มีคำถามว่า คุณเชื่อมั่นมากน้อยเพียงใดว่าข้าราชการพลเรือน ทหาร ตำรวจ และนักการเมืองทุกระดับมีความซื่อสัตย์สุจริตมากกว่าทุจริต 

คำตอบของคุณคือสิ่งที่จะนำไปสู่ความเชื่อมั่นหรือความไม่เชื่อมั่นต่อระบบข้าราชการ และนักการเมืองไทย

ในสังคมไทยนั้น คนส่วนใหญ่มักมองว่าบุคลากรของรัฐจำนวนไม่น้อยเกี่ยวข้องหรือพัวพันกับการทุจริตคอร์รัปชั่นในแง่มุมต่างๆ และยังมองด้วยว่าปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่นกับบุคลากรของรัฐ และนักการเมืองเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นมานานนม โดยไม่สามารถแก้ไขหรือขจัดให้หมดสิ้นไปได้ 

สาเหตุสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้บุคลากรรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐ รวมถึงนักการเมืองพัวพันข้องแวะกับการทุจริตคอร์รัปชั่น เพราะคนกลุ่มนี้อำนาจด้านการเมืองการปกครอง อีกทั้งระบบการตรวจสอบหน่วยงานและบุคคลในภาครัฐ และภาคการเมืองของไทยนั้นยังอ่อนด้อยมาก ยิ่งระบบการเมืองการปกครอง และระบบราชการเป็นการรวมศูนย์ก็จะยิ่งมีปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่นสูงมาก

ดังนั้นจึงพบว่ายิ่งเป็นข้าราชการพลเรือน ทหาร ตำรวจ และนักการเมืองในระดับสูง ก็มักจะยิ่งมีพฤติกรรมทุจริตคอร์รัปชั่นมากขึ้น (แต่ทั้งนี้มิได้หมายความว่าข้าราชการพลเรือน ทหาร ตำรวจ และนักการเมืองทุกคนคอร์รัปชั่น เพียงแต่เน้นว่าส่วนใหญ่ของคนกลุ่มนี้มีพฤติกรรมคอร์รัปชั่น)

อะไรคือมูลเหตุหรือปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่การทุจริตคอร์รัปชั่นในระบบข้าราชการและการเมืองไทย

จากการศึกษาปัจจัยที่ก่อให้เกิดการทุจริตในระบบราชการไทย และการเมืองไทย พบว่ามีปัจจัยสำคัญดังต่อไปนี้ คนไทยจำนวนไม่น้อยมองและเชื่อว่าการมีอำนาจรัฐ และอำนาจการเมืองคือกุญแจสำคัญที่นำไปสู่การทุจริตได้ ดังนั้นคนจำนวนไม่น้อยจึงต้องการเข้าไปมีอำนาจรัฐและอำนาจการเมือง เพื่อหวังได้มีส่วนร่วมและส่วนแบ่งจากการทุจริตคอร์รัปชั่น

นอกจากนี้ยังพบว่าระบบการตรวจสอบความโปร่งใสในตัวของผู้มีอำนาจรัฐ และอำนาจการเมืองยังไร้ประสิทธิภาพ อีกทั้งตัวของระบบราชการและการเมืองยังค่อนข้างปิด จึงยากที่จะเข้าไปตรวจสอบความโปร่งใสได้โดยง่าย และยังมีการเล่นเส้นเล่นสาย เล่นพรรคเล่นพวก และมีระบบอุปถัมภ์อย่างเข้มข้น จึงทำให้ไม่สามารถเข้าไปขจัดการทุจริตในระบบราชการ และนักการเมืองได้

มีคำถามอีกว่าขบวนการทุจริตคอร์รัปชั่นในประเทศไทยเกิดมาตั้งแต่เมื่อไร คำตอบคือเกิดมาตั้งแต่ยุคที่คนมีอำนาจรัฐ ใช้อำนาจโดยไม่ชอบเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ให้กับตนเอง ยิ่งในยุคที่มีรัฐบาลเผด็จการ ไม่ว่าจะเป็นเผด็จการโดยอำนาจกองทัพ หรือเผด็จการโดยการอ้างคะแนนเสียงเลือกตั้ง ก็จะยิ่งพบว่ามีการทุจริตคอร์รัปชั่นสูงมาก จึงพบว่ามีการคอร์รัปชั่นงบประมาณแผ่นดินด้วยกลอุบายทุจริตเชิงนโยบาย ดังนั้นจึงพบว่ามีการทุจริตงบฯ ของกระทรวง ทบวง กรม และรัฐวิสาหกิจต่างๆ มาโดยตลอด นอกจากนี้ยังพบด้วยว่ามีการทุจริตงบประมาณลับอีกเป็นประจำ

ที่สำคัญอีกประการคือการทุจริตงบประมาณหรือรายได้จากบรรดารัฐวิสาหกิจที่มีเงินรายได้ที่สูงมากๆ เช่น สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล เป็นต้น มีคำกล่าวว่าสำนักงานสลากกินแบ่งฯ ถือเป็นหน่วยงานที่มีรายได้พิเศษนอกเงินงบประมาณแผ่นดิน ดังนั้นจึงเกือบจะไม่มีการตรวจสอบอย่างเป็นกิจจะลักษณะ เพราะฉะนั้นสำนักงานสลากกินแบ่งฯ จึงนับได้ว่าเป็นหน่วยงานหนึ่งที่ถูกระบุว่าเต็มไปด้วยการทุจริตคอร์รัปชั่นในสารพัดรูปแบบ เพราะฉะนั้นรัฐบาลทุกชุดจึงส่งคนของตัวเองเข้าไปแสวงหาผลประโยชน์จากสำนักงานสลากกินแบ่งฯ เสมอมา

ทีนี้ขอกลับมาพูดเรื่องการทุจริตการรับบุคลากรเข้าทำงานในกองทัพเหล่าต่างๆ และในสังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติดังที่กำลังเป็นข่าวครึกโครมในขณะนี้ เราจะพบว่าต้นตอของปัญหานี้เกิดมาจากหลายปัจจัย เช่น จากตัวของทหาร และตำรวจเอง รวมถึงจากการสมรู้ร่วมคิดโดยผู้มีอำนาจทุนและอำนาจการเมืองอีกด้วย

สังคมตั้งคำถามว่า เหตุใดผู้หญิงคนหนึ่งที่อายุเกินเกณฑ์เข้ารับราชการตำรวจจึงยังสามารถเข้าไปทำงานในสังก้ดสำนักงานตำรวจแห่งชาติได้ ปรากฏการณ์ดังกล่าวนั้นต้องมาจากการทุจริตในกระบวนการแต่งตั้งและบรรจุบุคลากรเข้าทำงาน ใช่หรือไม่ 

จากข่าวที่ปรากฏระบุว่าผู้หญิงคนที่มีหลักฐานยืนยันชัดเจนว่าเข้าไปรับราชการตำรวจได้โดยมิชอบนั้นมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสมาชิกวุฒิสภารายหนึ่ง ซึ่งเรื่องนี้ทางสำนักงานตำรวจแห่งชาติยอมรับแล้วว่าผู้หญิงคนดังกล่าวเข้าไปเป็นข้าราชการในสังกัดจริง แต่ไม่มีการเปิดเผยว่าผู้หญิงคนดังกล่าวเข้าไปเป็นตำรวจได้อย่างไร ทั้งๆ ที่เกณฑ์อายุไม่ถูกต้องตามกฎระเบียบการรับบุคคลเข้ารับราชการ

ประเด็นนี้ สังคมมีคำถามสำคัญคือ ใครเป็นตัวการฝากหรือดันให้ผู้หญิงคนดังกล่าวเข้าไปเป็นตำรวจได้ ทั้งๆที่คุณสมบัติไม่ครบถ้วน และไม่ถูกต้อง 

เมื่อมีการสืบค้นก็พบว่ามีสมาชิกวุฒิสภารายหนึ่งซึ่งเป็นคนที่มีนามสกุลวงษ์สุวรรณเข้าไปพัวพันกับเรื่องนี้ เมื่อเรื่องปรากฏชัดเช่นนี้แล้ว ก็มีคำถามตามมาว่า แล้วทำไม สว. ผู้มีนามสกุล วงษ์สุวรรณ จึงเข้าไปเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ และมีผลประโยชน์ใดๆ ในการกระทำเรื่องดังกล่าวหรือไม่

อันที่จริงเรื่องนี้ยังเชื่อมโยงไปถึงกรณีการแต่งตั้งบรรจุผู้หญิงอีกรายหนึ่งเข้าไปรับราชการทหารด้วย และที่เลวร้ายยิ่งกว่าคือเรื่องปรากฏว่าทหารหญิงรายนั้นได้กลายไปเป็นคนรับใช้ของตำรวจหญิงรายที่ตกเป็นข่าว

คำถามที่สังคมไทยถามต่อไปก็คือทำไมตำรวจยศสิบตำรวจตรีจึงสามารถนำทหารไปรับใช้ที่บ้านได้ (อันที่จริงเรื่องนี้สังคมตั้งคำถามมาตลอดว่า แล้วทำไมตำรวจหรือทหารยศอะไรก็ตาม จึงสามารถนำทหารไปรับใช้ที่บ้านได้ ทั้งๆ ที่การเข้าไปเป็นทหารคือการเข้าไปรับใช้ประเทศ ไม่ใช่การเข้าไปเป็นขี้ข้ารับใช้ใครคนใดคนหนึ่งเป็นการเฉพาะ) 

เรื่องตำรวจหญิงที่เข้ารับราชการโดยมิน่าจะชอบด้วยกฎหมายนั้น ยังมีเรื่องเลวร้ายปรากฏอีกคือ การอ้างว่าถูกขอตัวไปปฏิบัติราชการที่กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ภาค 4 ส่วนหน้า ทั้งๆ ที่ความเป็นจริงตำรวจหญิงรายนั้นไม่ได้ไปปฏิบัติราชการในพื้นที่จริง แต่การมีชื่อเข้าไปอยู่ในหน่วยงานดังกล่าวทำให้ได้ค่าตอบแทน และได้รับสิทธิพิเศษ เช่น เบี้ยเลี้ยง และอายุราชการเพิ่มเป็นทวีคูณ ส่วนประเด็นเรื่องวุฒิการศึกษาที่น่าจะไม่ถูกต้อง หรือเรียกง่ายๆ ว่าวุฒิการศึกษาปลอม ยังเป็นอีกประเด็นที่ต้องถูกตรวจสอบด้วย 

ประเด็นสำคัญที่ทั้งหน่วยงานต่างๆ ที่ตกเป็นข่าว คือกองทัพไทย โดยเฉพาะกองทัพบก สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กอ.รมน. ภาค 4 ส่วนหน้า และวุฒิสภาต้องตอบเรื่องเหล่านี้ให้กระจ่างโดยเร็วคือ ใครอนุมัติให้ผู้หญิงที่ขาดคุณสมบัติเข้าไปรับราชการตำรวจ แล้วใครอนุมัติให้ผู้หญิงรายนี้มีชื่อไปอยู่ในกอ.รมน. ภาค 4 ส่วนหน้า แล้วใครอนุมัติให้หญิงอีกคนหนึ่งที่เป็นคู่กรณีกับตำรวจหญิงที่ตกเป็นข่าวเข้าไปรับราชการทหาร แล้วใครอนุมัติให้ทหารหญิงรายนี้ไปเป็นคนรับใช้ของตำรวจหญิงที่ตกเป็นข่าวอื้อฉาว ส่วนเรื่องสมาชิกวุฒิสภาอย่างน้อย 3 ราย ที่ตกเป็นข่าวว่าพัวพันกับเรื่องนี้ จะถูกผู้บริหารระดับสูงของวุฒิสภาตรวจสอบอย่างจริงจังหรือไม่ ก็เป็นสิ่งที่สังคมกำลังจับตามองอย่างใกล้ชิด แม้จะรู้ดีว่าในที่สุดแล้วเรื่องเลวร้ายสามานย์เช่นนี้จะเงียบหายไปเหมือนกับเรื่องเลวร้ายสามานย์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับวุฒิสภาก็ตาม แต่ถึงกระนั้น สังคมก็ยังคงหวังว่าวุฒิสภาไทยจะมีความรับผิดชอบบ้างในสิ่งเลวร้ายที่เกิดขึ้น อันเป็นผลมาจากการกระทำบางอย่างของ สว. บางคน

สำหรับวุฒิสภาในยุคนี้ ถูกมองว่าเป็นวุฒิสภา ซึ่งมีสมาชิกที่มาจากการลากตั้ง หรือแต่งตั้งโดยทหารที่ทำรัฐประหารเมื่อปี 2557 ดังนั้นความน่าเชื่อถือในแง่ของความโปร่งใสก็ค่อนข้างน้อยอยู่แล้ว ยิ่งมาเกิดเรื่องสามานย์เช่นนี้ขึ้นมาอีก ก็ยิ่งทำให้ภาพลักษณ์ และความน่าเชื่อถือของ สว. ลากตั้งหดหายไปอีก แม้จะอ้างว่า สว. อีกจำนวนมากพยายามทำงานหนักเพื่อให้สังคมดีขึ้น เจริญขึ้นก็ตาม แต่ก็ไม่สามารถปฏิเสธได้ว่า สว. ชุดปัจจุบันนี้มาจากการลากตั้งโดยคณะรัฐประหาร และทหารก็ถูกมองมาโดยตลอดเช่นกันว่าเข้าไปแทรกแซงการเมืองเป็นประจำ อีกทั้งตัวของทหารระดับสูงจำนวนไม่น้อยต่างก็ถูกสังคมตั้งข้อสังเกตว่าไม่มีความโปร่งใส และพัวพันการทุจริตในรูปแบบต่างๆ นานาสารพัดชนิด ทั้งเรื่องงบประมาณแผ่นดินในส่วนของกองทัพและงบลับที่ไม่เคยถูกเปิดเผยให้กระจ่างแม้แต่น้อย ดังนั้นทหารไทยจำนวนไม่น้อยถึงถูกวิพากษ์ไม่ใช่ทหารอาชีพ เพราะชอบนำตัวเข้าไปพัวพันกับการเมืองในแง่มุมต่างๆ 

Samuel P. Huntington กล่าวไว้ในหนังสือ The soldier and the state : The theory and the politics of civil-military relations ว่า ทหารอาชีพจะไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง เพราะด้วยความเป็นทหารอาชีพ จะช่วยเหนี่ยวรั้ง ไม่ให้ทหารเข้าไปแทรกแซงหรือข้องแวะกับการเมือง ดังนั้นทหารในรัฐสมัยใหม่จึงเป็นทหารอาชีพ ไม่ใช่ทหารรับจ้างหรือทหารของใครคนใดคนหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ทหารอาชีพจึงมีความรับผิดชอบในภารกิจหลักอย่างแท้จริง โดยไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับการเมือง

แต่สำหรับทหารไทย และตำรวจไทยจำนวนไม่น้อยกลับไม่เคยประพฤติตนเป็นทหาร และตำรวจอาชีพ แต่ทว่ามักจะเข้าไปแทรกแซงการเมืองเป็นประจำ โดยลืมภาระหน้าที่สำคัญของการเป็นทหารและตำรวจอาชีพไปอย่างไร้ความละอายอย่างที่สุด ส่วนนักการเมืองไทยนั้น สังคมมีความเห็นตรงกันว่า น้อยคนนักที่จะหาความซื่อสัตย์สุจริตได้พบ และก็มีเพียงน้อยเท่านั้นที่มีความละอาย