“ตั้งเอ๋ยตั้งไข่

จะตั้งไยไข่กลมก็ล้มสิ้น

ถึงว่าไข่ล้มจะต้มกิน

ถ้าตกดินเสียก็อดหมดฝีมือ”

จากบทดอกสร้อยสุภาษิต ทรงพระนิพนธ์โดยพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อ พ.ศ.2433 ทรงสอนเด็กให้รู้จักตั้งใจเรียนหนังสือให้มาก เพราะดีกว่าการเสียเวลาไปตั้งไข่ล้มต้มไข่กิน เพราะสิ่งใดที่กลมคือหมุนไปได้รอบตัว ไม่ใช่สิ่งที่จะตั้งให้ตรงได้ง่ายๆ หรือจะทำอะไรที่ไม่ตรงไปตรงมา ซ่อนโน่นซ่อนนี่ไว้ในสิ่งนั้นสิ่งนี้จนเสียดุล ไม่ตรงไปตรงมาแล้วก็จะไม่ผิดอะไรกับการเอาไข่ที่มีลักษณะกลมๆมาตั้ง โดยหวังว่ามันจะตั้งอยู่ได้โดยไม่ล้มนั้น เป็นไปไม่ได้

หรือหวังว่าแม้จะล้มก็เอาไปต้มกินได้อีก ไม่สูญหายไปไหน โดยลืมคิดไปว่าถ้ามันล้มและตกดินจนไข่แตกไม่สามารถนำมากินได้นั้น คนที่เขาดูอยู่จะหัวเราะเยาะเย้ยให้อับอาย

ยกบทดอกสร้อยสุภาษิตบทนี้มาพูดให้ฟังวันนี้ ก็เพื่อจะเปรียบเทียบให้เห็นถึงร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่กำลังจะทำประชามติกันในวันที่ 7 สิงหาคมนี้ ว่าจะผ่านความเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบจากประชาชนหรือไม่นั้น ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้มีอะไรที่ทำให้ต้องเสียดุลในหลักการปกครองในระบอบประชาธิปไตยไปอย่างไร และซุกซ่อนอะไรไว้บ้างมากน้อยแค่ไหนที่ไม่ใช่ประโยชน์ของส่วนรวมของประชาชน แต่ไปเป็นประโยชน์ของใครบางคนหรือบางกลุ่มบางพวก

เรื่องของประชาชนนั้นเป็นเรื่องสำคัญมากในระบอบการเมืองการปกครองแบบประชาธิปไตย เพราะ “อำนาจอธิปไตยเป็นของประชาชน” ซึ่งรัฐธรรมนูญทุกฉบับที่ผ่านมาในประเทศของเรา แม้กระทั่งฉบับที่กำลังจะทำประชามติกันในวันที่ 7 สิงหาคมนี้ก็บัญญัติในเรื่องดังกล่าวไว้เช่นเดียวกัน เพราะฉะนั้นถ้าร่างกันเองและเออกันเองโดยประชาชนไม่มีส่วนร่วมเออด้วยมาแต่ต้น หรืออยากจะเอออะไรบ้างในเรื่องรัฐธรรมนูญฉบับที่กำลังจะทำประชามติ แต่ถูกขัดขวาง ถูกห้าม บางคนถูกจับ อย่างที่กำลังเห็นกันอยู่ในขณะนี้ สภาพการณ์ ก่อนถึงวันทำประชามติเป็นอย่างนี้แล้ว ดูแล้วน่าเป็นห่วงในผลของประชามติที่จะออกมาในวันนั้นไม่ใช่น้อย

เฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นบางประเด็นในเรื่องการเปิดโอกาสให้มีการแต่งตั้งบุคคลหรือคณะใดเข้ามามีอำนาจ ก้าวก่าย แทรกแซงการทำงานของผู้มาจากการเลือกตั้งทั้ง ฝ่ายนิติบัญญัติ และฝ่ายบริหารอย่างที่ปรากฏในบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ ที่เมื่อดูไปแล้วก็เหมือนประเทศไทยที่มีรัฐธรรมนูญแบบนี้ เป็นประเทศไทยที่มีกฎกติกาสูงสุดในการปกครองประเทศถึง 2 รูปแบบซ้อนกันอยู่ในเวลาเดียวกัน อำนาจอธิปไตยที่ว่าเป็นของปวงชนชาวไทยนั้นไม่ได้เป็นไปตามนั้น การเมืองการปกครองของประเทศไทยใน 5 ปีข้างหน้า ยังคงอยู่ภายใต้อาณัติพิเศษของอำนาจที่กำหนดไว้ในบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้

ขอให้อ่านกันให้ดีและเข้าใจในบทเฉพาะกาล โดยเฉพาะกลไกในการสรรหา สว.และอำนาจหน้าที่ของ สว.ที่ได้รับการแต่งตั้งจากผู้มีอำนาจชุดนี้

และขอให้ดูและพิจารณาเป็นพิเศษในหมวดหรือมาตราที่เกี่ยวข้องกับเรื่องสิทธิเสรีภาพ ความเสมอภาค สิทธิในกระบวนการยุติธรรม สิทธิในการพิทักษ์รัฐธรรมนูญ และสิทธิในการต่อต้านโดยสันติวิธีต่อการกระทำใดๆที่เป็นไปเพื่อให้ได้มาซึ่งอำนาจในการปกครองประเทศ โดยวิธีการซึ่งมิได้เป็นไปตามวิถีทางในระบอบประชาธิปไตย

สถานการณ์เกี่ยวกับรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่กำลังจะนำไปทำประชามติกันในวันที่ 7 สิงหาคมนี้ จึงเป็นสถานการณ์ของการเคลื่อนไหวของประชาชนหลายกลุ่ม พวกที่ออกมาแสดงความเห็นเกี่ยวกับร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ ในรูปแบบต่างๆกันในหลายที่หลายแห่ง ซึ่งแม้นักการเมืองในหลายพรรคการเมืองที่ถูกห้ามทำกิจกรรมเคลื่อนไหวหรือจัดประชุมกันนั้น ก็ออกมาร่วมด้วยกับประชาชนบางกลุ่มบางพวก ด้วยการเข้าชื่อกันแสดงความเห็น ขอความเข้าใจในบางเรื่องบางราวที่กำหนดไว้ในร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ ก่อนวันลงประชามติ

ถ้าผู้มีอำนาจในขณะนี้ไม่เปิดใจให้กว้างในการรับฟังหรือรับรู้ในความต้องการ หรือข้อเรียกร้องในสิ่งที่ไม่กระจ่าง หรือในสิ่งที่พวกเขาเหล่านั้นยังสงสัยอยู่ สถานการณ์ของการเคลื่อนไหวของประชาชนในระยะต่อจากนี้ไป ย่อมไม่เป็นคุณอะไรกับผู้มีอำนาจ

ไม่นับคนบางกลุ่มบางพวกที่ออกมากระทำบางสิ่งบางอย่างที่มีลักษณะต่อต้านการลงประชามติ ในรูปแบบต่างๆในขณะนี้ในหลายพื้นที่ หลายจังหวัด แม้กระทั่งการฉีกหรือเผาแผ่นประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิ์ลงประชามติในบางที่บางแห่งก็เริ่มมีขึ้นแล้วนั้น เป็นสัญญาณที่ผู้มีอำนาจและผู้เกี่ยวข้องทั้งหลายในกระบวนการของการทำประชามติ หรือร่างรัฐธรรมนูญ ไม่ควรเพิกเฉย สิ่งใดสนองตอบเขาได้ก็ควรทำ หรือสิ่งใดสนองตอบไม่ได้ก็ควรทำความเข้าใจกับเขาให้เข้าใจ เพื่อมิให้มีเรื่องมีราวใหญ่โตเกิดตามมา

อย่าคิดเพียงแค่ “ถ้าตั้งไข่แล้วไข่มันล้ม ก็เอาไข่มาต้มกินให้อิ่มท้อง” แล้วตั้งหน้าตั้งต่า “ตั้งไข่ใบใหม่” ต่อไปอีก เพราะสถานการณ์ของบ้านเมืองตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป ไม่ใช่สถานการณ์ที่จะไว้วางใจอะไรได้เลยจากการกระทำของคนบางหมู่บางพวกที่กำลังจะสร้างความรุนแรงให้เกิดขึ้นทุกขณะ

แม้กระทั่งเรื่องของรัฐธรรมนูญนั้น ไม่ว่าจะผ่านหรือไม่ผ่านประชามติ มีปัญหาเกิดขึ้นได้ทั้งนั้นถ้าไม่เตรียมรับมือกันไว้ให้ดีและถูกต้องตั้งแต่บัดนี้

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ