เทศกาลสงกรานต์ (ปีใหม่ไทย)ประชาชนจำนวนไม่น้อยเดินทางกลับต่างจังหวัด จนเป็นที่หวาดหวั่นของระบบสาธารณสุขไทยกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของ “โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019(โควิด-19)” เป็นการเดินทางด้วยเป้าหมายที่แตกต่างกัน

ส่วนหนึ่งเดินทางเพื่อการท่องเที่ยวพักผ่อนในช่วงเทศกาลวันหยุดยาวหลังต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบการใช้ชีวิตมาเป็น “นิว นอร์มอล New Normal”หรือความปกติใหม่…ทำให้วิถีชีวิตของเราเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง หรือฐานวิถีชีวิตใหม่ จนถึงวันนี้เชื่อว่าสังคมไทยรับรู้รับทราบและเปลี่ยนแปลงการใช้ชีวิตกันเป็นอย่างดี

ส่วนหนึ่งเป็นการเดินทางกลับถิ่นกำเนิดเพื่อเยี่ยมเยียนรดน้ำดำหัวขอพรผู้หลักผู้ใหญ่ในครอบครัว

ครอบครัวที่ราชบัณฑิตให้คำนิยามว่าหมายถึงสถาบันพื้นฐานของสังคมที่ประกอบด้วยสามีภรรยาและหมายความรวมถึงลูกด้วย ที่แตกต่างจากครอบครัวพรรคเพื่อไทยที่สาววัย 35 กะรัต ได้รับการอุปโลกน์เทิดทูนให้เป็นหัวหน้าครอบครัวด้วยนิยามเฉพาะของพรรคการเมืองนี้

ในเอกสารของ “กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัวกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์” เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2562 ได้ปรับเปลี่ยนนิยามของคำว่าครอบครัวใหม่ว่า หมายถึง “บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปที่ใช้ชีวิตร่วมกันฉันสามีภริยา หรือมีความผูกพันทางสายโลหิต หรือทางกฎหมาย หรือเกี่ยวดองเป็นเครือญาติ ซึ่งสมาชิกในครอบครัวต่างมีบทบาทหน้าที่ต่อกัน และมีความสัมพันธ์ที่เกื้อกูลกัน” ทั้งยังแบ่งประเภทของครอบครัวเป็น 1.ครอบครัวตามโครงสร้าง และ 2.ครัวเรือน โดยครอบครัวโครงสร้างนั้นแบ่งตามลักษณะเป็น 6 ลักษณะคือ1) ครอบครัวพ่อหรือแม่เลี้ยงเดี่ยว 2) ครอบครัวข้ามรุ่น3) ครอบครัวที่ผู้สูงอายุอยู่ด้วยกันตามลำพัง 4) ครอบครัวคู่รักเพศเดียวกัน 5) ครอบครัวผสม และ 6) ครอบครัววัยรุ่น

ขณะที่ครัวเรือน คือหน่วยการอยู่อาศัย (unit of residence)ของบุคคลหรือกลุ่มคนที่อยู่ร่วมกันและกินอยู่ร่วมกันในสถานที่เดียวกัน โดยไม่คำนึงถึงความสัมพันธ์ทางสายโลหิตหรือทางเครือญาติ โดยบุคคลเหล่านั้นจัดหาหรือใช้สิ่งอุปโภค-บริโภคอันจำเป็นแก่การครองชีพร่วมกันนั้น ประกอบด้วย 1.ครอบครัวคนเดียว และ 2. ครัวเรือนที่ไม่มีความสัมพันธ์ทางเครือญาติ

อย่างไรก็ดีจากเวทีการประชุมเชิงปฏิบัติการของตัวแทนเยาวชน 91 คนใน 21 จังหวัด ที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นในเรื่อง “ครอบครัวไทยในมุมมองเยาวชน” พบว่า เด็กและเยาวชนชอบมากที่สุด คือ การที่ครอบครัวได้ใช้เวลาและทำกิจกรรมอยู่ด้วยกัน ความเข้าใจและรับฟังปัญหา ให้คำปรึกษาได้ทุกเรื่อง ทั้งเรื่องเรียนความรัก ขณะที่ปัญหาการหย่าร้าง การแยกทางของพ่อแม่ เป็นเรื่องที่เด็กและเยาวชนไม่อยากให้เกิด แต่ก็มักพบบ่อยๆ เพราะปัญหาเหล่านี้ส่งผลต่อความรู้สึกของลูก และถูกสังคมตีตราว่าเป็นเด็กมีปัญหา รวมถึงความรุนแรงในครอบครัวจากการทะเลาะ ใช้ถ้อยคำรุนแรง ประชดประชัน ใช้อารมณ์มากกว่าเหตุผล โดยเฉพาะการทะเลาะแบบเงียบงัน ที่เกิดจากการทะเลาะกันเป็นเวลานานไม่มีการพูดคุยกัน ทำให้เด็กรู้สึกอึดอัด และสาเหตุหลักที่ทะเลาะเกิดจากพ่อดื่มสุรา บางครอบครัวรุนแรงถึงปัญหาเศรษฐกิจในครอบครัว ติดการพนัน และการนอกใจ ช่องว่างระหว่างวัย รวมถึงสภาพการเกี่ยงกันดูแลผู้สูงอายุและค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล

ในฐานะที่เป็นโมเลกุลหนึ่งของสังคมไทย อยากสื่อความถึงนักเลือกตั้งนักการเมืองที่จะเข้ามากำหนดนโยบายในการบริหารประเทศว่า การกำหนดนโยบายเรื่องครอบครัวใดก็ตาม ต้องไม่หลุดไปจากวิถีคนไทย ไม่เช่นนั้นจะกลายเป็นนโยบายไร้รากไม่สะท้อนความเป็นจริง และเข้าไม่ถึงครอบครัวคนไทยที่มีความหลากหลาย ต้องมีการวางแผนเชื่อมโยงอย่างเป็นระบบ โดยทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และต้องทำได้จริง ตลอดจนส่งเสริมและสร้างบรรยากาศครอบครัวที่มีความเข้าใจกันทุกช่วงวัย ที่สำคัญควรมีการสื่อแบบสองทางด้วย