นายปรัก สุคน รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีต่างประเทศกัมพูชาในฐานะทูตพิเศษประธานอาเซียนได้แจ้งกับคณะทูตต่างประเทศเมื่อกลางเดือนกรกฎาคมว่าเขาได้เชิญรัสเซียมาร่วมประชุมกับอาเซียน และคู่เจรจาในเดือนสิงหาคม

กัมพูชาในฐานะประธานหมุนเวียนอาเซียนจัดให้มีการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศสมาชิกอาเซียน และหารือประเด็นต่างๆ ในภูมิภาคเพื่อแสวงหาลู่ทางแก้ปัญหาร่วมกัน

ในการประชุมครั้งนี้กัมพูชาได้เชิญจีน เกาหลีเหนือ ญี่ปุ่น รัสเซีย ฯลฯ มาร่วมประชุมเจรจาหารือในประเด็นเกี่ยวเนื่องกับสถานการณ์ในภูมิภาค

การเชิญรัสเซียมาร่วมประชุมได้สร้างความวิตกแก่หลายฝ่ายว่าจะเกิดความวุ่นวายเหมือนในกรุงจาการ์ตา

ประธานาธิบดีโจโก วิโดโด ลงทุนเดินทางไปมอสโกเพื่อเชิญประธานาธิบดีวลาดีมีร์ ปูติน มาร่วมประชุมผู้นำจี 20 ปลายปีนี้ในระยะเวลาที่ใกล้ๆ กับประเทศไทยเป็นเจ้าภาพจัดประชุมเอเปก

แต่การประชุมเตรียมการสำหรับผู้นำที่คาดว่าจะมาร่วมประชุมสุดยอดผู้นำจี 20 เปิดฉากด้วยลางร้ายเมื่อนายเซอร์เกย์ ลาฟรอฟ รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซียวอล์กเอาท์จากหัองประชุมตั้งแต่ 20 นาทีแรก เพราะเหตุว่า นายแอนโธนี่บลิงเกิล รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐผู้ไม่รู้กาลเทศะ เป็นแกนนำผู้ที่เห็นด้วยกับอเมริการุมประณามรัสเซียว่า “รุกรานยูเครนเป็นอาชญากรสงคราม”

การประณามด่าว่าผู้เข้าร่วมประชุมเพื่อเตรียมการล่วงหน้าโดยไม่รู้กาลเทศะของนายบลิงเกิล ทำให้รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซียเดินออกจากที่ประชุม และไม่กลับเข้าไปอีกเลย ทำให้ที่ประชุมเกิดความวุ่นวายไปต่อไม่ได้

แต่บังเอิญในวันที่ประชุมเตรียมการตรงกับวันที่นายชินโสะ อาเบะ อดีตนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นถูกยิงเสียชีวิต ทำให้ผู้แทนจากประเทศต่างๆ หันไปให้ความสนใจให้กับการลอบสังหารช็อกโลก ในที่ประชุมเตรียมการประชุมจี 20 ซัมมิต จึงกลายมาเป็นเรื่องพูดจาไว้อาลัยต่ออดีตนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นไปโดยปริยาย

ดังนั้นเมื่อทูตพิเศษประธานอาเซียนแจ้งต่อคณะทูตต่างประเทศว่าได้เชิญรัสเซียมาร่วมประชุมอาเซียน และประเด็นที่เกี่ยวข้องในภูมิภาค ทำให้หลายฝ่ายเกิดความกังวลว่าเมื่อผู้แทนจากวอชิงตันกับมอสโกมาเผชิญหน้าจะเกิดการประสานงากันเหมือนกับที่ประชุมในกรุงจาการ์ตาเมื่อวันที่ 8 ก.ค.ที่ผ่านมา โดยอย่างยิ่งเมียนมาเพิ่งประหารชีวิตนักโทษ 4 คนเพียงหนึ่งอาทิตย์ก่อนหน้าที่อาเซียนจะเริ่มประชุมตั้งแต่วันที่ 3 สิงหาคม หลายฝ่ายหวั่นใจว่านายบลิงเกิลผู้ไม่รู้กาลเทศะ จะด่ากราดทั้งรัสเซีย จีน และ เมียนมา

อย่างไรก็ตาม คอลัมน์นี้มั่นใจว่าสหรัฐฯจะไม่กล้าซ่าบังอาจด่าชี้หน้าใครๆ ต่อใครในกัมพูชา เพราะเหตุว่าปีนี้กัมพูชาเป็นประธานหมุนเวียนอาเซียน กัมพูชาเป็นมิตรที่สนิทแนบแน่นกับจีน รัสเซีย และเมียนมา ทำให้สหรัฐไม่กล้าซ่าเหมือนพฤติกรรมในกรุงจาการ์ตา และตอนที่มาประเทศไทย

นายฮุน เซน ประธานหมุนเวียนอาเซียนปีนี้นอกจากแนบแน่นกับจีนและรัสเซียแล้วยังเป็นคู่กัดตัวฉกาจของสหรัฐ ถึงขนาดสั่งให้กองทัพทำลายอาวุธสงครามทั้งหมดของสหรัฐที่ตกค้างจากสงครามกลางเมืองในกัมพูชา นอกจากนั้นรัฐบาลกัมพูชายังสั่งให้รื้อถอนทำลายสิ่งอำนวยความสะดวกที่กองทัพเรือสหรัฐสร้างไว้ที่ท่าเรือเรียมในอ่าวไทย และอนุญาตให้กองทัพเรือจีนสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกขึ้นมาใหม่เพื่ออำนวยความสะดวกให้เรือรบของจีนได้ใช้บริการเมื่อมาเทียบท่า

ส่วนท่าทีของนายปรัก สุคน ในฐานะทูตพิเศษประธานอาเซียนในกิจการเมียนมาได้แสดงออกอย่างชัดเจนว่าไม่เห็นด้วยกับท่าทีของสหรัฐในการแก้ปัญหาวิกฤตการเมืองในเมียนมา

ปรัก ในฐานะทูตพิเศษอาเซียน บอกที่ประชุมสัมมนาวิกฤตการเมืองเมียนมา ที่จัดโดยสถาบันเอเชียอาคเนย์ศึกษายูซฟ อิซฮัก เป็นองค์กรอิสระที่ตั้งอยู่ในสิงคโปร์โดย นายปรักพูดกับที่ประชุมผ่านทางวีดีโอคอลว่า

“สำหรับผู้ที่คาดหวังว่าวิกฤตการเมืองในเมียนมาจะสามารถหาข้อยุติในเร็ววัน...ผมคิดว่าความหวังนั้นคงไม่เกิดขึ้น การแก้ปัญหาขัดแย้งที่ซับซ้อนต้องใช้เวลาเราไม่มีไม้เท้าวิเศษที่ชี้ให้ปัญหาหมดไปในพริบตา

การแก้ปัญหาวิกฤตการเมืองในเมียนมาทุกฝ่ายต้องร่วมมือกันใช้ความอดทนอดกลั้น สำหรับประเด็นที่หลายฝ่ายเรียกร้องให้อาเซียนมีปฏิสัมพันธ์กับเอ็นยูจี (รัฐบาลเงาฝ่ายนางออง ซาน ซู จี) และเชิญออง ซาน ซู จีี เข้าร่วมเจรจาเพื่อความปรองดองแห่งชาตินั้น...

..ในฐานะทูตพิเศษประธานอาเซียนในกิจการเมียนมา ผมขอเรียนว่า เราได้สร้างความก้าวหน้าไปมากเป็นที่น่าพอใจ คือเราได้เริ่มต้นพูดจากับฝ่ายที่เรียกว่าผู้ก่อการร้ายบ้างแล้ว แต่การพูดเรื่องละเอียดอ่อนไม่จำเป็นต้องขึ้นไปตะโกนบนหลังคา..”( “We don’t have to shout from the rooftop..”)

นายปรักกล่าวด้วยว่าประเทศกัมพูชาใช้เวลาถึงยี่สิบปีหลังจากที่ขับไล่เขมรแดงออกจากกรุงพนมเปญเมื่อ 2522 ถึงสามารถสร้างสันติภาพในกัมพูชาได้

“การแสวงหาสันติภาพต้องใช้เวลา ใช้ความอดทนอดกลั้น และต้องได้รับความยินยอมพร้อมใจจากทุกฝ่ายที่มีส่วนได้ส่วนส่วนเสีย เพราะโดยธรรมชาติความขัดแย้งเกิดจากผลประโยชน์ และการแบ่งปันอำนาจไม่ลงตัว การเจรจาเรื่องผลประโยชน์ทางการเมืองต้องใช้เวลานาน

นายปรัก กล่าวด้วยว่าการเยือนเมียนมาครั้งที่สองเมื่อวันที่ 29 มิ.ย. ถึง 3 ก.ค. ได้รับผลเป็นที่น่าพอใจยิ่งที่สามารถกรุยทางให้นำสิ่งของไปช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมแก่ชาวเมียนมาตามฉันทามติ 5 ข้อของอาเซียนได้

นายปรักพูดด้วยว่าเขาสามารถเปิดพื้นที่สำหรับการเจรจาการเมืองกับกลุ่มที่รัฐบาลทหารเรียกว่า“ผู้ก่อการร้าย” ในภาวะเงื่อนไขบางประการรวมทั้งต้องให้พวกเขามีคำมั่นว่าไม่มีความต้องการเข้ามาเป็นรัฐบาลแทน (รัฐบาล) ที่มีอยู่..

ในการเดินทางเยือนเมียนมาครั้งที่สองเขาไม่ได้พบกับนางออง ซาน ซู จี แต่ได้รับคำมั่นว่าในอนาคตต้องได้พบกับเธอและ ทุกฝ่าย

ในการให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว CNA ของสิงคโปร์นายปรักกล่าวว่าเขาจะเยือนเมียนมาอีกในเดือนกันยายน และ เน้นว่าการเปิดพื้นที่พูดจากับฝ่ายต่อต้านที่รัฐบาลขึ้นบัญชีเป็นผู้ก่อการร้ายต้องใช้ความระมัดระวังเป็นเรื่องละเอียดอ่อนที่ต้องพูดจากันในที่ลับไม่ใช่#ขึ้นไปตะโกนบนหลังคา

ขึ้นไปตะโกนบนหลังคาคงเป็นคำพังเพยของกัมพูชา ที่ทูตพิเศษอาเซียนในกิจการเมียนมานำมาสั่งสอนอเมริกาเรื่องมารยาททางการทูต

เป็นที่ชัดเจนว่าบัดนี้สมาชิกสมาคมประชาชาติอาเซียนแบ่งออกเป็นสองฝ่ายคืออาเซียนในกลุ่มสุวรรณภูมิ ได้แก่ สปป.ลาว เมียนมา กัมพูชา และประเทศไทย กับสมาชิกอาเซียนนอกสุวรรณภูมิ

อาเซียนกลุ่มสุวรรณภูมิใช้วิธีการทูตเงียบ (Quiet Diplomcy) คือติดต่อประสานงานพบปะเจรจาหาข้อยุติกันภายในกับฝ่ายที่เกี่ยวข้องโดยตรงเงียบๆ ไม่โฉ่งฉ่างออกข่าวโพนทะนาว่าทำนั้นโน้นนี้

ส่วนสมาชิกอาเซียนนอกสุวรรณภูมิส่วนใหญ่ ติดเชื้อโรคโวยวายมาจากอเมริกาคือเอะอะก็คว่ำบาตร ประณามกดดัน ประท้วงสนับสนุนให้ฝ่ายต่อต้านจับอาวุธทำสงครามประชาชนกับรัฐบาลทหารเมียนมาเรียกว่า “สปริงรีโวลูชั่น”

ส่วนประเทศในสุวรรณภูมิใช้วิธีการทูตเงียบที่ปฏิบัติได้จริง และ มันได้ผลมาแล้วในการแก้ปัญหาสงครามกลางเมืองกัมพูชา

การทูตโอ้อวดกักขฬะโวยวายแบบสหรัฐนอกจากไม่ได้ผลแล้วอาจทำให้เกิดความหายนะเพิ่มขึ้น เช่น ในประเทศยูเครน ถ้าวอชิงตันไม่เอะอะโวยวายว่ายูเครนกำลังชนะ รัสเซียไปต่อไม่ได้ ประเทศยูเครนคงไม่หายนะถึงขนาดนี้

สถานการณ์ในเมียนมาก็เช่นกัน หากสหรัฐไม่ประโคมข่าวเอะอะโวยวายสร้างกระแสความยิ่งใหญ่ของรัฐบาลเงา หรือเอ็นยูจี และความเข้มแข็ง กล้าหาญของกองกำลังพิทักษ์ประชาชน หรือ พีดีเอฟที่ตะวันตกสร้างขึ้นมาว่าเที่ยววางระเบิดที่นั้นที่โน้นที่นี้ โจมตีค่ายทหารจุดนั้น สังหารผู้ที่สงสัยว่าเป็นสายให้รัฐบาล คนนั้นคนนี้ #ไม่แน่บางทีป่านนี้นางออง ซาน ซู จี อาจยังอยู่ในบ้านพักส่วนตัวไม่ต้องเข้าคุกเข้าตะราง

และเป็นไปได้ว่านักโทษ 4 คนที่ถูกประหารชีวิต ไม่แน่อาจยังมีลมหายใจอยู่ก็เป็นไปได้หากสหรัฐไม่โวยวายท้าทาย กดดันรัฐบาลทหารเมียนมามากเกินไป

ดังนั้นในการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนสี่วันเริ่มตั้งแต่วันที่ 3 สิงหาคมที่จะถึงนี้ถ้าสหรัฐอเมริกา ยังด่ากราดรัสเซีย จีน และ รัฐบาลทหารเมียนมา ฟันธงได้ว่า ความหายนะจะเกิดขึ้นกับฝ่ายที่อเมริกาให้การสนับสนุน

สุทิน วรรณบวร