“อากาศยานไร้คนขับ (Unmanned Aerial Vehicle)” หรือที่นิยมเรียกกันติดปากว่า “โดรน (Drone)” เป็นอากาศยานที่บังคับจากระยะไกล เดิมถูกพัฒนาขึ้น
เพื่อใช้ในภารกิจทางทหารเพื่อลดความเสี่ยงสูญเสียนักบินกรณีอากาศยานถูกยิงตก แต่ปัจจุบันได้แพร่หลายไปยังวงการอื่นๆ เช่น สื่อมวลชนหรือบุคคลทั่วไปที่ใช้โดรนบินถ่ายภาพมุมสูงตามงานต่างๆ หรือเกษตรกรที่ใช้โดรนบินพ่นสารเคมีในแปลงเพาะปลูก ตอบโจทย์ยุทธศาสตร์ไทยแลนด์ 4.0 ที่รัฐบาลส่งเสริมให้ประชาชนใช้เทคโนโลยีลดต้นทุนและเพิ่มมูลค่าการผลิต

เมื่อราคาของโดรนถูกลงจนเข้าถึงได้ง่ายส่งผลให้มีผู้หาซื้อมาใช้งานกันเป็นจำนวนมาก เพื่อลดปัญหาการใช้โดรนอย่างไม่ปลอดภัยหรือก่อความเดือดร้อนรำคาญกับผู้อื่น จึงมีการออก “ประกาศกระทรวงคมนาคม เรื่อง หลักเกณฑ์การอนุญาตและเงื่อนไขในการบังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินประเภทอากาศยานที่ควบคุมการบินจากภายนอก พ.ศ.2558” มาเพื่อจัดระเบียบ ซึ่งกำหนดให้ผู้บินโดรนต้องขอใบอนุญาต และต้องมีความเข้าใจเรื่องกฎการบินอย่างปลอดภัยด้วย“การฝึกอบรม” สร้างทักษะอย่างมืออาชีพสำหรับนักบินโดรนจึงมีความสำคัญ

ช่วงกลางสัปดาห์ที่ผ่านมา มีการแถลงข่าวเปิดตัว“DTI-UTC ศูนย์ฝึกอบรมระบบอากาศยานไร้คนขับแห่งแรกของไทย” ที่สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ (องค์การมหาชน) หรือ สทป. ภายในย่านเมืองทองธานี อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี โดยเป็นความร่วมมือกันระหว่าง สทป. กับ สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) ซึ่ง พล.อ.อ.ปรีชา ประดับมุข ผู้อำนวยการ สทป. ในฐานะผู้อำนวยการศูนย์ฝึกอบรมระบบอากาศยานไร้คนขับ DTI-UTCเล่าว่า สืบเนื่องจากคณะกรรมการนโยบายเทคโนโลยีป้องกันประเทศ มีแนวคิดให้ตั้งศูนย์ความเป็นเลิศทางด้านการบินขึ้น

จึงมีการเตรียมความพร้อมทั้งบุคลากร สถานที่และหลักสูตร โดยใช้สนามบินโพธาราม อ.โพธาราม จ.ราชบุรี และมี กพท. ได้มาตรวจสอบมาตรฐานหลักสูตรทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบัติ จึงเป็นศูนย์ฝึกอบรมที่ผ่านการรับรองจากสถาบันฝึกอบรมด้านการบิน (ATO) แห่งแรกของไทย โดยได้รับการรับรองเมื่อวันที่ 8 ก.ย. 2563 ซึ่ง ศูนย์ฝึกอบรมระบบอากาศยานไร้คนขับ DTI-UTC ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยทั้งภาคพื้นและบนอากาศ

ทั้งนี้ มาตรฐานการบินต้องเป็นไปตามมาตรฐานขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO)ผู้เรียนจะได้รับใน 3 เรื่องคือ 1.Heart หรือหัวใจ ผู้เรียนแล้วจะต้องมีใจรักในการบินโดรน 2.Head หรือศีรษะซึ่งหมายถึงสมอง ผู้เรียนจะได้รับความรู้ตามมาตรฐานของ ICAO และ 3.Hand หรือมือ หมายถึงการฝึกทักษะการบังคับโดรน ซึ่งหลักสูตรของ DTI-UTC จะมีอยู่ 2 หลักสูตร คือ 1.นักบินโดรน 2.ครูการบินโดรน

“แม้แต่ท่านผู้สื่อข่าวเอง จะได้เห็น Bird Eye View (ภาพมุมสูง) เป็นหลักในการที่จะถ่ายภาพลงสื่อต่างๆ เราเห็นโดรนไปสำรวจภาคการเกษตร สำรวจบ่อน้ำมัน สำรวจน้ำหรืออะไรต่างๆ เกิดขึ้น ในอนาคตท่านจะเห็นโดรนทั้งตัวเล็กและตัวใหญ่บิน อาจจะเป็นโดรนสำหรับส่งเวชภัณฑ์สำหรับร่นระยะเวลาสำหรับส่งเวชภัณฑ์ไปรักษาผู้ป่วย ท่านอาจจะเห็นโดรนบินสำรวจสายไฟฟ้าแรงสูงที่มีระยะทางไกลๆ” พล.อ.อ.ปรีชา กล่าว

พล.อ.อ.ปรีชา ยังกล่าวอีกว่า “โดรนนั้นไม่ใช่ของเล่นแต่นับเป็นอากาศยานชนิดหนึ่ง และอากาศยานที่ลอยอยู่บนฟ้าก็อาจทำให้บุคคลที่ 3 เกิดความสูญเสียได้” เช่น ไปตกใส่หลังคาบ้าน หรือหลุดเข้าไปในเครื่องยนต์ของเครื่องบิน ดังนั้นการฝึกอบรมการใช้โดรนจึงมีความสำคัญ โดยมีการเรียนการสอนด้านกฎหมาย กฎการบิน ความปลอดภัยทั้งภาคพื้นและบนอากาศ เพื่อให้การบินเป็นไปตามมาตรฐานของ ICAO ผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมมีใบรับรองสามารถนำไปต่อยอดในการประกอบอาชีพได้

ด้าน กลศ เสนาลักษณ์ ผู้จัดการฝ่ายมาตรฐานผู้ประจำหน้าที่ สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) กล่าวว่า การบินโดรนต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และไม่ไปละเมิดสิทธิผู้อื่น นักบินโดรนจึงต้องรู้จักกฎ กติกา มารยาท ดังนั้นการฝึกอบรมนักบินโดรนจะใกล้เคียงกับการฝึกอบรมนักบินเครื่องบินจริง กพท. เองก็ต้องพัฒนากฎระเบียบออกมาสนับสนุน

เช่น โดรนที่ใช้ในภาคเกษตร ซึ่งปัจจุบันมีนักบินโดรนรับจ้างบินอยู่แล้ว และโรงเรียนการบินจะทำให้ได้นักบินที่มีคุณภาพ เป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ประเทศไทยได้ทั้งการสร้างงานและสร้างความปลอดภัย นอกจากนี้ ยังมีความร่วมมือการพัฒนาโดรนของประเทศ ซึ่งผู้แทนของ สทป. ได้เข้าร่วมเป็นคณะทำงาน โดยในไตรมาส 3/2564 จะมีการออกกฎระเบียบกติกาเพิ่มให้ เช่น การออกแบบเครื่องบินการออกใบอนุญาต ห้วงอากาศการติดตาม การติดตามอากาศยาน การทำการค้า (Commercial) ของโดรน ฯลฯ

“จะเห็นว่าโดรนเป็นเรื่องใกล้ตัวเรามากขึ้น อยากจะเรียนเชิญชวนทุกท่าน ถ้าท่านคิดว่าโดรนเป็นอาชีพหรือสิ่งที่เราจะทำได้ ก็ขอให้มาเรียนที่โรงเรียนที่ กพท. รับรอง ตอนนี้คือโรงเรียนแห่งนี้ UTC”นายกลศ กล่าวในท้ายที่สุด