิศทางที่แน่นอน

3. บททดสอบจริยธรรม: รัฐบาลต้อง“เช็ดล้าง” สิ่งที่ตนเองทำไว้

หากรัฐบาลภูมิใจไทยยังคงเพิกเฉย จะถือว่าเป็น “รัฐบาลที่ขาดความรับผิดชอบต่อการกระทำในอดีตอย่างร้ายแรง” สิ่งที่รัฐบาลต้องทำทันทีเพื่อกู้คืนศรัทธาคือ:

• ยอมรับความผิดพลาด: กล้ายอมรับว่าการปล่อยกัญชาเสรีโดยไม่มีกฎหมายลูกรองรับในอดีตคือความผิดพลาด และต้องเร่งแก้ไข

• บังคับใช้กฎหมาย “จำกัดเฉพาะทางการแพทย์” อย่างเด็ดขาด: ต้องออกพ.ร.บ.กัญชาฯ ที่ระบุว่าการขายเพื่อสันทนาการคือความผิดทางอาญา ไม่ใช่แค่การขอความร่วมมือ

• มาตรการเยียวยาสังคม: ต้องมีงบประมาณและนโยบายที่ชัดเจนในการเยียวยาเยาวชนและครอบครัวที่ได้รับผลกระทบจากการ “หลงผิด” ในช่วงกัญชาไร้ระเบียบ

หากรัฐบาลเลือกที่จะนิ่งเฉยต่อไป

ประชาชนในฐานะเจ้าของอำนาจอธิปไตยจำเป็นต้องใช้กลไกการตรวจสอบและกดดันที่เข้มข้นขึ้น โดยผ่านช่องทางที่เห็นผลชัดเจนได้ดังนี้:

1). กลไกผ่านกระบวนการนิติบัญญัติ (พรรคร่วมรัฐบาลและฝ่ายค้าน)

แม้ภูมิใจไทยจะเป็นแกนนำ แต่รัฐบาลประกอบด้วยหลายพรรค ประชาชนควรกดดันไปที่ “พรรคร่วมรัฐบาล” อื่นๆ (เช่น เพื่อไทย) ให้รักษาสัญญาที่เคยให้ไว้ตอนหาเสียงว่าจะนำกัญชากลับไปเป็นยาเสพติด หรือควบคุมให้ใช้เฉพาะทางการแพทย์เท่านั้น

• การล่ารายชื่อ: ใช้สิทธิตามรัฐธรรมนูญเข้าชื่อเพื่อเสนอ ร่างพ.ร.บ.กัญชาฉบับภาคประชาชน ที่เน้นการควบคุมสันทนาการอย่างเข้มงวด เพื่อบีบให้สภาต้องนำเรื่องนี้ขึ้นมาพิจารณาโดยเร็ว

2). กลไกทางกฎหมายและตุลาการ

หากฝ่ายบริหารไม่ขยับ ประชาชนสามารถใช้กระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือ:

• ฟ้องศาลปกครอง: ในประเด็นการละเลยต่อหน้าที่ของรัฐมนตรีหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (เช่น กระทรวงสาธารณสุข) ที่ปล่อยให้เกิดสุญญากาศจนละเมิดสิทธิในด้านสุขภาวะของประชาชนและเยาวชน

• การร้องเรียนผ่านผู้ตรวจการแผ่นดิน: เพื่อให้ตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ของรัฐบาลว่าขัดต่อรัฐธรรมนูญในส่วนที่เกี่ยวกับการคุ้มครองสิทธิเด็กและเยาวชนหรือไม่

3). กลไกการกดดันทางสังคม (Social Sanction & Mobilization)

นี่คือกลไกที่เห็นผลเร็วที่สุดในยุคดิจิทัล:

• การรณรงค์เชิงสัญลักษณ์: เช่น การติดป้ายหรือสติกเกอร์ “พื้นที่ปลอดกัญชาสันทนาการ”ในชุมชนและสถานศึกษา เพื่อสร้างกระแสกดดันว่าสังคมไม่ยอมรับนโยบายที่ไร้การควบคุม

• การทำ Data Journalism: ภาคประชาสังคม (NGOs) และสื่อมวลชนต้องช่วยกันรวบรวม “สถิติผลกระทบ” เช่น จำนวนเยาวชนที่เข้าโรงพยาบาลจากกัญชา หรือคดีอาชญากรรมที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาตีแผ่รายวันเพื่อให้รัฐบาลไม่สามารถบิดเบือนข้อเท็จจริงได้

4). กลไกการเมืองภาคประชาชน (Civil Disobedience)

• การทำประชามติจำลอง (MockReferendum): ในระดับท้องถิ่นหรือสถาบันการศึกษา เพื่อสะท้อนเสียงที่แท้จริงของประชาชนว่าต้องการให้กัญชาอยู่ในรูปแบบไหน (ทางการแพทย์ vs สันทนาการ) ผลโพลที่สะท้อนเสียงส่วนใหญ่อย่างท่วมท้นจะเป็นแรงกดดันมหาศาลต่อฐานเสียงของพรรคแกนนำรัฐบาล

บทสรุป

อำนาจที่มาพร้อมกับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ไม่ได้มีไว้เพื่อใช้หลบเลี่ยงปัญหาที่ตนเองก่อขึ้นในอดีต

หากพรรคภูมิใจไทยในฐานะแกนนำรัฐบาลยังเลือกที่จะปล่อยให้กัญชาสันทนาการเต็มบ้านเต็มเมืองเพียงเพราะ “ไม่กล้าสู้หน้าสังคม”นั่นย่อมเป็นการประกาศตัวว่าเป็นรัฐบาลที่ไร้ซึ่ง
ธรรมาภิบาลและไม่เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม

ถึงเวลาที่นายกรัฐมนตรีและพรรคภูมิใจไทยต้องเลิก “เล่นเกมเงียบ” แล้วหันมาเผชิญหน้ากับความพังทลายของสังคมที่เกิดจากนโยบายของตนเอง ก่อนที่ประวัติศาสตร์จะจดจำท่านในฐานะรัฐบาลที่นำพาความเสื่อมถอยมาสู่เยาวชนไทย

ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง